Yaşlılarda huzurevine uyum ve ilişkili faktörler: Bir karma yöntem çalışması
Adaptation to nursing homes and associated factors among older adults: A mixed methods study
- Tez No: 1015198
- Danışmanlar: DOÇ. DR. KAMURAN ÖZDİL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Huzurevi, Yaşlı, Uyum, Sosyal destek, Karma yöntem, Nursing home, Older adults, Adjustment, Social support, Mixed-method study. viii
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, yaşlı bireylerin huzurevine uyum düzeylerini ve uyumu etkileyen faktörleri belirlemek, ayrıca huzurevinde yaşayan yaşlıların uyum sürecine ilişkin deneyimlerini incelemek amacıyla karma yöntem yaklaşımı ile yürütülmüştür. Araştırmada açıklayıcı sıralı karma desen kullanılmış; ilk aşamada nicel veriler toplanmış, ikinci aşamada ise nitel görüşmelerle nicel bulguların derinlemesine açıklanması amaçlanmıştır. Araştırma, Temmuz 2025 – Kasım 2025 tarihleri arasında Nevşehir Hacıbektaş Rıfat Kartal Huzurevi ve Nermin Erdemir Ek Hizmet Binası'nda gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini 84 yaşlı birey oluşturmuş; Mini-Mental Test puanı 24 ve üzerinde olan, demans, Alzheimer veya majör depresyon gibi bilişsel/ruhsal tanısı bulunmayan ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan 68 yaşlı birey örnekleme dahil edilmiştir. Nitel aşamada ise amaçlı örnekleme yöntemi ile seçilen 10 yaşlı birey ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Veriler Tanıtıcı Bilgi Formu ve Huzurevine Uyum Ölçeği ile toplanmıştır. Nicel verilerin analizinde Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis H ve Spearman korelasyon testleri kullanılmış; nitel veriler ise içerik analizi yöntemi ile değerlendirilmiştir. Anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Katılımcıların yaş ortalaması 76.08±7.16 olup, %52.9'u erkek, %47.1'i kadındır. Katılımcıların çoğunun eşi ölmüş veya boşanmış olduğu, eğitim düzeylerinin düşük olduğu ve büyük bir kısmında kronik hastalık bulunduğu belirlenmiştir. Huzurevine Uyum Ölçeği toplam puan ortalaması 73.56±8.37 olarak bulunmuştur. Alt boyut puan ortalamaları; uyum zorluğu 14.04±4.04, yeni yer kabulü 19.76±3.43, duygusal sıkıntı 14.21±3.39, depresif ruh hali 11.40±2.86 ve ilişki geliştirme 14.15±4.44 olarak saptanmıştır. v Sosyodemografik ve sağlıkla ilgili değişkenlerin büyük çoğunluğuna göre huzurevine uyum puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır (p>0.05). Ancak ekonomik duruma göre HUÖ toplam puanı ile duygusal sıkıntı ve ilişki geliştirme alt boyut puanlarında anlamlı farklılık saptanmıştır (p<0.05). Ayrıca huzurevine geliş şekline göre uyum puanlarında anlamlı fark bulunmuştur (p<0.05). Huzurevinde kalma süresine göre ise yalnızca uyum zorluğu alt boyutunda anlamlı farklılık belirlenmiştir (p<0.05). Sosyal yaşam değişkenlerinden diğer huzurevi sakinleri ile iletişim, personel ile iletişim, kurum içi sosyal aktivitelere katılım ve dini/manevi etkinliklere katılım değişkenlerine göre huzurevine uyum puanları arasında anlamlı fark bulunmuştur (p<0.05). Nitel bulgular doğrultusunda huzurevine uyum sürecine ilişkin üç ana tema belirlenmiştir:“yaşamın kırılma noktası olarak huzurevi”,“güvenli bir çatı altında düzen kurmak”ve“uyumun iki yüzü”. Katılımcı ifadeleri, huzurevine yerleşme kararının çoğunlukla yalnızlık, eş kaybı ve bakım gereksiniminin artması ile ilişkili olduğunu göstermiştir. Huzurevinde sunulan güvenli ortam, personel desteği ve sosyal ilişkilerin uyumu kolaylaştırdığı; buna karşın toplu yaşamın getirdiği kurallar, bireysel farklılıklar ve kişiler arası sorunların uyum sürecini zorlaştırabildiği belirlenmiştir. Sonuç olarak, katılımcıların huzurevi yaşamına uyum sağladıkları, huzurevine uyumun yalnızca bireysel özelliklerle değil; sosyal ilişkiler, kurumsal ortam ve bakım gereksinimi gibi çok boyutlu faktörlerle ilişkili olduğu belirlenmiştir. Sosyal destek, iletişim ve kurum içi etkinliklerin uyumu artırmada önemli rol oynadığı görülmüştür. Özellikle huzurevi sakinleri ve personeli ile güçlü iletişim kuran, kurum içi sosyal etkinliklere ve dini/manevi etkinliklere daha sık katılan yaşlıların huzurevine uyum düzeylerinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca huzurevine kendi isteğiyle yerleşen ve ekonomik durumunu daha olumlu algılayan yaşlıların huzurevine uyum düzeylerinin daha yüksek olduğu saptanmıştır.
Özet (Çeviri)
This study was conducted using a mixed-methods approach to determine the levels of nursing home adjustment among older adults and the factors affecting adjustment, as well as to explore the experiences of older adults regarding the adjustment process in nursing homes. An explanatory sequential mixed-methods design was employed; quantitative data were collected in the first phase, followed by qualitative interviews in the second phase to provide a deeper understanding of the quantitative findings. The study was conducted between July 2025 and November 2025 at Nevşehir Hacıbektaş Rıfat Kartal Nursing Home and Nermin Erdemir Additional Service Building. The study population consisted of 84 older adults. A total of 68 older adults who had a Mini-Mental State Examination score of 24 or higher, had no diagnosis of dementia, Alzheimer's disease, or major depression, and voluntarily agreed to participate in the study were included in the sample. In the qualitative phase, in-depth interviews were conducted with 10 older adults selected through purposive sampling. Data were collected using the Descriptive Information Form and the Nursing Home Adjustment Scale. Quantitative data were analyzed using the Mann–Whitney U test, Kruskal–Wallis H test, and Spearman correlation analysis, while qualitative data were analyzed using content analysis. Statistical significance was accepted at p<0.05. The mean age of the participants was 76.08±7.16 years; 52.9% were male and 47.1% were female. Most participants were widowed or divorced, had a low level of education, and had at least one chronic disease. The mean total score of the Nursing Home Adjustment Scale was 73.56±8.37. The mean subscale scores were 14.04±4.04 for adjustment difficulties, 19.76±3.43 for acceptance of the new residence, 14.21±3.39 for emotional distress, 11.40±2.86 for depressive mood, and 14.15±4.44 for relationship vii development. No statistically significant differences were found in nursing home adjustment scores according to most sociodemographic and health-related variables (p>0.05). However, significant differences were observed in the total Nursing Home Adjustment Scale score and the emotional distress and relationship development subscales according to perceived economic status (p<0.05). In addition, adjustment scores differed significantly according to the reason for admission to the nursing home (p<0.05). Regarding length of stay, a significant difference was observed only in the adjustment difficulties subscale (p<0.05). Significant differences in nursing home adjustment scores were also found according to communication with other nursing home residents, communication with staff, participation in in-house social activities, and participation in religious/spiritual activities (p<0.05). Based on the qualitative findings, three main themes related to the nursing home adjustment process were identified:“the nursing home as a turning point in life,”“establishing order under a safe roof,”and“the two faces of adjustment.”Participants' statements indicated that the decision to move into a nursing home was mostly associated with loneliness, spousal loss, and increasing care needs. It was found that the safe environment provided by the nursing home, staff support, and social relationships facilitated adjustment, whereas institutional rules, individual differences, and interpersonal conflicts could make the adjustment process more challenging. In conclusion, participants were found to have adapted to nursing home life. Nursing home adjustment was associated not only with individual characteristics but also with multidimensional factors such as social relationships, the institutional environment, and care needs. Social support, communication, and participation in institutional activities played an important role in enhancing adjustment. In particular, older adults who had stronger communication with nursing home residents and staff and who participated more frequently in social and religious/spiritual activities demonstrated higher levels of adjustment. Furthermore, older adults who entered the nursing home voluntarily and who perceived their economic status more positively exhibited higher levels of nursing home adjustment.
Benzer Tezler
- Huzurevinde yaşayan yaşlılarda spiritüel iyi oluş, konfor ilişkisi ve etkileyen faktörler
The relationship between spiritual well-being and comfort, affecting the relations factors at elderly living in Nursing home
EMİRAY YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
HemşirelikEge ÜniversitesiHemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞEBNEM ÇINAR YÜCEL
- Huzurevinde yaşayan yaşlılarda beslenme durumunun değerlendirilmesi
The evaluation of nutritional situation of elderly nursing home residents
DUYGU GÜLGEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
AntropolojiKırşehir Ahi Evran ÜniversitesiAntropoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YENER BEKTAŞ
- Yaşlılara verilen eğitimin ilaç kullanım uyumuna etkisinin incelenmesi
Başlık çevirisi yok
GÜLŞAH GÜROL ARSLAN
- A housing design assessment approach to improve the quality of life in old age
Yaşlılıkta yaşam kalitesini artırmak için bir konut tasarımı değerlendirme yaklaşımı
ASLI GÖREZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
MimarlıkAbdullah Gül ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BUKET METİN
- Huzurevinde kalan yaşlıların maneviyat algısı ve manevi destek taleplerinin tespiti üzerine nitel bir araştırma
A qualitative study on the spirituality perception and spiritual support needs of older adults living in nursing homes
BUSENUR YÜKSEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Sosyal HizmetÜsküdar ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDULHAKİM BEKİ