Yetişkinlerde beslenme okuryazarlığının yaşam kalitesi ve depresyon ile ilişkinin belirlenmesi
Examining the relationship between nutrition literacy, quality of life, and depression in adults
- Tez No: 1016118
- Danışmanlar: DOÇ. DR. TUĞÇE AYTULU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Beslenme bilgisi, Beslenme okuryazarlığı, Depresyon, Yaşam kalitesi, Nutrition knowledge, Nutrition literacy, Depression, Quality of life
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Üsküdar Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, yetişkin bireylerde beslenme okuryazarlığı düzeyi ile yaşam kalitesi ve depresyon arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Kesitsel yapılan araştırmamıza Erzincan ilinde yaşayan 20-50 yaş arası 400 gönüllü birey dahil edilmiştir. Veri toplamada Katılımcı Bilgi Formu, Yetişkinlerde Beslenme Okuryazarlığı Değerlendirme Aracı (YBOYDA), Avrupa Sağlık Etki Ölçeği (ASEÖ) ve Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 27.0 programı kullanılmıştır. Bu araştırmada Yetişkinlerde Beslenme Okuryazarlığı Değerlendirme Aracı (YBOYDA) toplam puan ortalaması 25,55±6,87 olarak bulunmuş olup, katılımcıların genel olarak yeterli beslenme okuryazarlığı düzeyinde olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların %74,3'ünün yeterli beslenme okuryazarlığı düzeyine sahip olduğu, YBOYDA alt faktörleri içerisinde en düşük puanın“Porsiyon Miktarları”alt faktöründe olduğu saptanmıştır. Kadınların YBOYDA toplam puanlarının erkeklere göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0,05). Katılımcıların ASEÖ toplam puan ortalaması 3,45±0,82, BDE toplam puan ortalaması ise 13,00±10,26 olarak belirlenmiştir ve hafif depresyon düzeyine karşılık gelmektedir. Beslenme okuryazarlığı ile yaşam kalitesi arasında pozitif yönde, depresyon ile arasında ise negatif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0,001). Ayrıca, YBOYDA'nın“Genel Beslenme Bilgisi”alt faktör puanı arttıkça BDÖ toplam puanında azalma olduğu bulunmuştur. Benzer şekilde, YBOYDA'nın“Sayısal Okuryazarlık ve Gıda Etiketi Okuma”alt faktöründeki artışın da BDÖ toplam puanlarını düşürdüğü bulunmuştur. Araştırma sonuçları, beslenme okuryazarlığı düzeyinin yükselmesinin yaşam kalitesinin artmasına ve depresif belirtilerin azalmasına katkı sağlayabileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to examine the relationship between nutrition literacy levels, quality of life, and depression among adult individuals. A total of 400 voluntary participants aged 20–50 years living in Erzincan Province were included in this cross-sectional study. Data were collected using the Participant Information Form, the Evaluation Instrument of Nutrition Literacy on Adults, EUROHIS (European Health Interview Survey – Quality of Life Index), and the Beck Depression Inventory (BDI). Statistical analyses were performed using SPSS 27.0. In this study, the mean total score of the Evaluation Instrument of Nutrition Literacy on Adults was found to be 25.55 ± 6.87, and the participants were determined to generally have an adequate level of nutrition literacy. It was determined that 74.3% of the participants had an adequate level of nutrition literacy, and among the subscales of The Evaluation Instrument of Nutrition Literacy on Adults, the lowest score was observed in the“Portion Sizes”subscale. The total scores of the Evaluation Instrument of Nutrition Literacy on Adults were significantly higher among female participants than among male participants (p < 0.05). The mean total score of European Health Interview Survey – Quality of Life Index (EUROHIS) was 3.45 ± 0.82, while the mean total BDI score was 13.00 ± 10.26. A significant positive relationship was found between nutrition literacy and quality of life, whereas a significant negative relationship was observed between nutrition literacy and depression (p < 0.001). Furthermore, an increase in the“General Nutrition Knowledge”subscale score of the Evaluation Instrument of Nutrition Literacy on Adults was associated with a decrease in the total BDI score. Similarly, higher scores on the“Numeracy Literacy and Food Label Reading”subscale of The Evaluation Instrument of Nutrition Literacy on Adults were also associated with lower total BDI scores. The findings of this study suggest that improving nutrition literacy may contribute to enhancing quality of life and reducing depressive symptoms.
Benzer Tezler
- Kolorektal kanser tanısı almış bireylerde beslenme durumunun yordayıcısı olarak yaşam kalitesi, beslenme okuryazarlığı, depresyon ve anksiyetenin değerlendirilmesi
Evaluation of quality of life, nutrition literacy, depression and anxiety as predictors of nutritional status in individuals diagnosed with colorectal cancer
SELVİ ALTUNIŞIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Beslenme ve DiyetetikNecmettin Erbakan ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDA TUNÇİL
ÖĞR. GÖR. ŞENAY BURÇİN ALKAN
- Yetişkinlerde sağlık okuryazarlığı ve beslenme okuryazarlığının akdeniz tipi beslenmeye uyum ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
The effect of health literacy and nutrition literacy in adults on adherence to mediterranean type nutrition and qyality of life
ÇİĞDEM TORTOZOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Okan ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURCU ATEŞ ÖZCAN
- Tip 2 diyabetli hastalarda beslenme okuryazarlığının yaşam kalitesi ve öznel zindelik ile ilişkisi
The relationship between nutrition literacy and quality of life and subjective vitality in patient with Type 2 diabetes
SARE YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Halk Sağlığıİstanbul ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİM İŞSEVER
- Yetişkinlerde sağlık okuryazarlığı, beslenme okuryazarlığı ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between health literacy, nutrition literacy, and quality of life in adults
ZEYNEP ARPA HAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
HemşirelikErzurum Teknik ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İZZET ÜLKER
- Yetişkin bireylerin beslenme okuryazarlığı durumu ve yaşam kalitesi ilişkisinin belirlenmesi: Kütahya örneği
Determination of the relationship between nutrition literacy status andquality of life of adult individuals: The case of Kütahya
HİLAL ER DÖNGEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Beslenme ve DiyetetikAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YAHYA ÖZDOĞAN