Karayolu Yatırımlarının Tarımsal Alanlar Üzerindeki Etkilerinin Mekânsal Analizi
Spatial analysis of the effects of highway investments on agricultural lands
- Tez No: 1016483
- Danışmanlar: PROF. DR. KEMAL MERT ÇUBUKÇU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Şehircilik ve Bölge Planlama, Ulaşım, Urban and Regional Planning, Transportation
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Şehir ve Bölge Planlama Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, karayolu altyapı yatırımlarının kentsel büyüme üzerindeki yönlendirici etkilerini ve bu sürecin tarım alanları üzerindeki mekânsal sonuçlarını incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında İzmir-Aydın-Denizli Otoyolu giriş–çıkış noktaları çevresi araştırma alanı olarak belirlenmiş ve 1995–2025 dönemine ait arazi örtüsü arazi kullanımı değişimleri uzaktan algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri teknikleri kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, kentsel büyümenin özellikle ulaşım altyapısının sağladığı erişilebilirlik avantajları doğrultusunda şekillendiğini ve bu büyümenin önemli ölçüde tarım alanları üzerinden gerçekleştiğini göstermektedir. Tarım arazilerinin yalnızca doğrudan yapılaşmaya açılmadığı; aynı zamanda parçalanma, üretim dışı bırakılma ve işlev kaybı gibi dolaylı dönüşüm süreçlerine de maruz kaldığı belirlenmiştir. Çalışmada geliştirilen lojistik regresyon modeli aracılığıyla kentsel büyümeyi yönlendiren mekânsal faktörler nicel olarak değerlendirilmiş ve mevcut eğilimlerin devam etmesi durumunda ortaya çıkabilecek arazi kullanım değişimlerine yönelik bir gelecek senaryosu üretilmiştir. Model sonuçları, otoyol giriş–çıkış noktalarına yakınlığın kentsel gelişim olasılığı üzerinde belirleyici bir rol oynadığını ve bu etkinin özellikle tarım alanları üzerinde yoğun bir dönüşüm baskısı yarattığını ortaya koymaktadır. 2035 yılına yönelik simülasyon sonuçları, mevcut gelişim eğilimlerinin sürmesi hâlinde tarım alanı kayıplarının artarak devam edeceğini göstermektedir. Bu çalışma, ulaşım altyapısı, kentsel büyüme ve tarım alanı kaybı arasındaki ilişkiyi bütüncül bir yaklaşımla ele alırken; kullanılan çok zamanlı AÖAK analizi, CBS tabanlı mekânsal değişkenler, AHS ve lojistik regresyon modelini bütünleştiren yöntemsel yaklaşım ile farklı ulaşım koridorlarında uygulanabilecek tekrar edilebilir bir model önerisi sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the guiding effects of highway infrastructure investments on urban growth and the spatial consequences of this process on agricultural lands. Within the scope of the study, the areas surrounding the entrance and exit points of the İzmir-Aydın-Denizli Motorway were selected as the research area, and land use/land cover (LULC) changes between 1995 and 2025 were analyzed using remote sensing and Geographic Information Systems (GIS) techniques. The findings reveal that urban growth has been largely shaped by the accessibility advantages provided by transportation infrastructure and that this growth has occurred predominantly at the expense of agricultural lands. It was determined that agricultural lands have been exposed not only to direct urbanization but also to indirect transformation processes such as fragmentation, abandonment, and functional loss. Through the logistic regression model developed in the study, the spatial factors driving urban growth were quantitatively evaluated, and a future land use scenario was produced based on the continuation of current trends. The model results indicate that proximity to motorway entrance and exit points plays a decisive role in urban development probability and creates a significant transformation pressure on agricultural lands. The simulation results for 2035 suggest that agricultural land losses will continue to increase if current development trends persist. This study addresses the relationship between transportation infrastructure, urban growth, and agricultural land loss through an integrated perspective while proposing a replicable methodological framework that combines multi-temporal LULC analysis, GIS-based spatial variables, the Analytic Hierarchy Process (AHP), and logistic regression modelling, which can be applied to different transportation corridors.
Benzer Tezler
- Kemalpaşa havzasında arazi kullanımı bilincinin değerlendirilmesi
The evaluation of land use consciosness at Kemalpaşa basin
PERİHAN GÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
CoğrafyaDokuz Eylül ÜniversitesiOrtaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. ADNAN SEMENDEROĞLU
- Ulucak yöresinin (Kemalpaşa Ovası) arazi kullanımı
Başlık çevirisi yok
NEZAHAT KARA
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
CoğrafyaEge ÜniversitesiFiziki Coğrafya Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ECMEL ERLAT
- Trakya'nın Tanzimat Dönemi'nden günümüze kamu yatırımlarından aldığı pay
The share received by Thrace from public investments from Tanzimat Reform era to present
ERDEM PARLAKSU
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Tarihİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLDEN ERKUT
PROF. DR. FATMA ÜNSAL
- Karadeniz Ereğlisi'nde ağır sanayinin kuruluşu sosyo-ekonomik etkileri: 1960-1980
Soci̇o economi̇c effects of heavy industry institution in Karadeni̇z Ereğli: 1960-1980
BURHAN AKBAŞ