Aile sağlığı merkezine başvuran erişkin bireylerde kanser taramalarına yönelik bilgi düzeyinin kanser korkusu ve tarama davranışı ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between the level of knowledge about cancer screening on cancer fear and screening behavior among adult individuals visiting a family health center
- Tez No: 1016012
- Danışmanlar: PROF. DR. BERRİN TELATAR
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Kanser Tarama, Bilgi, Korku, Davranış, Cancer Screening, Knowledge, Fear, Behaviour
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Fatih Sultan Mehmet Eğitim Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışma, aile sağlığı merkezine başvuran 30-70 yaş arası erişkin bireylerin kanser taramalarına yönelik bilgi düzeylerinin, kanser korkusu ve kanser tarama davranışları üzerindeki etkisini değerlendirmek amacıyla kesitsel ve tanımlayıcı tipte gerçekleştirilmiştir. Gereç ve Yöntem: Araştırma, İstanbul ilinde bir Aile Sağlığı Merkezi'nde yürütülmüştür. Çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan 30-70 yaş arası 449 birey dahil edilmiştir. Veriler; araştırmacılar tarafından hazırlanan sosyodemografik özellikler formu ile Kanser Taramalarına Yönelik Bilgi Ölçeği (KTYBÖ) ve Kanser Korkusu Ölçeği (KKÖ) kullanılarak yüz yüze toplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 22.0 programı kullanılmış; bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Ki-kare testi, Pearson korelasyon ve regresyon analizleri uygulanmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Kadınların KTYBÖ puanlarının erkeklere göre daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,05). Yüksek eğitim düzeyi, sosyal güvence varlığı ve düzenli tarama davranışlarının daha yüksek bilgi düzeyi ile ilişkili olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Kanser korkusu puanlarının erkeklerde, düşük gelir düzeyine sahip bireylerde ve tarama yaptırmayanlarda daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0,05). Kanser taramaları hakkında bilgi sahibi olan bireylerde bilgi düzeyinin daha yüksek, korku düzeyinin ise daha düşük olduğu saptanmıştır (p<0,001). KTYBÖ ile korku puanları arasında negatif yönlü anlamlı ilişki belirlenmiş; bilgi düzeyi arttıkça korku düzeyinin azaldığı görülmüştür (p<0,05). Lojistik regresyon analizinde, bilgi düzeyindeki artışın kanser taramaları hakkında bilgi sahibi olmama olasılığını azalttığı, korku düzeyindeki artışın ise artırdığı belirlenmiştir (sırasıyla p<0,001 ve p=0,001). Sonuç: Kanser taramalarına yönelik bilgi düzeyinin artmasının, kanser korkusunun azalması ve tarama davranışlarının olumlu yönde gelişmesi ile ilişkili olduğu belirlenmiştir. Özellikle erkekler, düşük gelir düzeyine sahip bireyler ve düzenli tarama yaptırmayan gruplarda bilgi eksikliği ve yüksek korku düzeyleri dikkat çekmiştir. Birinci basamakta yürütülecek eğitim ve danışmanlık hizmetlerinin kanser taramalarına katılımı artırabileceği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: This cross-sectional and descriptive study was conducted to evaluate the effects of cancer screening knowledge levels on cancer fear and cancer screening behaviors among adults aged 30–70 years who applied to a Family Health Center. Materials and Methods: The study was conducted in a Family Health Center in İstanbul. A total of 449 individuals aged 30–70 years who met the inclusion criteria were included in the study. Data were collected face-to-face using a sociodemographic characteristics form prepared by the researchers, the Cancer Screening Knowledge Scale (CSKS), and the Cancer Fear Scale (CFS). Data were analyzed using SPSS 22.0 software. Independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), chi-square test, Pearson correlation, and regression analyses were performed. Statistical significance was accepted as p<0.05. Results: CSKS scores were significantly higher in women compared to men (p<0.05). Higher education level, presence of social security, and regular screening behaviors were associated with higher knowledge levels (p<0.05). Cancer fear scores were significantly higher among men, individuals with low income, and those who did not participate in screening programs (p<0.05). Individuals who had knowledge about cancer screenings had higher knowledge scores and lower fear scores (p<0.001). A significant negative correlation was found between CSKS and cancer fear scores, indicating that fear decreased as knowledge level increased (p<0.05). Logistic regression analysis showed that increased knowledge level reduced the likelihood of not having knowledge about cancer screenings, whereas increased fear level increased this likelihood (p<0.001 and p=0.001, respectively). Conclusion: Increased knowledge about cancer screenings was associated with decreased cancer fear and more positive screening behaviors. Lack of knowledge and higher fear levels were particularly prominent among men, individuals with low income, and those who did not regularly participate in screening programs. Educational and counseling services provided in primary healthcare settings may increase participation in cancer screening programs.
Benzer Tezler
- Erişkin hastalarda sağlık okuryazarlığı düzeyinin birinci basamak sağlık hizmetlerini kullanımı üzerine etkisi
The effect of health literacy level on the use of primary health services in adult patients
ÖMER FARUK AKPINAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEÇİL ARICA
- Aile hekimliği uygulamaları hakkında bilgi tutum durumu ile kişilik tipleri ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between knowledge-attitude status about family medicine practices and personality types
HAMZA PATİR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile Hekimliğiİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BERNA ERDOĞMUŞ MERGEN
- İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Bornova 27 no'lu Eğitim Aile Sağlığı Merkezine başvuran hastalarda periyodik sağlık muayenesi bilgi düzeyi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
The evaluation of level of knowledge, attitude and behavior of periodic health examination in patients who applicant to İzmir Tepecik Education and Research Hospital Bornova No 27 Education Family Health Center
ŞEYMA CUNİER BABÜRŞAH
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALUK MERGEN
- Çocukluk çağı kanserlerinde ilk semptom ile tanı alma arasındaki sürenin değerlendirilmesi
Evaulation of the time between onset of symptoms and diagnosis in childhood cancers
GÜLŞAH KALAY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıUludağ ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BETÜL BERRİN SEVİNİR
- Aile sağlığı merkezi'ne başvuran üniversite öğrencilerinin HPV enfeksiyonu, HPV aşısı ve HPV ile ilişkili kanserler hakkındaki bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the knowledge levels of university students applicable to the family health center about HPV infection, HPV vaccine and HPV-related cancers
YUNUS EMRE KIDAM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BERRİN TELATAR