Çuha çiçeği (primula acaulis L.)' nde anter kültürü uygulamalarının in vitro androgenesis üzerine etkileri
Effects of anter culture applications on in vitro androgenesis in primula acaulis L.
- Tez No: 1015138
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÜMMÜ ÖZGÜL KARAGÜZEL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Biyoteknoloji, Ziraat, Biotechnology, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Dihaploidizasyon, Fertilizasyon-in vitro, Dihaploidisation, Fertilization-in vitro
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çuha çiçeği (Primula acaulis L.), gösterişli çiçekleri ve dekoratif yaprakları nedeniyle süs bitkileri sektöründe önemli bir tür olup, Türkiye'de doğal yayılış göstermesine rağmen ticari üretimde kullanılan bitkisel materyalin büyük ölçüde ithalata dayalı olması, yerli ıslah çalışmalarının gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bu çalışmada, dihaploidizasyon yoluyla saf hat geliştirilmesine katkı sağlamak amacıyla in vitro anter kültürü uygulamalarının androgenesis üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Primula acaulis cv Çeşit Adı F1 çeşidinin kullanıldığı çalışmada öncelikle morfolojik özellikler ve polen verimliliği incelenmiş, anter kültürüne uygun mikrospor gelişim evresini tespit etmek için farklı büyüklükteki çiçek tomurcuklarından alınan örneklerde, DAPI (4',6-diamidino-2-phenylindole) floresan boyama yöntemi kullanılmıştır. Tek çekirdekli mikrosporların yoğun olduğu belirlenen uygun evredeki anterler yüzey sterilizasyonunun ardından Murashige ve Skoog (MS) besin ortamında kültüre alınmıştır. Çalışmada farklı bitki büyüme düzenleyicilerinin kombinasyon ve konsantrasyonları, sıcaklık ön uygulamaları ve gümüş nitratın etkileri incelenmiştir. Elde edilen bulgular, çuha çiçeğinde anter kültürüne yanıtın mikrospor gelişim evresi, besin ortamı bileşimi ve inkübasyon koşullarına bağlı olarak önemli düzeyde değiştiğini göstermiştir. Anter kültürü için en uygun materyalin 7–8 mm uzunluğundaki tomurcuklar olduğu ve bu tomurcuklarda tek çekirdekli mikrosporların yoğun olarak bulunduğu belirlenmiştir. Kallus oluşumu yalnızca 25 °C'de 20 gün süreyle karanlık ön uygulama yapılan kültürlerde ve belirli besin ortamlarında gözlenirken, 4 °C'de uygulanan kısa süreli soğuk ön uygulama kallus oluşumunu desteklememiştir. Ayrıca AgNO₃ içeren ortamların kallus gelişimini teşvik etmediği ve anter canlılığı üzerinde olumsuz etki oluşturduğu saptanmıştır. Sonuç olarak, çuha çiçeğinde anter kültürüne yanıtın uygun mikrospor gelişim evresi, sıcaklık ön uygulaması ve besin ortamı kombinasyonuna bağlı olduğu; özellikle 7–8 mm tomurcukların kullanımı ve uzun süreli karanlık inkübasyonun kallus oluşumu açısından daha etkili olduğu belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
Primula acaulis L. is an important ornamental species in the floriculture industry due to its attractive flowers and decorative foliage. Although it occurs naturally in Türkiye, the plant material used in commercial production is largely dependent on imports, highlighting the necessity for local breeding programs. In this study, the effects of in vitro anther culture applications on androgenesis were investigated in order to contribute to the development of pure lines through doubled haploidization. In the study, Primula acaulis cv. F₁ hybrid was used as plant material. Initially, morphological characteristics and pollen viability were evaluated. To determine the most suitable microspore developmental stage for anther culture, samples obtained from flower buds of different sizes were analyzed using DAPI (4',6-diamidino-2 phenylindole) fluorescence staining. Anthers containing predominantly uninucleate microspores were selected, surface sterilized, and cultured on Murashige and Skoog (MS) basal medium. The effects of different plant growth regulator combinations and concentrations, temperature pretreatments, silver nitrate (AgNO₃) applications, and incubation conditions (light/dark) were investigated. The results revealed that the response to anther culture in Primula acaulis was significantly influenced by microspore developmental stage, culture medium composition, and incubation conditions. The most suitable material for anther culture was determined to be flower buds measuring 7–8 mm in length, in which uninucleate microspores were predominant. Callus formation was observed only in cultures subjected to a 20-day dark pretreatment at 25 °C and in specific culture media, whereas short-term cold pretreatment at 4 °C did not promote callus induction. Furthermore, AgNO₃-containing media did not enhance callus development and had a negative effect on anther viability. In conclusion, the success of anther culture in Primula acaulis depends on the appropriate microspore developmental stage, temperature pretreatment, and culture medium composition. In particular, the use of 7–8 mm flower buds combined with prolonged dark incubation was found to be more effective in terms of callus formation.
Benzer Tezler
- Çuha çiçeği (Primula acaulis L.)' nin in vivo ve in vitro koşullarda tohumla üretimi üzerine bir araştırma
A study on the seed production of prima flower (Primula acaulis L.) in - vivo and in - vitro conditions
MEHMET KARAGÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
ZiraatÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiBahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ARDA AKÇAL
- Bazı mevsimlik süs bitkisi tohumlarının çimlenme ve fide performanslarının iyileştirilmesi
Some seasonal ornamental plant seeds germination and seedling performance improvement
EBRU KAVUT
- Primula vulgaris (Çuha çiçeği) ekstraktlarının HPLC ile karakterizasyonu ve biyolojik aktivitesinin incelenmesi
Characterization by HPLC of Primula vulgaris extracts and examination of biological activity
MEHTAP TUĞÇE ÖZKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
BiyokimyaKaradeniz Teknik ÜniversitesiBiyokimya Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. REZZAN ALİYAZICIOĞLU
- Çuha çiçeği (Oenothera biennis) yağının diabetik ratlarda bazı hormon ve biyokimyasal parametreler üzerine etkisi
The effect of evening primrose (Oenothera biennis) oils on the some hormones and biochemical parameters of diabetic rats
İLYAS KOÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
BiyokimyaYüzüncü Yıl ÜniversitesiVeterinerlik Biyokimyası Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİHAT MERT
- Ratlarda gentamisinle oluşturulan nefrotoksisitede çuha çiçeği (Oenothera biennis) yağının bazı biyokimyasal parametreler üzerine etkisi
The effect of evening primrose (Oenothera biennis) on the some biochemical parameters in rats with gentamicin induced nephrotoxicity
MURAT MEDİNELİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
BiyokimyaYüzüncü Yıl ÜniversitesiVeterinerlik Biyokimyası Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HANDAN MERT