6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu kapsamında idarenin takdir yetkisi
Discretionary act of the administration within the scope of the Turkish Armed Forces Disciplinary Law no. 6413
- Tez No: 1016412
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET ZİYA ÇALIŞKAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İdare Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İdarenin takdir yetkisi, idare hukukunda normun uygulanmasını somut olayın özelliklerine göre şekillendiren, ancak hukuk devleti ilkesi nedeniyle sınırları belirli bir yetki alanıdır. Kamu hizmetlerinin artan çeşitliliği ve idari kararların teknikleşmesi, her ihtimali önceden ve ayrıntılı olarak düzenleyen katı normatif modelleri yetersiz bırakmaktadır. Bu nedenle idareye tanınan takdir alanı, kamu yararına uygun ve işlevsel karar üretiminin zorunlu bir aracına dönüşmektedir. Ne var ki bu alan, keyfilik üretmemesi için kanunilik, ölçülülük, eşitlik, gerekçelilik ve yargısal denetim ilkeleriyle birlikte düşünülmelidir. Bu çalışma, 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu çerçevesinde takdir yetkisinin teorik sınırları ile uygulamadaki görünümünü birlikte incelemektedir. Araştırmanın temel sorusu, askeri disiplinin sürat ve etkinlik ihtiyacı ile personelin hukuki güvenceleri arasındaki dengenin hangi normatif araçlarla kurulduğudur. Bu kapsamda birinci bölümde takdir yetkisinin kavramsal çerçevesi ortaya konulmuş; bağlı yetki, saklı yetki, belirsiz hukuki kavram ve değerlendirme işlemi ayrımları üzerinden disiplin hukukuna elverişli bir analiz zemini kurulmuştur. Ayrıca idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve amaç unsurları bakımından takdir yetkisinin sınırlandırılma biçimi sistematik olarak değerlendirilmiştir. İkinci bölümde, 6413 sayılı Kanun'un kurumsal ve usulî yapısı esas alınarak takdir yetkisinin somutlaştığı karar noktaları incelenmiştir. Disiplin amirleri, disiplin kurulları ve yüksek disiplin kurullarının görev dağılımı; ceza türlerinin belirlenmesi, soruşturma yönteminin seçimi, sevk, hafifletme, ağırlaştırma, tebliğ, itiraz ve yargı denetimi süreçleri, takdir yetkisinin kullanılma biçimleri bakımından ele alınmıştır. Böylece çalışmada yalnızca norm metni aktarılmamış, takdirin hangi aşamada genişlediği, hangi aşamada daraldığı ve hangi usul güvenceleriyle dengelendiği gösterilmiştir. İnceleme sonucunda, askeri disiplin hukukunda takdir yetkisinin kurumsal işleyiş bakımından vazgeçilmez olduğu; ancak bu yetkinin meşruiyetinin, öngörülebilir kriterlere dayalı gerekçelendirme ve etkili denetim mekanizmalarıyla mümkün olduğu tespit edilmiştir. Bu çerçevede disiplin amirlerinin kararlarında normatif dayanak, somut olay analizi ve orantılılık değerlendirmesini birlikte kurmaları hem disiplin düzeninin korunması hem de hukuk güvenliğinin sağlanması açısından belirleyici niteliktedir.
Özet (Çeviri)
The administration's discretionary power is an authority that shapes the application of a norm according to the specific characteristics of a concrete case, yet remains within limits defined by the principle of the rule of law. The increasing diversity of public services and the technical nature of administrative decisions render rigid normative models which attempt to regulate every possibility in advance insufficient. Consequently, the discretionary space granted to the administration has become an essential tool for functional decision-making in line with the public interest. However, to prevent this space from breeding arbitrariness, it must be considered alongside the principles of legality, proportionality, equality, justification, and judicial review. This study examines the theoretical boundaries and practical manifestations of discretionary power within the framework of the Law No. 6413 on Turkish Armed Forces Discipline. The fundamental question of the research is: Through which normative tools is the balance established between the need for speed and efficiency in military discipline and the legal safeguards of personnel? In this context, the first section establishes the conceptual framework of discretionary power; it creates an analytical ground suitable for disciplinary law by distinguishing between bound power (competence), reserved power, indefinite legal concepts, and the act of evaluation. Furthermore, the methods of limiting discretionary power are systematically evaluated in terms of the administrative act's elements: jurisdiction, form, cause, subject-matter, and purpose. In the second section, the specific decision points where discretionary power manifests are examined based on the institutional and procedural structure of Law No. 6413. The distribution of duties among disciplinary superiors, disciplinary boards, and high disciplinary boards is addressed; processes such as the determination of penalty types, selection of investigation methods, referral, mitigation, aggravation, notification, appeal, and judicial review are analyzed regarding how discretionary power is exercised. Thus, the study does not merely relay the text of the norm but demonstrates at which stages discretion expands or contracts and through which procedural safeguards it is balanced. As a result of the analysis, it is concluded that discretionary power is indispensable for institutional functioning in military disciplinary law; however, the legitimacy of this power is only possible through justification based on predictable criteria and effective review mechanisms. In this framework, it is decisive for disciplinary superiors to establish a normative basis, concrete case analysis, and viii proportionality assessment together in their decisions to both maintain disciplinary order and ensure legal certainty.
Benzer Tezler
- 6413 sayılı TSK disiplin kanunu çerçevesinde disiplin suç ve cezalarına ilişkin esaslar ve uygulaması
The principles and implementation of disciplinary action and punishment in the framework of taf (Turkish Armed Forces) disciplinary code no. 6413
BİLGEHAN KURTOĞLU
- 6413 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu kapsamında disiplin cezalarının idarî ve yargısal denetimi
Administrative and judicial supervision of disciplinary punishments under the Turkish Armed Forces Disciplinary Law No. 6413
MEHMET BAŞARA
- 6413 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu kapsamında disiplin hukuku ilkelerinin incelenmesi
Analysis of the disciplinary Law Rules within the scope of Turkish Armed Forces Disciplinary Law No. 6413
İSMAİL BERKAN BALA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
HukukSüleyman Demirel ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DR. VAHDETTİN AYDIN
- 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu bağlamında Türk Silahlı Kuvvetleri personelinin disiplin işlemleri
Disciplinary procedures of Turkish Armed Forces personnel within the context of the Turkish Armed Forces Disciplinary Law no. 6413
ŞÜKRAN DOKUMACI ERCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HukukÇankaya ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLHUN AYAYDIN
- 682 sayılı genel kolluk disiplin hükümleri hakkında kanun hükmünde kararname çerçevesinde meslekten çıkarma disiplin cezası
Disciplinary penalty of dismissal from profession in accordance with decree law on disciplinary provisions No.682 for general law enforcement agencies
FERİT DENİZ ESENDEMİR