Kant ve Hegel'de özgürlüğün edimselleşmesinin zemini olarak teleoloji ve organizma düşüncesi
Teleological and organismic thought as the ground of the actualization of freedom in Kant and Hegel
- Tez No: 1016482
- Danışmanlar: PROF. DR. KAAN HARUN ÖKTEN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Felsefe, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Biyoloji felsefesi, Diyalektik, Hegel, Georg Wilhelm Friedrich, Kant, Immanuel, Organizmalar, Teleoloji, Özgürlük, Philosophy of biology, Dialectic, Hegel, Georg Wilhelm Friedrich, Kant, Immanuel, Organisms, Teleology, Freedom
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Felsefe Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu doktora tezi, Immanuel Kant ve Georg Wilhelm Friedrich Hegel'in felsefi sistemlerinde özgürlüğün edimselleşmesinin zeminini, teleoloji ve organizma kavramları ekseninde karşılaştırmalı bir biçimde incelemektedir. Tezin temel hipotezi, özgürlüğün edimselleşmesi probleminin Kant'ın eleştirel-transendental ve düzenleyici teleolojisi ile Hegel'in spekülatif-ontolojik organizma düşüncesi arasındaki süreklilik, kopuş, dönüşüm ve aşma ilişkisi içinde anlaşılabileceğini göstermektir. Tezin birinci bölümünde, özgürlüğün edimselleşmesinin zemininin mümkün olup olmadığını sorgulayarak tartışma sahası açılmaktadır. Metafizik karşıtlıkları (fenomen-numen, zorunluluk-olumsallık, sonlu-sonsuz) ele alan bölümde, özgürlüğün edimselliğinin bir“zehir”mi yoksa“panzehir”mi olduğu gerilimi tartışılmaktadır. İkinci bölümde, Kant'ın Yargı Gücünün Eleştirisi'nde reflektif yargı gücü (estetik ve teleolojik) bağlamında doğanın amaçlılığı ve“doğal amaç”kavramları incelenerek, duyulur dünya ile duyulur-üstü dünya arasındaki köprü düzenleyici bir biçimde tesis edilmektedir. Üçüncü bölümde, Hegel'in organizma düşüncesi Tinin Fenomenolojisi, Mantık Bilimi, Doğa Felsefesi ve Hukuk Felsefesinin Anahatları eserleri üzerinden incelenmektedir. Tinin Fenomenolojisi'nde organizma, Tin'in diyalektik hareketinin canlı birliği olarak kavranmakta, Mantık Bilimi'nde edimsellik, teleoloji ve yaşam kavramları ekseninde organizmacı düşüncenin mantıksal zemini tesis edilmekte, Doğa Felsefesi'ndeyse doğa bilimleri ile doğa felsefesi ilişkisi tartışılarak Hegel'in organik doğaya ilişkin düşünceleri serimlenmekte, Hukuk Felsefesinin Anahatları'nda organizmacı düşüncenin özgürlüğün edimselleşmesinin somut ifadesi olarak soyut hak, ahlak ve etik/törel yaşam kavramları ele alınmaktadır. Son bölümde çağdaş biyoloji felsefesinde autopoiesis, biyolojik otonomi, indirgemecilik-bütüncülük ile organizma-çevre ilişkisi tartışmaları ışığında Kantçı ve Hegelci temaların güncelliği öne sürülmektedir. Biyoloji bilimi öncesi biyoloji felsefecileri olarak Kant ve Hegel'in canlılık kavrayışları, organizma-çevre ilişkisine ve biyo-etik tartışmalara katkı sunmaktadır. Böylece bu çalışma, özgürlüğün edimselliği problemini Kant'ın düzenleyici teleolojisi ile Hegel'in kurucu organizma düşüncesi ekseninde tartışarak, bu problemi çağdaş biyoloji felsefesi ekseninde yeniden değerlendirmektedir.
Özet (Çeviri)
This doctoral dissertation examines, in comparative terms, the ground of the actualization of freedom in the philosophical systems of Immanuel Kant and Georg Wilhelm Friedrich Hegel through the concepts of teleology and organism. Its central hypothesis is that the problem of the actualization of freedom can be understood through the relation of continuity, rupture, transformation, and sublation between Kant's critical-transcendental and regulative account of teleology and Hegel's speculative-ontological conception of organism. The first chapter opens the field of inquiry by asking whether a ground for the actualization of freedom is possible. In addressing fundamental metaphysical oppositions such as phenomenon/noumenon, necessity/contingency, and finite/infinite, it discusses whether the actuality of freedom should be regarded as a“poison”or as an“antidote.”The second chapter examines Kant's Critique of the Power of Judgment through the reflective power of judgment, both aesthetic and teleological, focusing on the purposiveness of nature and the concept of“natural purpose.”In this context, the bridge between the sensible and the supersensible is established in a regulative manner. The third chapter analyzes Hegel's conception of organism through the Phenomenology of Spirit, the Science of Logic, the Philosophy of Nature, and the Elements of the Philosophy of Right. In the Phenomenology of Spirit, organism is understood as the living unity of Spirit's dialectical movement; in the Science of Logic, the logical ground of organismic thought is established through actuality, teleology, and life; in the Philosophy of Nature, Hegel's account of organic nature is presented through the relation between the natural sciences and the philosophy of nature; and in the Elements of the Philosophy of Right, abstract right, morality, and ethical life are examined as the concrete expression of organismic thought in the actualization of freedom. The final chapter argues for the contemporary relevance of Kantian and Hegelian themes through debates on autopoiesis, biological autonomy, reductionism and holism, and the organism–environment relation. Thus, by examining the actuality of freedom through Kant's regulative teleology and Hegel's constitutive conception of organism, this study reconsiders the problem within the horizon of contemporary philosophy of biology.
Benzer Tezler
- Çekirdeksiz kuru üzümlerde aflatoksin B1, B2, G1, G2 tayini için mevcut bazı metotların karşılaştırılması üzerinde bir çalışma
Başlık çevirisi yok
DİLEK BOYACIOĞLU
- Alopesia areatalı olgularda tedavi öncesi ve tedavi sonrası immünolojik özellikler
Başlık çevirisi yok
AYLA GÜLEKON
- Rana ridibunda (anura-ranidae) kompleksi üzerinde morfolojik, serolojik ve ekolojik araştırmalar
Başlık çevirisi yok
HÜSEYİN ARIKAN
