İki kere farklı bireylerin değerlendirme sürecine ilişkin paydaş deneyimlerinin incelenmesi
An analysis of stakeholder experiences related to the evaluation process of two different individuals
- Tez No: 1015818
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BORA GÖRGÜN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: İki Kere Farklılık, Değerlendirme, Tanılama, Paydaş Deneyimleri, Özel Yetenek, Durum Çalışması, Twice-Exceptionality, Assessment, Identification, Stakeholder Experiences, Giftedness, Case Study
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Demokrasi Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Eğitim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, iki kere farklı (İKF) bireylerin değerlendirme sürecine ilişkin paydaş deneyimlerini derinlemesine incelemektir. Bu doğrultuda“İKF'li bireylerin değerlendirme süreci ile ilgili paydaşlar tarafından nasıl deneyimlenmektedir?”ve“Değerlendirme sürecinde karşılaşılan güçlükler, duyulan gereksinimler ve paydaş önerileri nelerdir?”soruları temel alınmıştır. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden durum çalışması benimsenmiştir. Katılımcılar, amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenmiş olup İKF bireylerin tanılama sürecinde görev alan çocuk ve ergen psikiyatristleri, psikologlar, psikolojik danışmanlar, özel eğitim öğretmenleri ve akademisyenlerden oluşan 20 kişilik bir gruptur. Veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler, araştırmacı günlüğü ve doküman incelemesi aracılığıyla toplanmış; betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Veri analizi sonucunda beş ana tema belirlenmiştir: İKF eğitimi almış olma, değerlendirmeye yönlendirme süreci, değerlendirme araçları, karşılaşılan güçlükler ve katılımcı önerileri. Bulgular, katılımcıların İKF konusundaki bilgi birikiminin lisans ve lisansüstü programlarda sistematik olarak yer almadığını, büyük ölçüde bireysel deneyime dayandığını ortaya koymaktadır. İKF'li bireyler çoğunlukla yetenek potansiyelleri için değil problem davranışları ya da yetersizlik belirtileri nedeniyle değerlendirmeye yönlendirilmektedir. Değerlendirme sürecinde zekâ testleri temel araç olma özelliğini korurken standart bir İKF değerlendirme protokolünün bulunmadığı, test dışı tekniklerin ise bireysel tercihe dayandığı görülmüştür. Tıbbi tanı ile eğitsel tanı arasındaki yetki ve perspektif farklılığının bilgi kopukluklarına zemin hazırladığı saptanmıştır. Karşılaşılan başlıca güçlükler; paydaşlar arası iş birliği eksikliği, çok boyutlu değerlendirme yapılmaması, kavramsal çerçevenin çizilmemiş olması, maskeleme ve standart ölçüt yokluğu olarak belirlenmiştir. Bu güçlüklerin RAM, BİLSEM ve sağlık sistemi arasındaki yapısal kopukluklarla iç içe geçtiği ve sistemik bir nitelik taşıdığı görülmüştür. Katılımcı önerileri sistemsel ve kişisel olmak üzere iki düzeyde ele alınmıştır. Sistemsel düzeyde İKF'ye özgü değerlendirme araçlarının geliştirilmesi, kavramsal çerçevenin resmi mevzuata yansıtılması ve destek kaynaklarının yapılandırılması; kişisel ve uygulayıcı düzeyinde ise bilgi düzeyinin artırılması, paydaşlar arası iş birliğinin güçlendirilmesi, çok boyutlu değerlendirme yaklaşımının benimsenmesi ve test sürecinde bireye özgü uyarlamalara yer verilmesi önerilmektedir. Bu araştırma, farklı meslek gruplarının deneyimlerini aynı çatı altında toplayarak İKF tanılama sürecini Türkiye bağlamında bütüncül biçimde ele alan nitel çalışmalar arasında özgün bir yer tutmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to conduct an in-depth examination of stakeholder experiences related to the assessment process of twice-exceptional (2e) individuals. The research addresses two central questions:“How do relevant stakeholders experience the assessment process of 2e individuals?”and“What difficulties are encountered, what needs are identified, and what recommendations do stakeholders offer regarding this process?”A case study design, one of the qualitative research traditions, was adopted. Participants were selected through purposive sampling and comprised a group of 20 professionals involved in the identification of 2e individuals, including child and adolescent psychiatrists, psychologists, psychological counselors, special education teachers, and academics. Data were collected through semi-structured interviews, a researcher journal, and document analysis, and were analyzed using descriptive analysis. Five main themes emerged from the data analysis: having received training on twice-exceptionality, the referral process for assessment, assessment tools, difficulties encountered, and participant recommendations. The findings reveal that participants' knowledge of twice-exceptionality was not systematically addressed in undergraduate or graduate programs and was largely grounded in individual experience. 2e individuals were most often referred for assessment due to problem behaviors or disability symptoms rather than giftedness potential. Intelligence tests remained the primary assessment tool, while no standardized 2e assessment protocol was found to exist, and the use of non-test methods largely depended on individual preference. The distinction in authority and perspective between medical and educational diagnosis was found to create significant gaps in information across the assessment process. The primary difficulties identified included lack of inter-stakeholder collaboration, absence of multidimensional assessment, lack of a conceptual framework, masking, and the absence of standardized criteria. These difficulties were found to be deeply intertwined with structural disconnections among Guidance and Research Centers (RAM), Science and Art Centers (BİLSEM), and the health system, reflecting a systemic rather than individual problem. Participant recommendations were addressed at two levels: systemic and personal/practitioner. At the systemic level, the development of 2e-specific assessment tools, the incorporation of a conceptual framework into official legislation, and the establishment of support resources were identified as priority needs. At the personal and practitioner level, recommendations included increasing knowledge and awareness, strengthening inter-stakeholder collaboration, adopting a multidimensional assessment approach, and implementing individualized accommodations during testing. This study holds a distinctive place among qualitative investigations of the 2e identification process in the Turkish context, as it brings together the experiences of multiple professional groups under a single framework and offers a contextual contribution to a literature predominantly shaped by Western educational systems.
Benzer Tezler
- E-müşterilerin hedonik“hazcı”tüketim davranışlarını belirleyen faktörler ve bir araştırma
Factors that determine e-customers' hedonic consumption behaviors and a survey
BUKET GÜLER
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
İşletmeGalatasaray Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERDAR PİRTİNİ
- Farklı estetik braketlerin in vivo ortamda renklenmesinin ve ışık geçirgenliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of different esthetic brackets discoloration and light transmittance in vivo
ELİF NADİDE AKAY
Doktora
Türkçe
2019
Diş HekimliğiBezm-İ Alem Vakıf ÜniversitesiOrtodonti Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BERZA YILMAZ
- Ergenlik dönemindeki Türk bireylerde yüz estetiğinin değerlendirilmesi
Determination of facial aesthetics in Turkish adolescents
AHMET FİDANCIOĞLU
- Assessing the influence of color blindness on player engagement and emotional experience in digital games
Dijital oyunlarda renk körlüğünün oyuncu katılımı ve duygusal deneyim üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi
MERVE TİLLEM
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiOyun ve Etkileşim Teknolojileri Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. AHMET GÜN
- Gebelikte farklı trimesterlere göre ayak ve ayak bileği eklemi ile dengede meydana gelen değişikliklerin karşılaştırmalı olarak incelenmesi
The purpose of this study is; to analyze the changes occur in foot and ankle joint of the pregnant and their balance depending on their trimester and identify the relation between the changes
FATMA SÖKMEZ OGÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Fiziksel Tıp ve RehabilitasyonHacettepe ÜniversitesiTemel Fizyoterapi Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEZİRE KÖSE