Türkiye ve Avrupa hava sahası gecikme performansının karşılaştırmalı analizi: ATFM, IFR trafiği ve operasyonel verimlilik göstergelerinin uzun vadeli incelemesi(2013-2025)
Comparative analysis of airspace delay performance inTurki̇ye and Europe: A long term examination of ATM, IFRtraffic and operational efficiency indicators (2013-2025)
- Tez No: 1015759
- Danışmanlar: PROF. ERKUT ALTINDAĞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Havacılık ve Uzay Mühendisliği, Aeronautical Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Doğuş Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İşletme Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Küresel hava trafiğindeki hızlı ve sürdürülebilir artış, hava sahası kapasite yönetimini havacılık sektörünün en kritik operasyonel zorluklarından biri haline getirmektedir. ATFM gecikmelerinin etkin şekilde azaltılması hem ekonomik verimlilik hem de yolcu memnuniyeti açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma, Türkiye ve Avrupa hava sahalarının ATFM gecikme performansını 2013-2025 dönemi boyunca karşılaştırmalı olarak kapsamlı biçimde incelemektedir. Araştırma, EUROCONTROL Performans İnceleme Birimi veri tabanından elde edilen kapsamlı ATFM gecikme verileri, Aletli Uçuş Kuralları (IFR) uçuş istatistikleri ve operasyonel verimlilik göstergelerini kullanmaktadır. Çalışmada tanımlayıcı istatistiksel analizler, zaman serisi analizleri ve karşılaştırmalı performans değerlendirmeleri uygulanmıştır. Türkiye hava sahasının gecikme performansı, FABEC başta olmak üzere büyük Avrupa hava sahalarıyla sistematik olarak karşılaştırılmıştır. Bulgular, Türkiye'nin ATFM gecikme yönetiminde kayda değer ve sürdürülebilir iyileşmeler gösterdiğini ortaya koymaktadır. 2016 yılından itibaren Türkiye hava sahasında rota gecikmeleri önemli ölçüde azalmış ve bazı dönemlerde sıfıra yakın gecikme seviyeleri gözlemlenmiştir. IFR trafik hacmi artışına rağmen, Türkiye'nin kapasite yönetimi stratejileri gecikme oluşumunu başarılı bir şekilde önlemektedir. Avrupa'nın en yoğun hava sahalarından biri olan FABEC ile karşılaştırıldığında, Türkiye'nin yapısal operasyonel üstünlüğü başarılı ve etkin yönetim sayesinde açıkça kendini göstermektedir. Çalışma, kapasite planlaması, teknolojik yatırımlar ve operasyonel koordinasyonun entegre ve uyumlu yönetiminin gecikme azaltımında kritik öneme sahip olduğunu göstermektedir. Araştırma bulguları hem akademik literatüre hem de hava sahası yönetimi uygulayıcılarına önemli ve değerli katkılar sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
The rapid and sustained growth in global air traffic has made airspace capacity management one of the most critical operational challenges in the aviation industry. The effective reduction of Air Traffic Flow Management (ATFM) delays is of significant importance in terms of both economic efficiency and passenger satisfaction. This study comprehensively examines the ATFM delay performance of Turkish and European airspaces over the period 2013–2025 through a comparative approach. The research utilizes extensive ATFM delay data obtained from the EUROCONTROL Performance Review Unit database, along with Instrument Flight Rules (IFR) traffic statistics and operational efficiency indicators. Descriptive statistical analyses, time series analyses, and comparative performance evaluations are applied in the study. The delay performance of Turkish airspace is systematically compared with major European airspaces, particularly FABEC. The findings indicate that Turkey has achieved significant and sustainable improvements in ATFM delay management. Since 2016, en-route delays in Turkish airspace have decreased substantially, with near-zero delay levels observed in certain periods. Despite the increase in IFR traffic volume, Turkey's capacity management strategies effectively prevent delay formation. Compared with FABEC, one of the busiest airspaces in Europe, Turkey demonstrates a clear structural operational advantage through effective and efficient management. The study highlights that the integrated and coordinated management of capacity planning, technological investments, and operational coordination plays a critical role in reducing ATFM delays. The findings provide important and valuable contributions to both the academic literature and airspace management practitioners.
Benzer Tezler
- Data-driven delay estimation and anomaly detection: A study on European and Turkish air traffic
Veri güdümlü gecikme tahmini ve anomali tespiti: Avrupa ve Türkiye hava trafiği üzerine bir çalışma
MUHAMMET AKSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiUçak ve Uzay Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. EMRE KOYUNCU
- Data analysis and simulation applications on European air traffic modelling and spatiotemporal grid emission modelling
Avrupa hava trafiği ve uzay-zamansal grid salınım modellemede veri analizi ve simulasyonu uygalamaları
YİĞİT BEKİR KAYA
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiUçak ve Uzay Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖKHAN İNALHAN
- Turkey's role in Afghanistan in the post 9/11 era
11 Eylül'den günümüze Türkiye'nin Afganistan'daki rolü
CANAN BAYRAM ÇUBUK
Yüksek Lisans
İngilizce
2014
Uluslararası İlişkilerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. IŞIL ANIL
- Pandemi sürecinin havayolu işletmelerinde görev yapan kabin memurlarının işgören devir hızına etkisi: Türkiye ve Avrupa hava sahası örneği
The effect of Covid-19 pandemic on flight attendants turn over rate: The case of airlines using Europe's and Turkey's aerospace
SERDAR ÜNVER
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
İşletmeAydın Adnan Menderes ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜNTEKİN ŞİMŞEK