Isık-Köl bölgesi Kırgızlarında doğum ve ad verme geleneği
Birth and naming tradition among the Kyrgyz of the Issyk-Kul region
- Tez No: 1015819
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ERDAL AYDOĞMUŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Halk Bilimi (Folklor), Folklore
- Anahtar Kelimeler: Isık-Köl, Doğum, Ad Koyma, Gelenek, Kültür, Çocuk, Issyk-Kul, Birth, Naming, Tradition, Culture, Child
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ISIK-KÖL BÖLGESİ KIRGIZLARINDA DOĞUM VE AD VERME GELENEĞİ Hem İslamiyet öncesi hem de İslamiyet sonrası Türk kültürüne dair izleri barındırması açısından Kırgızistan önemli bir ülkedir. Bu yüzden bu coğrafyada yapılacak olan bir çalışma Türk kültürünün derinliklerini anlamak açısından önem arz etmektedir. Ülkenin coğrafyası dil, din, gelenek ve göreneklerin zaman içerisindeki değişimini anlamak, incelemek ve değerlendirmek adına birincil kaynaktan bilgileri bünyesinde barındırmaktadır. Bu bilgiler ise geçmişten günümüze kültürde yaşanan dönüşümün karşılaştırmalı bir şekilde ortaya koyulabilmesini sağlamaktadır. Bölge, halkbilimi alanında yürütülen ve yürütülecek olan saha çalışmaları için oldukça elverişlidir. Alan çalışmalarında doğru bilginin kaynağına ulaşma imkânı sunmaktadır. Böylece ülke geçmişten geleceğe bir köprü vazifesini de üstlenmektedir. Bu bağlamda bölgede yapılan araştırmalar sonucu elde edilen veriler gelecekteki çalışmalara yol gösterici olacaktır. Dil, kültürün taşıyıcısıdır. Tarih boyunca, dilde yaşanan değişimler kültürü ve kültürde yaşanan değişimler ise dili şekillendirmiştir. Bu değişimler, toplumu etkilemekte ve toplum dönüşerek yeni boyut kazanmaktadır. Örneğin eskiden popüler olan bazı sözlerin önemini kaybetmesi, bazı gelenek ve göreneklerin eskisi kadar uygulanmaması gibi. Bu yüzden kökende yaşanan bu değişimleri ortaya koymak için derleme çalışmalarının yapılması gerekmektedir. Çünkü bu derleme çalışmaları yapboz parçalarını tamamlaması ve ortaya bir resim sunması açısından kolaylık sağlamaktadır. Veriler yapboz parçaları, derleme faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan bulgular ise resmin son halini temsil etmektedir. Böylece yaşanan değişimlerin neler olduğu, nedenleri, sonuçları, diğer kültürler ile benzerlikleri ve farklılıkları gibi çok yönlü boyutlar tek bir çatı altında toplanmaktadır. Gelenek ve görenek uygulamalarında, tarih boyunca yaşanan değişimi konu edinen araştırmalar, toplumsal yapının anlaşılması ve hatta psikolojik analizlerin yapılabilmesi açısından önem arz etmektedir. Çünkü insanların geleneklere olan bağlılıkları onların inançlarından kaynaklanmaktadır. Bu inanca sıkı sıkıya tutunma o geleneğin nesilden nesle aktarılmasını kolaylaştırırken inancın sona ermesi geleneğin unutulmasına ve terk edilmesine neden olmaktadır. Bu noktada inanç çok güçlü bir olgu olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu mihenk taşı, insanın gündelik hayatını doğrudan etkileyebilme ve toplumu şekillendirme gücüne sahiptir. Toplumun gelenek ve görenek uygulamalarında 2 bu inanç sisteminin etkisi bariz bir şekilde kendine yer bulmaktadır. Doğum ve ölüm olaylarında uygulanan gelenek ve görenekler bu mihenk taşının ürünleridir. Bu çalışma ile tarihi süreç içerisinde Kırgız toplumunda doğum ve ad koymaya yönelik uygulanan gelenekler Isık-Köl özelinde incelenmektedir. Çalışmada, Kırgızlardaki doğum ve ad koyma geleneğinin toplumdaki yerine ve Isık-Köl etrafında gelişen inanışlara dikkat çekilmekte ve bu doğrultuda değerlendirme yapılmaktadır. Bu amaçla Isık-Köl bölgesi halkı ile bir saha çalışması gerçekleştirilmiştir. Doğum ve ad koyma geleneğine ve uygulamalarına yönelik sorular hazırlanmış ve halka yöneltilmiştir. Elde edilen cevaplar analiz edilerek veri haline getirilmiştir. Bu saha araştırmasının gelecekteki çalışmalara yol gösterici olması planlanmaktadır. Yapılan araştırma ve analiz sonucunda tespit edilen Isık-Köl bölgesindeki doğum ve ad koyma geleneğine dair inanışlar, Kırgızistan'ın diğer bölgeleri bağlamında da değerlendirilmektedir. Böylelikle geçmişten beri süregelen gelenek unsurlarının günümüz inanış sistemine olan etkisi ortaya koyulmaktadır. Bu değerlendirmeye göre, bazı gelenek ve uygulama örneklerinde herhangi bir değişim gözlenmezken bazılarının uygulama ve anlam bakımından değişime uğradığı ya da tamamen uygulamadan kalktığı anlaşılmaktadır. Çalışma, Isık-Köl bölgesindeki doğum ve ad koyma geleneği ve uygulamaları ile sınırlıdır. Çalışmanın örneklemi Isık-Köl Kırgızlarıdır. İnanç çok güçlü bir olgudur ve her alanda her toplumda kendine yer bulmaktadır. Bu yüzden çalışmada sınırlamaya gidilmiş ve konu olarak doğum ve ad koyma geleneğine örneklem olarak ise Isık-Köl bölgesine odaklanılmıştır. Bu anlamda hem halk ile yüz yüze görüşme gerçekleştirilmiş hem de literatür taraması yapılmıştır. Unutulan ya da unutulmaya yüz tutan gelenek ve uygulamaların yazıya aktarılması gelecek nesillere bir miras olarak kalacaktır. Ayrıca tarihe ışık tutarak günümüzün anlamlandırılmasına yardımcı olacaktır. Dahası kültürün devamlılığını sağlayacaktır.
Özet (Çeviri)
BIRTH AND NAMING TRADITION AMONG THE KYRGYZ OF THE ISSYK-KUL REGION Kyrgyzstan is an important country in terms of preserving traces of both pre-Islamic and post-Islamic Turkish culture. Therefore, research conducted in this region is significant for understanding the depths of Turkish culture. The country's geography contains primary source information for understanding, examining and evaluating the changes in language, religion, traditions and customs over time. This information enables a comparative presentation of the transformations that have taken place in culture from the past to the present. The region is highly suitable for field studies conducted and to be conducted in the field of ethnology. It offers the opportunity to access the source of accurate information in field studies. Thus, the country also acts as a bridge from the past to the future. In this context, the data obtained from research conducted in the region will guide future studies. Language is the vehicle of culture. Throughout history, changes in language have shaped culture, and changes in culture have shaped language. These changes affect society, and society transforms, taking on new dimensions. For example, some words that were once popular have lost their significance, and some traditions and customs are no longer practised as much as they used to be. Therefore, compilation studies are necessary to reveal these changes at their root. This is because these compilation studies facilitate the completion of the puzzle pieces and present a picture. The data are the pieces of the puzzle, and the findings resulting from compilation activities represent the final picture. Thus, the multifaceted dimensions of what the changes are, their causes, consequences, similarities and differences with other cultures are brought together under a single umbrella. Research examining the changes that have occurred throughout history in the application of traditions and customs is important for understanding social structure and even for conducting psychological analyses. This is because people's attachment to traditions stems from their beliefs. Clinging tightly to this belief facilitates the transmission of the tradition from generation to generation, while the end of belief leads to the tradition being forgotten and abandoned. At this point, belief emerges as a very powerful phenomenon. 4 This cornerstone has the power to directly influence people's daily lives and shape society. The influence of this belief system is clearly evident in the customs and traditions of society. The customs and traditions practised in birth and death events are products of this cornerstone. This study examines the traditions surrounding birth and naming in Kyrgyz society throughout history, with a particular focus on Issyk-Kul. The study highlights the place of the Kyrgyz tradition of birth and naming within society and the beliefs that have developed around Issyk-Kul, and provides an assessment in this regard. To this end, fieldwork was conducted with the people of the Issyk-Kul region. Questions regarding birth and naming traditions and practices were prepared and posed to the public. The responses obtained were analysed and converted into data. This field research is intended to guide future studies. The beliefs identified in the Issyk-Kul region regarding the tradition of birth and naming, as determined by the research and analysis conducted, are also evaluated in the context of other regions of Kyrgyzstan. Thus, the impact of traditional elements that have persisted since ancient times on the contemporary belief system is revealed. According to this assessment, while no change is observed in some traditions and practices, it is understood that others have undergone change in terms of application and meaning, or have been completely abandoned. The study is limited to the birth and naming traditions and practices in the Issyk-Kul region. The sample of the study is the Kyrgyz people of Issyk-Kul. Belief is a very powerful phenomenon and finds its place in every field and every society. For this reason, the study has been limited, focusing on the tradition of birth and naming as the subject and the Issyk-Kul region as the sample. In this sense, both face-to-face interviews with the people and a literature review have been conducted. The recording of forgotten or fading traditions and practices will remain as a legacy for future generations. It will also shed light on history, helping to make sense of the present day. Furthermore, it will ensure the continuity of culture.
Benzer Tezler
- Ысык-көл аймагынын маданий туризм потенциалынын SWOT анализи
Isık-Köl bölgesinin kültür turizmi potansiyelinin SWOT analizi
AYCAMAL ALİKENOVA
Yüksek Lisans
Kırgızca
2023
TurizmKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiOtel İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
DR. ULANBEK ALİMOV
- İç Anadolu bölgesi türkülerimizin Türk musikisindeki makamsal karşılıkları
The meaning of centre Anatolian regions songs in terms of the tunes in Turkish musiki
SÜLEYMAN KOYUNCU
- Karadeniz Bölgesi'nde yayılış gösteren orchis (Orchidaceae) cinsine ait bazı türler üzerinde morfolojik, anatomik ve mikromorfolojik bir araştırma
A morphological, anatomical and micromorphological study of some orchis (Orchidaceae) species distributed at the Black Sea Region
ŞENAY SÜNGÜ
- Real-time decoding of arm kinematics during grasping based on f5 neural spike data
F5 sinirsel aktivite verisinden kol kinematiğinin gerçek-zamanlı çözme
NARGES ASHENA
Yüksek Lisans
İngilizce
2017
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolÖzyeğin ÜniversitesiBilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERHAN ÖZTOP
- Kırgızistan'da yaşayan Tatar Türklerinin dil tercihleri, sürdürümleri, tutumları ve etnik dilsel canlılıkları
Language preferences, maintenance, attitudes and ethnical linguistic vitality of Tatar Turks who live in Kyrgyzstan
FATİH BAŞKAPAN
Doktora
Türkçe
2025
DilbilimKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiTürkoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BURUL SAGINBAYEVA