Solak-zâde Mehmed Hemdemî'nin Nasîhat-nâme'si
Solak-zâde Mehmed Hemdemî's Nasîhat-nâme
- Tez No: 1016255
- Danışmanlar: PROF. DR. MELİHA YILDIRAN SARIKAYA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Türk Dili ve Edebiyatı, Religion, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Nasîhatnâmeler, toplumda daha erdemli, dürüst ve ahlâklı ferdler yetiştirmek gayesiyle kaleme alınmış eserlerdir. Muhtelif kültürlerde de emsallerine rastlanan bu eserlerin telif edilme sıklığı, genellikle toplumların çözülme ve bozulma dönemlerinde artış göstermiştir. Osmanlı Devleti'nin siyasî, içtimaî ve iktisâdî açıdan önceki yüzyılına kıyasla daha zorlu bir zamandan geçtiği 17. yüzyılda, nasîhatnâme türündeki eserlerin sayısında bariz bir çoğalma yaşanmıştır. Dönemin tarihçisi, şâiri ve bestekârı olan Solakzâde Mehmed Hemdemî de yaşadığı dönemde başta hükümdar olmak üzere devlet adamlarına hitap eden bir nasîhatnâme kaleme almıştır. İnsanların toplu yaşamasının gerekliliğinin ve devlet ile saltanatın ehemmiyetinin anlatılarak başlanıldığı bu metinde, hükümdarın mutlak otoritesi üzerinde önemle durulmuştur. Müellif, devlet mekanizmasını bir insan bedenine teşbih etmiş; akıllı ve tecrübeli devlet adamlarının, kamusal düzendeki kötü gidişatı tıp doktoru hassasiyetiyle teşhis edip kurtuluş reçeteleri uygulaması gerektiğini savunmuştur. Eserde“rahne”ve“ihtilâl”olarak tanımlanan kamusal gedik ile çatlakların tespiti yapılarak bunların halka yansımaları incelenmiş, mevcut sorunlardan kurtulma yollarına dair somut tavsiyeler takdîm edilmiştir. Yapılan tavsiyeleri temellendirirken ayet-i kerîmelere ve hadis-i şerîflere müracaat eden müellif, vecizeler, atasözleri ve Arapça darb-ı mesellere de sıklıkla atıfta bulunmuştur. Ayrıca metnin bağlamına uygun tarihî ve dinî kıssalar aracılığıyla ulaştırılmak istenen mesajlar somutlaştırılmıştır. Metin içerisinde müstakil başlıklar atmayı tercih etmeyen yazar, eseri okunduğunda bariz bir şekilde anlaşılabilecek on iki mantıksal bölüme ayırmış ve bu kısımlarda anlatılanları maddeler hâlinde sunmuştur. Söz konusu maddelerin bir kısmına geniş açıklamalar yapılırken, bazılarına ise daha kısa izahlar getirilmiştir. Genellikle adaletin tesisi ve liyâkatin ehemmiyeti temalarına ağırlık verilen metinde, başarısızlığın temel sebebi maddî veya askerî kayıplardan ziyade dünya sevgisi ve ölüm korkusu olarak gösterilmiş; bu durum devletin tarihî heybetini kaybetmesi şeklinde yorumlanmıştır.
Özet (Çeviri)
Advisory treatises are works written with the aim of fostering more virtuous, honest, and moral individuals within society. The frequency with which such works were produced—which have counterparts in various cultures—generally increased during periods of social disintegration and decline. In the 17th century, when the Ottoman Empire was undergoing a more challenging period compared to the previous century in political, social, and economic terms, there was a marked increase in the number of works in the genre of moral treatises. Solakzâde Mehmed Hemdemî, a historian, poet, and composer of the period, also authored an advisory treatise addressed primarily to the ruler and other state officials of his time. Beginning with an explanation of the necessity of communal living and the importance of the state and the monarchy, this text places particular emphasis on the ruler's absolute authority. The author likened the state mechanism to the human body; he argued that intelligent and experienced statesmen must diagnose the deteriorating state of public order with the precision of a physician and implement remedies for salvation. The work identifies public gaps and fissures defined as“rahne”and“ihtilâl,”examines their repercussions on the public, and presents concrete recommendations for overcoming existing problems. In grounding his recommendations, the author draws upon verses from the Quran and hadiths, frequently citing proverbs, sayings, and Arabic parables. Additionally, he incorporates historical and religious narratives appropriate to the text's context.
Benzer Tezler
- Pasif güneş enerjisi sistemi ile bina ısıtılmasının ekonomik analizi
Başlık çevirisi yok
AHMET AKDENİZ
- Sosyal değişim sürecinde konut planları farklılaşması-Konya örneği
The Changes of the types of house-plans in accordance with the social changes“Konya being the Sample”
İBRAHİM BAKIR
- Güneş enerjisi ile çalışan R21-DMF li soğurmalı soğutma çevrimin analizi ve bazı tersinmezliklerin çevrimin performansı üzerindeki etkilerinin incelenmesi
Analysis of R21-DMF solar powered absorpption refrigeration system and effect of someirreversbilities on the Performance of the cycle
SEYİT ARİF TÜR
