Ölüme bağlı tasarruflarda ve bağışlama sözleşmesinde saik hatası
Error as to motive in testamentary dispositions and donation contracts
- Tez No: 1015238
- Danışmanlar: PROF. DR. HASAN AYRANCI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Medeni hukuk, Türk özel hukuku, Civil law, Turkish private law
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, bağışlama sözleşmesi ile ölüme bağlı tasarruflar içinde yer alıp lehtarın malvarlığında karşılıksız artış sonucunu doğuran tasarruflarda saik hatasının nasıl bir hukuki rejime tabi tutulması gerektiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın temel amacı, bu işlemlerin ivazsızlık karakterinden yola çıkarak, her iki kazandırma türünün farklı hukuki prensiplere (irade ve güven prensipleri) tabi tutulmasından doğan çelişkinin rasyonel bir çözüme kavuşturulmasıdır. Çalışmada mesele; Türk ve mehaz İsviçre hukukundaki yasal düzenlemeler, öğreti görüşleri ve yargı içtihatları ışığında değerlendirilmiştir. İnceleme sonucunda, ivazlı sözleşmelerin aksine, karşılıksız kazandırmalarda hataya düşen tarafı teselli edici bir karşı edim bulunmadığından, kazandıranın gerçek iradesinin üstün tutulabileceğinin tartışılabileceği ifade edilmiştir. Vasiyetnamede adi saik hatası dahi iptal için yeterli görülürken, miras sözleşmesinde karşı tarafın haklı beklentisini korumak adına saik hatasının temel hatası niteliği kazanması gerektiği sonucuna varılmıştır. Ayrıca, bağışlama sözleşmesinde geleceğe dair beklentilerin boşa çıkması sorununun, istisnai bir yol olan işlem temelinin çökmesi kurumu ile değil, temel hatası kapsamında değerlendirilmesi gerektiği savunulmuştur. Çalışmada saik hatası, hatanın geçmişe, hale ve geleceğe ilişkin görünümlerinin yanı sıra bilgisizlik ve hukuki hata halleri de detaylı biçimde incelenmiştir. Ayrıca saik hatasının hukuki sonuçları ele alınmış; bu kapsamda bağışlama sözleşmesinde tek taraflı irade beyanıyla kullanılan iptal hakkı ile ölüme bağlı tasarruflarda mirasbırakanın ölümünden sonra gündeme gelen iptal davası incelenmiştir. Ayrıca, saik hatasının hukuki sonuçları salt iptal yaptırımı ile sınırlandırılmamış; hataya düşen kişinin sağlığında işlemi onaması, hak düşürücü sürenin geçmesiyle işlemin sıhhat kazanması ve tasarrufun işlem sahibi tarafından ortadan kaldırılması meseleleri ayrıntıları ile ele alınmıştır. Son olarak, ölüme bağlı tasarruflarda saik hatasının iptal yaptırımıyla ortadan kaldırılması yerine, favor testamenti ilkesi ışığında farazi iradenin güvenilir biçimde tespit edilmesi suretiyle tamamlayıcı yorum yoluyla aşılması ve işlemin mirasbırakanın farazi iradesine göre düzeltilmesi gerektiği yönünde çözüm önerisi sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the legal regime applicable to errors as to motive in donation contracts and testamentary dispositions that result in a gratuitous increase in the beneficiary's assets. The primary objective of the study is to provide a rational solution to the tension arising from the application of different legal principles, namely the principles of will and reliance, to these two forms of gratuitous transfers, taking into account their gratuitous nature. The issue is examined in light of the statutory provisions, doctrinal opinions, and judicial decisions of Turkish law and its source, Swiss law. The study concludes that, unlike reciprocal contracts, gratuitous transfers do not provide the mistaken party with a compensatory counter-performance that might mitigate the effects of the error. Accordingly, it is argued that greater weight may be attributed to the true intention of the transferor. While even an ordinary error as to motive is regarded as sufficient for annulment in the case of wills, the study concludes that, in inheritance contracts, an error as to motive must amount to a fundamental error in order to protect the justified expectations of the other party. Furthermore, it is argued that the frustration of future expectations in donation contracts should be addressed within the framework of fundamental error rather than through the exceptional doctrine of the collapse of the foundation of the transaction. The study examines in detail errors as to motive relating to past, present, and future circumstances, as well as situations involving ignorance and errors of law. It also analyses the legal consequences of such errors. In this context, the right of annulment exercised by means of a unilateral declaration of intent in donation contracts and the action for annulment that may be brought after the death of the testator in relation to testamentary dispositions are examined. Moreover, the legal consequences of errors as to motive are not confined to annulment. The study further discusses in detail the ratification of the transaction by the mistaken party during his or her lifetime, the validation of the transaction upon the expiry of the forfeiture period, and the revocation of the disposition by its author. Finally, instead of invalidating testamentary dispositions affected by errors as to motive through annulment, the study proposes a solution based on overcoming the defect by means of supplementary interpretation. In light of the principle of favor testamenti, this approach seeks to determine the hypothetical intention of the testator in a reliable manner and to correct the disposition accordingly in conformity with that hypothetical intention.
Benzer Tezler
- Koşula bağlı hukuki işlemler
Conditional of legal transactions
TUBA SEVİNDİK
Doktora
Türkçe
2024
HukukErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEM BAYGIN
- Impact of Covid-19 on Islamic and conventional stock indexes
Covıd-19'un İslami ve geleneksel hisse senedi endeksleri üzerindeki etkisi
ALMABROK F AHMİD
- Milletlerarası unsurlu ölüme bağlı tasarruflara uygulanacak hukukun tayini
Determination of the applicable law to the international testamentary dispositions
NEŞE BARAN ÇELİK
Doktora
Türkçe
2008
HukukAnkara ÜniversitesiÖzel Hukuk (uluslararası Özel Hukuk) Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FÜGEN SARGIN
- Yabancı unsurlu vasiyetnamelere uygulanacak hukuk ve Türkiye'deki sonuçları
Legal effects in Turkey of testatements issued abroad
BANU AYKAN KURT
