Sürdürülebilir yerel gıda üretimi için alternatif modeller: Gıda egemenliği perspektifinde akıllı kentsel tarımın geleceği
Alternative models for sustainable local food production: The future of smart urban agriculture from the perspective of food sovereignty
- Tez No: 1015097
- Danışmanlar: DOÇ. DR. İLKAY GÖK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Gastronomi ve Mutfak Sanatları, Gastronomy and Culinary Arts
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Okan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Gastronomi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Gastronomi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzde hızla artan kent nüfusu, iklim değişikliği, doğal kaynakların azalması, küresel gıda krizleri gibi problemler kentlerin sürdürülebilirlik perspektifinden yeniden değerlendirilip geliştirilmesi zorunlu hale gelmiştir. Gıda güvenliği, gastronomi ve gıda egemenliği kavramları, bu süreçte stratejik bir önem kazanmış; kentlerin yalnızca tüketim merkezleri değil, aynı zamanda üretim alanları olarak da ele alınmasını gerekli kılmıştır. Böylece akıllı kentsel tarım uygulamaları, sürdürülebilir yerel gıda üretimini destekleyen alternatif ve yenilikçi bir yaklaşım olarak öne çıkmıştır. Bu çalışma, yerel gıda sisteminin önemli bir parçası olan akıllı kentsel tarım uygulamalarını gıda egemenliği yaklaşımı çerçevesinde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, bu iki kavramın entegrasyonunun gıda sistemlerinin gelecekteki sürdürülebilirliği ve adil gıdaya erişim üzerindeki olası etkileri incelenmektedir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi benimsenerek verilerin elde edilmesi aşamasında veri toplama aracı olarak açık uçlu sorular ve yarı yapılandırılmış görüşmeler kullanılmıştır. Araştırma kapsamında görüşmeler, İstanbul'da akıllı kentsel tarım uygulamalarının ve teknoloji temelli tarım girişimlerinin bulunduğu Maltepe, Maslak, Kağıthane ve Eyüpsultan ilçelerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmadan elde edilen veriler betimsel analiz yöntemi ile çözümlenmiş, bulgular SWOT analizi kapsamında stratejik açıdan değerlendirilmiştir. Bulgular, akıllı kentsel tarımın yerel gıda üretimini teşvik ettiğini, tedarik zincirindeki dışa bağımlılığı azalttığını, kent içi atıl alanların değerlendirilmesi, kent sakinlerinin gıdaya erişimini kolaylaştırdığını ve ekolojik farkındalığı artırdığını göstermektedir. Ayrıca, bu uygulamaların topluluk temelli üretim modellerini güçlendirerek gıda egemenliği bilincinin gelişmesine katkı sağladığı belirlenmiştir. Ancak araştırmada, kentlerde akıllı tarım uygulamalarının yaygınlaşmasının önünde bazı engeller bulunduğunu da gözlemlenmiştir. Bu engeller arasında mevzuat eksiklikleri, finansal kaynak yetersizlikleri, teknolojik altyapı sorunları ve toplumsal farkındalık düzeyinin düşüklüğü yer almaktadır. Çalışmanın sonucunda, akıllı kentsel tarım uygulamaları; kentlerde gıdanın üretiminden tüketimine kadar olan süreçlerin yeniden yerelleştirilmesi, bireylerin gıda üzerinde söz sahibi olması ve üretim süreçlerine katılımı, gıda egemenliğinin temelini oluşturmaktadır. Ayrıca bu süreçlerin gastronomi alanında yerel ürünlere erişim, kısa tedarik zincirleri ve sürdürülebilir üretim anlayışı açısından önemli bir potansiyel taşıdığı değerlendirilmiştir. Bu bağlamda akıllı tarım uygulamaları ile adil gıda hakkını merkezine alan bir yaklaşım ile yerel yönetim politikalarına entegre edilmesi, yerel üretici ağlarının desteklenmesi ve katılımcı topluluk temelli gıda sistemlerinin yaygınlaştırılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Today, problems such as the rapidly increasing urban population, climate change, depletion of natural resources, and global food crises have made it mandatory to reassess and develop cities from a sustainability perspective. The concepts of food security, gastronomy and food sovereignty have gained strategic importance in this process; it has become necessary to consider cities not only as consumption centers but also as production areas. Thus, smart urban agriculture practices have emerged as an alternative and innovative approach that supports sustainable local food production. This study aims to evaluate smart urban agriculture practices, which constitute an important component of the local food system, within the framework of the food sovereignty approach. The research examines the potential impacts of integrating these two concepts on the future sustainability of food systems and equitable access to food. In the study, a qualitative research method was adopted, and open-ended questions and semi-structured interviews were used as data collection tools. Within the scope of the research, interviews were conducted in the districts of Maltepe, Maslak, Kağıthane, and Eyüpsultan in Istanbul, where smart urban agriculture practices and technology-based agricultural initiatives are located. The data obtained from the research were analyzed using the descriptive analysis method, and the findings were strategically evaluated within the scope of SWOT analysis. Findings show that smart urban agriculture promotes local food production, reduces external dependency in the supply chain, utilizes idle areas within the city, facilitates urban residents' access to food, and increases ecological awareness. In addition, it was determined that these practices contribute to the development of awareness of food sovereignty by strengthening community-based production models. However, the study also identified significant barriers to the widespread adoption of these practices in cities, including legislative gaps, insufficient financial resources, technical infrastructure limitations, and low public awareness. In conclusion, the study suggests that re-localizing the food cycle, from production to consumption, and empowering individuals to participate in decision-making processes form the core of food sovereignty within smart urban agriculture. Furthermore, these processes were considered to have significant potential in the field of gastronomy in terms of access to local products, short supply chains, and sustainable production practices. In this context, it is recommended to integrate smart agriculture practices into local government policies through a rights-based approach centered on fair access to food, support local producer networks, and promotes participatory community-based food systems.
Benzer Tezler
- Gıda hakkı temelli agroekolojik hukuk
Agroecological law based on the right to food
DOLUNAY ÇÖREK AKYILDIZ
Doktora
Türkçe
2026
HukukGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEYNEP ÖZLEM ÜSKÜL ENGİN
- Forecasting for bioethanol production in Turkey
Türkiye'de biyoetanol üretimi için öngörü
EZGİ BAYRAKDAR ATEŞ
Doktora
İngilizce
2017
Enerjiİstanbul Teknik ÜniversitesiEnerji Bilimi ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. FİLİZ KARAOSMANOĞLU
- An analysis of system designs for sustainable urban agriculture: Recommendations for İstanbul bostans
Sürdürülebilir kentsel tarım için sistem tasarımlarının analizi: İstanbul bostanları için öneriler
DİLEK YÜRÜK
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
MimarlıkMef ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞE HİLAL UĞURLU
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAYDAR OZAN AVCI
- Online entrepreneurship as a strategy for rural development: Case of Turkey
Kırsal kalkınma için bir strateji olarak çevrimiçi girişimcilik: Türkiye örneği
BURCU YAŞLAK
Yüksek Lisans
İngilizce
2016
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİYE AHU AKGÜN
- Türetim kültürü ve kır-kent dayanışma ağları: Sakin şehir Güdül-Ankara örneği
Prosumption culture and urban-rural solidarity networks: Cittaslow Güdül-Ankara case
SİMAY ÖZLÜ