2024 ortaokul Türkçe dersi öğretim programı'nın Avrupa Birliği demokratik yurttaşlık eğitimi açısından incelenmesi
An analysis of the 2024 Turkish language curriculum in terms of European Union democratic citizenship education
- Tez No: 1016227
- Danışmanlar: PROF. DR. FAİK KANATLI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mersin Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, 2024 Türkçe Dersi Öğretim Programı'nı Avrupa Birliği Demokratik Yurttaşlık Eğitimi (ABDYE) ilkeleri doğrultusunda incelemek ve programın demokratik yurttaşlık değerlerini kazandırma düzeyini ortaya koymaktır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı kapsamında durum çalışması desenine dayalı olarak yürütülmüş; veri toplama sürecinde doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. İnceleme nesnesini 2024 Türkçe Öğretim Programı oluşturmakta olup, veriler Avrupa Birliği Demokratik Yurttaşlık Eğitimi ilkeleri temel alınarak geliştirilen ölçütler aracılığıyla analiz edilmiştir. Elde edilen verilerin çözümlenmesinde betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırma bulguları, 2024 Türkçe Öğretim Programı'nın genel çerçevede Avrupa Birliği demokratik yurttaşlık eğitimi yaklaşımıyla örtüşen bir yapı sergilediğini göstermektedir. Programda yer alan temalar ve öğrenme çıktılarının önemli bir kısmının; çeşitliliğe saygı, insan hakları, eleştirel düşünme ve çevresel duyarlılık gibi temel demokratik değerlerle doğrudan ilişkili olduğu belirlenmiştir. Özellikle“iletişim ve sosyal ilişkiler”,“hak ve sorumluluklar”,“okuma kültürü”ve“doğa ve insan”temalarının, öğrencilerin empati kurma, farklı bakış açılarını değerlendirme ve demokratik tartışma kültürü geliştirme becerilerini destekleyen bir içerik sunduğu görülmektedir. Bu yönüyle programın, dil becerileri aracılığıyla demokratik yurttaşlık bilincinin geliştirilmesine katkı sağlayan işlevsel bir zemin oluşturduğu söylenebilir. Bununla birlikte, elde edilen bulgular programda yer alan demokratik yurttaşlık eğitimi ilkelerinin dengeli bir biçimde temsil edilmediğini de ortaya koymaktadır. Özellikle aktif yurttaşlık ve katılım, demokrasi ve hukukun üstünlüğü ile demokratik okul kültürü gibi bazı temel ilkelerin sınırlı düzeyde ele alındığı ya da programda açık ve sistematik biçimde yer almadığı tespit edilmiştir. Bu durum, programın demokratik yurttaşlık eğitiminin daha çok bilişsel boyutuna odaklandığını, buna karşılık katılımcı ve uygulamaya dönük boyutunun görece zayıf kaldığını göstermektedir. Sonuç olarak, 2024 Türkçe Öğretim Programı'nın demokratik yurttaşlık eğitimi açısından önemli bir potansiyel taşıdığı; ancak bu potansiyelin daha dengeli, bütüncül ve uygulamaya dayalı biçimde yapılandırılması gerektiği belirlenmiştir. Programın bu doğrultuda geliştirilmesi, eleştirel düşünebilen, toplumsal sorumluluk bilinci gelişmiş ve demokratik süreçlere aktif katılım sağlayabilen bireylerin yetişmesine katkı sağlayacaktır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the 2024 Turkish Language Curriculum within the framework of the European Union's Democratic Citizenship Education (DCE) principles and to determine the extent to which the curriculum fosters democratic citizenship values. The study was conducted using a qualitative research approach based on a case study design. Document analysis was employed as the data collection method. The object of analysis was the 2024 Turkish Language Curriculum, and the data were analyzed through criteria developed in accordance with the European Union's Democratic Citizenship Education principles. Descriptive analysis was used to interpret the data.The findings indicate that the 2024 Turkish Language Curriculum generally exhibits a structure that aligns with the European Union's approach to democratic citizenship education. It was determined that a significant portion of the themes and learning outcomes in the curriculum are directly related to key democratic values such as respect for diversity, human rights, critical thinking, and environmental awareness. In particular, themes such as“communication and social relations,”“rights and responsibilities,”“reading culture,”and“nature and human”provide a framework that supports students' ability to develop empathy, evaluate different perspectives, and acquire a culture of democratic discussion. In this respect, the curriculum can be considered as providing a functional foundation for developing democratic citizenship awareness through language skills. However, the findings also reveal that the democratic citizenship education principles within the curriculum are not distributed in a balanced manner. It was found that certain fundamental principles, such as active citizenship and participation, democracy and the rule of law, and democratic school culture, are either addressed to a limited extent or are not explicitly and systematically included in the curriculum. This suggests that the curriculum primarily focuses on the cognitive dimension of democratic citizenship education, while the participatory and practice-oriented dimensions remain relatively underdeveloped.In conclusion, it has been determined that the 2024 Turkish Language Curriculum holds significant potential in terms of democratic citizenship education; however, this potential needs to be structured in a more balanced, holistic, and practice-oriented manner. Strengthening the curriculum in this direction will contribute to the development of individuals who are capable of critical thinking, possess a strong sense of social responsibility, and actively participate in democratic processes.
Benzer Tezler
- Билим, илим жана маданият тармагындагы Кыргызстан менен Түркиянын кызматташтыгы (1992-2012 жж.)
Kırgız Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında eğitim, bilim ve kültürel ilişkiler (1992-2012)
KADRİ AĞGÜN
Doktora
Kırgızca
2016
TarihKyrgyz State Unıversıty Named After I ArabaevTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÖLÖBEK ABDRAHMANOV
- Almanya üniversitelerinde beden eğitimi ve spor öğretmeni yetiştirme ders programlarının incelenmesi
Examination of curriculum for the physical education and sports teacher training programmes in German universities
SEVİM AKŞİT
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimPamukkale ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Öğretimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BÜLENT AĞBUĞA
- 2024 Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programı'nın ve 5. sınıf Türkçe ders kitabının 21. yüzyıl becerileri bağlamında incelenmesi
Examination of the 2024 Turkish Language Course Curriculum and the 5th grade Turkish textbook in the context of 21st-century skills
HAYRUNNİSA KAYADURAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimMuş Alparslan ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMED FATİH SAYIR
- 2024 Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programı'nın okuryazarlık becerileri bakımından incelenmesi ve Türkçe öğretmenlerinin konuya ilişkin görüşleri
2024 Examination of Secondary Scholl Turkish Curriculum in terms of literacy skills and Turkish teachers' opinios on the subject
ROJDA BATMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimAydın Adnan Menderes ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURİ KARASAKALOĞLU
- 2019-2024 ortaokul Türkçe dersi öğretim programlarının karşılaştırılması
Comparison of the 2019-2024 middle school Turkish language curriculum
AYBİKE AKIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAtatürk ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LOKMAN TURAN