Kişilerarası iletişim çalışmalarında feminizm bağlamında epistemolojik ve kuramsal dönüşümler
Feminist gaze in interpersonal communication research
- Tez No: 1016300
- Danışmanlar: PROF. DR. SERHAT ULAĞLI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İletişim Bilimleri, Halkla İlişkiler, Communication Sciences, Public Relations
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kişilerarası İletişim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu doktora tezi, kişilerarası iletişim disiplinini feminist kuramsal ve epistemolojik dönüşümler ışığında eleştirel bir perspektifle yeniden konumlandırmayı amaçlamaktadır. Çalışma, geleneksel yaklaşımların genellikle sınırları içinde kaldığı birey-odaklı analizleri aşarak, iletişim süreçlerini biçimlendiren güç dinamiklerini, ideolojik yapıları ve toplumsal konumlanmışlıkları merkeze alan bir çerçeve sunar. Tezin ilk bölümü, eleştirel bir feminist epistemoloji temelinde, bilgi üretiminin toplumsal cinsiyet, ataerkil söylemler ve özne konumları tarafından nasıl koşullandırıldığını sistematik bir biçimde analiz eder. Konumlanmış bilgi, ilişkisel epistemoloji ve kesişimsellik temelli bilgi üretimi gibi yaklaşımlar aracılığıyla, kişilerarası iletişimde bilginin tarafsız bir aktarım değil, deneyimle şekillenen ve güç ilişkileriyle iç içe geçmiş bir süreç olduğu ortaya konulur. İkinci bölüm, feminist metodolojilerin kişilerarası iletişim araştırmalarına özgül katkılarını ve yöntemsel dönüştürücü potansiyelini inceler. Kesişimselliğin araştırma tasarımının merkezine yerleştirilmesi, çoklu ve kesişen kimliklerin analizi ve katılımcılarla kurulan etik, dönüştürücü ilişkiler, bu metodolojinin temel ilkeleri olarak ele alınır. Feminist etnografi, anlatı analizi, feminist katılımcı eylem araştırması (FPAR) ve feminist post-yapısalcı söylem analizi (FPDA) gibi nitel yöntemlerin yanı sıra, feminist epistemolojik kaygılarla uyumlu nicel ve karma yöntem yaklaşımlarının olanakları da değerlendirilir. Üçüncü ve son bölüm, psikanalitik feminizm, post-yapısalcı feminizm, feminist ilişkisel kuram ve feminist yükleme kuramı gibi özgül kuramsal yönelimlerin, kişilerarası iletişim çalışmalarına sağladığı epistemolojik açılımları derinlemesine tartışmaktadır. Bu kuramsal yönelimlerin sağladığı feminist perspektifler, dil, öznellik, bedensellik, kimlik inşası ve iktidar ilişkilerini yeniden kavramsallaştırarak kişilerarası iletişime eleştirel ve bütünlüklü bir zemin sunar. Bu doğrultuda çalışma, iletişimi bireysel etkileşimlerin ötesinde, toplumsal cinsiyet, ideolojik yapılar ve güç dinamikleri ekseninde şekillenen ilişkisel ve çok katmanlı bir pratik olarak yeniden konumlandırarak disiplinin epistemolojik ufkunu feminist eleştiriyle genişletmektedir.
Özet (Çeviri)
This doctoral thesis aims to critically reposition interpersonal communication through the lens of feminist theoretical and epistemological shifts. Moving beyond individual-focused analyses in which conventional approaches remain confined, it offers a framework centered on the power dynamics, ideological structures, and social positionalities that shape communicative processes. The first section, grounded in critical feminist epistemology, analyzes how gender, patriarchal discourses, and subject positions condition knowledge production. Drawing on situated knowledge, relational epistemology, and intersectionality, the thesis shows that knowledge in interpersonal communication is not neutral transfer but a process shaped by experience and entangled with power. The second section examines feminist methodologies' specific contributions and transformative potential for interpersonal communication research. Intersectionality in research design, analysis of multiple intersecting identities, and ethical, transformative participant relations are addressed as core methodological principles. Alongside qualitative methods like feminist ethnography, narrative analysis, feminist participatory action research (FPAR), and feminist poststructuralist discourse analysis (FPDA), the study also evaluates quantitative and mixed-method approaches compatible with feminist epistemological concerns. The third section discusses the epistemological openings that psychoanalytic feminism, poststructuralist feminism, feminist relational theory, and feminist attribution theory offer to interpersonal communication studies. These perspectives reconceptualize language, subjectivity, embodiment, identity, and power, offering a critical, integrative ground for the field. Accordingly, the study repositions communication as a relational, multi-layered practice shaped by gender, ideology, and power beyond dyadic interactions, expanding the discipline's epistemological horizon through feminist critique.
Benzer Tezler
- 12 Eylül 1980 askeri darbesi sonrası yapılan iletişim çalışmalarında kimlik oluşturma çabaları
Efforts for creating identitiy in communation science studies after September 12th 1980 military coup
FIRAT GÜNEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
İletişim BilimleriMarmara ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERHAT ULAĞLI
- Bağlanma ve psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkide kişilerarası iletişimin aracı rolü
The mediating role of interpersonal communication in the relationship between attachment and psychological resilience
ŞULENUR NARİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiRehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET ŞİRİN
YRD. DOÇ. DR. ÖZGE ERDURAN TEKİN
- Siyasal argümantasyonda metafor ve metoniminin rolü 7 haziran ve 1 kasım seçimleri örneği
The role of metaphor and metonymy in political argumentation 7 june and 1 november elections example
ÖMER FARUK ÖZGÜR
Doktora
Türkçe
2017
Halkla İlişkilerMarmara ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CENGİZ ANIK
- 31 Mart 2019 Yerel Seçimleri öncesi sürecin yazılı basında sunumu
Presentation of the period before the March 31, 2019 Local Elections in the print media
HURİ GÜVEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Halkla İlişkilerMarmara ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞEYDA AKYOL
- Öğretmenlerin sosyal medyadaki benlik sunumları üzerine dramaturjik bir araştırma
A dramaturgical research on teachers' self-presentations in social media
ALAATTİN URAS