Auto-censorship between agency and strategy: Queer artists' experiences within contemporary gender and cultural politics in Turkey
Faillik ve strateji arasında oto-sansür: Türkiye'de güncel cinsiyet ve kültür politikaları bağlamında kuir sanatçı deneyimleri
- Tez No: 1015269
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZAFER ALİ AKŞİT, PROF. SİBEL YARDIMCI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Sosyoloji, Fine Arts, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Kültür politikası, Oto-sansür, Queer Kuramı, Sanat, Sanat-siyaset ilişkileri, Sanatsal özgürlük, Sanatçılar, Toplumsal cinsiyet, İfade özgürlüğü, Cultural policy, Auto-censorship, Queer Theory, Art, Art and politics relations, Artistic freedom, Artists, Gender, Expressive freedom
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Yeditepe Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sanat ve Kültür Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Türkiye'de toplumsal cinsiyet rejiminin tarihsel ve siyasal olarak nasıl inşa edildiğini ve özellikle 2000 sonrası dönemde kültürel alan içinde nasıl bir baskı ve düzenleme rejimi ürettiğini incelemektedir. Çalışmanın temel problemi, bu siyasal ve kültürel dönüşümlerin kuir sanatçıların sanatsal yaratım süreçlerine nasıl yansıdığını ve oto-sansürün bu bağlamda hangi biçimlerde ortaya çıktığını analiz etmektir. Oto-sansür, yalnızca doğrudan yasakların bir sonucu olarak değil, iktidar söylemleri, kurumsal pratikler ve kültürel normlarla iç içe geçmiş bir yönetimsellik biçimi olarak ele alınmaktadır. Yöntemsel olarak araştırma, tarihsel ve hukuki bir çerçeveyi sanatçılarla yürütülen derinlemesine görüşmelere dayalı nitel saha çalışmasıyla bir araya getirmektedir. Cumhuriyet dönemi modernleşme politikalarından başlayarak çalışma, 1980 sonrasında yaşanan dönüşümlerin izini sürmekte ve 2000'li yıllarda giderek belirginleşen aile, ahlak ve“doğa”merkezli söylemleri analiz etmektedir. Özellikle 2015 sonrasında Onur Yürüyüşleri'nin yasaklanması, Olağanüstü Hâl döneminde sivil alanın daralması ve İstanbul Sözleşmesi'nden çekilme, kültürel alanın daralmasının somut göstergeleri olarak incelenmektedir. Bulgular, oto-sansürün sanatçılar tarafından pasif bir geri çekilme olarak değil, sanatsal yaratım öncesindeki kararları, ifade biçimlerini ve görünürlük stratejilerini şekillendiren içselleştirilmiş bir mekanizma olarak deneyimlendiğini göstermektedir. Sonuç olarak tez, oto-sansürün Türkiye'de ifade özgürlüğünün dönüşümünü anlamak için merkezi bir analitik araç oluşturduğunu ileri sürmekte ve toplumsal cinsiyet politikalarının kültürel üretim üzerinde doğrusal olmayan ve dalgalı bir etki yarattığını ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines how the gender regime in Turkey has been historically and politically constructed and how, particularly in the post-2000 period, it has produced a regime of pressure and regulation within the cultural field. The central problem of the study is to analyze how these political and cultural transformations are reflected in the artistic creation processes of queer artists and in what forms self-censorship emerges within this context. Self-censorship is addressed not merely as a consequence of direct prohibitions, but as a mode of governmentality intertwined with power discourses, institutional practices, and cultural norms. Methodologically, the research combines a historical and legal framework with qualitative fieldwork based on in-depth interviews conducted with artists. Beginning with the modernization policies of the Republican era, the study traces the transformations that followed 1980 and analyzes the family-, morality-, and“nature”-centered discourses that became increasingly prominent in the 2000s. In particular, the banning of Pride Marches after 2015, the contraction of civil space during the State of Emergency, and the withdrawal from the Istanbul Convention are examined as concrete indicators of the narrowing of the cultural field. The findings demonstrate that self-censorship is experienced by artists not as a passive retreat, but as an internalized mechanism that shapes decisions prior to artistic creation, modes of expression, and strategies of visibility. Ultimately, the thesis argues that self-censorship constitutes a central analytical tool for understanding the transformation of freedom of expression in Turkey and reveals that gender politics exert a non-linear and fluctuating influence on cultural production.
Benzer Tezler
- Bilişim çağında toplu gözetim ve yasal mevzuat düzenlemeleri
Mass surveillance and legislation arrangements in the information age
İSMAİL CEM BAKIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Bilim ve Teknolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Uygulamaları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİÇEK ERSOY
- 12 Eylül 1980 Askeri Darbe Döneminde Cumhuriyet, Hürriyet ve Tercüman gazetelerindeki sansür / oto-sansür uygulamaları
Censorship and self-censorship applications in Cumhuriyet, Hürriyet and Tercüman newspapers during the military coup of September 12, 1980
HÜREYYE ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Siyasal BilimlerÇankaya ÜniversitesiSiyaset Bilimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYKUT KANSU
- Türk sinemasında sansür ve etkileri
Censorship of Turkish cinema and it's impacts
AFİF ATAMAN
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2013
Sahne ve Görüntü SanatlarıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSinema Televizyon Ana Sanat Dalı
PROF. SAMİ ŞEKEROĞLU
- Tutuklu gazeteciler kapsamında ifade özgürlüğü, sansür ve otosansür kavramlarının incelenmesi
Freedom of expression of imprisoned journalists, investigation of censorship and the concept of self-censorship
MEHMET ERMAN BALAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Gazetecilikİstanbul ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SUAT GEZGİN
- Kendini sansürleme ve etkileşim kaygısının beyin fırtınasında yaratıcılığa etkisi
The effect of self - censor and interaction anxiousness to creativity in brain storming
ÇİĞDEM ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
PsikolojiAbant İzzet Baysal ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAMİT COŞKUN