ABD ve Çin'de çevre kirliliğini etkileyen faktörlerin Quantile ARDL (QARDL) yöntemi ile belirlenmesi
Determining the factors affecting environmental pollution in China and the USA using the Quantile ARDL (QARDL) method
- Tez No: 1016519
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ CUMALİ MARANGOZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonometri, Ekonomi, Econometrics, Economics
- Anahtar Kelimeler: Ekolojik ayak izi, Ekonomik büyüme, Yenilenebilir enerji, Çevresel sermaye, Ecological footprint, Economic growth, Renewable energy, Environmental capital
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İkt. Gelişme ve Uluslararası İkt. Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasında, Çin Halk Cumhuriyeti ve Amerika Birleşik Devletleri'nde çevresel kaliteyi etkileyen ekonomik ve yapısal faktörler 1980–2023 dönemi için ampirik olarak analiz edilmektedir. Çevresel kalite göstergesi olarak ekolojik ayak izi temelli çevresel baskı göstergesi kullanılmaktadır. Ekonomik büyüme, beşerî sermaye ve yenilenebilir enerji tüketiminin çevresel kalite üzerindeki etkileri, çevresel baskının farklı düzeylerinde ortaya çıkabilecek heterojen yapıyı dikkate alabilmek amacıyla Quantile Autoregressive Distributed Lag (QARDL) yöntemi çerçevesinde incelenmektedir. Analizlerde, kişi başına düşen gayri safi yurtiçi hasıla ve gelirin karesi değişkenleri aracılığıyla Çevresel Kuznets Eğrisi (ÇKE/EKC) hipotezi test edilmekte; beşerî sermaye endeksi ve yenilenebilir enerji tüketimi ise çevresel sürdürülebilirliği etkileyen temel yapısal faktörler olarak modele dâhil edilmektedir. QARDL yöntemi sayesinde değişkenler arasındaki kısa ve uzun dönem ilişkiler, çevresel kalitenin düşük, orta ve yüksek düzeylerinde ayrı ayrı analiz edilmekte ve ortalama etkilere dayalı geleneksel yaklaşımların ötesine geçilmektedir. Elde edilen ampirik bulgular, çevresel kalite belirleyicilerinin hem ülkeler arasında hem de çevresel baskının düzeyine bağlı olarak anlamlı biçimde farklılaştığını göstermektedir. Çin için ekonomik büyüme ile çevresel kalite arasındaki ilişkinin özellikle düşük ve orta kuantillerde (ÇKE/EKC) hipoteziyle uyumlu olduğu, ancak yüksek çevresel kalite düzeylerinde bu ilişkinin zayıfladığı tespit edilmektedir. ABD için ise (ÇKE/EKC) hipotezinin daha çok orta ve yüksek kuantillerde geçerli olduğu ve çevresel iyileşmenin daha erken aşamalarda ortaya çıktığı görülmektedir. Her iki ülkede de beşerî sermaye ve yenilenebilir enerji tüketimi uzun dönemde çevresel kaliteyi azaltıcı yönde istatistiksel olarak anlamlı etkilere sahiptir. Bununla birlikte, bu etkilerin büyüklüğünün çevresel kalite düzeyine bağlı olarak değiştiği ve belirgin bir heterojenlik sergilediği belirlenmektedir. Kısa dönem bulguları, çevresel kalite geçici şoklara karşı asimetrik tepkiler verdiğini; uzun dönem ilişkilerin ise çevre politikaları açısından daha kalıcı ve belirleyici olduğunu göstermektedir. Bu çalışma, çevresel politikaların tek tip uygulamalar yerine, ülke özellikleri ve çevresel kalite düzeyi dikkate alınarak farklılaştırılması gerektiğini göstermektedir. Metodolojik açıdan QARDL yaklaşımının kullanılmasıyla literatüre katkı sunan tez, aynı zamanda politika yapıcılar için çevresel sürdürülebilirliğe yönelik daha hedefli ve esnek politika önerileri geliştirilmesine olanak sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis empirically examines the economic and structural determinants affecting environmental quality in the People's Republic of China and the United States over the period 1980–2023. An ecological footprint–based environmental pressure indicator is employed as a proxy for environmental quality. The effects of economic growth, human capital, and renewable energy consumption on environmental quality are analyzed within the framework of the Quantile Autoregressive Distributed Lag (QARDL) model in order to capture the heterogeneous structure that may emerge across different levels of environmental pressure. In the analysis, the Environmental Kuznets Curve (EKC) hypothesis is tested through the variables of real gross domestic product per capita and its squared term. In addition, the human capital index and renewable energy consumption are incorporated into the model as major structural factors influencing environmental sustainability. By employing the QARDL methodology, both short-run and long-run relationships among the variables are investigated separately across low, medium, and high levels of environmental quality, thereby moving beyond traditional approaches based solely on average effects. The empirical findings reveal that the determinants of environmental quality differ significantly both across countries and according to the level of environmental pressure. For China, the relationship between economic growth and environmental quality is found to be consistent with the Environmental Kuznets Curve (EKC) hypothesis, particularly at low and middle quantiles; however, this relationship weakens at higher levels of environmental quality. In the case of the United States, the EKC hypothesis appears to hold mainly at medium and high quantiles, indicating that environmental improvement emerges at relatively earlier stages. In both countries, human capital and renewable energy consumption are found to have statistically significant long-run effects on environmental quality. Nevertheless, the magnitude of these effects varies depending on the level of environmental quality, indicating the presence of substantial heterogeneity. Short-run findings suggest that environmental quality responds asymmetrically to temporary shocks, whereas long-run relationships appear to be more persistent and decisive in terms of environmental policy outcomes. This study demonstrates that environmental policies should be differentiated according to country-specific characteristics and varying levels of environmental quality rather than implemented through uniform policy frameworks. Methodologically, the thesis contributes to the existing literature through the application of the QARDL approach, while also providing policymakers with a basis for developing more targeted and flexible environmental sustainability policies.
Benzer Tezler
- Assessment of urbanization history of Addis Ababa city, Ethiopia
Addıs Ababa cıty, Ethıopıa'nın kentleşme tarihinin değerlendirilmesi
ABDURAHMAN HUSSEN YIMER
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMersin ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ CENAP YOLOĞLU
- Evaluation of ground-level ozone measurements using TROPOMİ HCHO and NO2 retrievals in the Aegean Region of Türkiye
TROPOMI HCHO ve NO2 verileri kullanarak Türkiye'nin Ege Bölgesinde yer seviyesindeki ozon ölçümlerinin değerlendirilmesi
SEDEF BAYRAM
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURÇAK KAYNAK TEZEL
- Synthesis of urethane functional polymeric resin and ınvestigation of ıts HeAVY metal sorption properties
Üretan fonksiyonlu polimerik reçinenin sentezlenmesi ve ağir metalleri adsorplama özelliklerinin i̇ncelenmesi
TUĞBA BUĞDAYCI
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Kimyaİstanbul Teknik ÜniversitesiKimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BAHİRE FİLİZ ŞENKAL
- Preparation of cross-linked poly (styrene) based resin amidated by staudinger reaction, modification with iminopropylene glycole and removal of the boron from aqueous solutions
Staudinger reaksiyonu ile aminlenmiş çapraz bağlı poli (stiren) esaslı reçinenin hazırlanması iminopropilen glikol ile modifikasyonu ve borun sulu çözeltilerden giderilmesinde kullanılması
ALEYNA BUĞÇE MASACI
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
Polimer Bilim ve Teknolojisiİstanbul Teknik ÜniversitesiPolimer Bilim ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BAHİRE FİLİZ ŞENKAL
- Demir çelik sektörü ve demir çelik sektöründe sermaye maliyeti
Iron and steel sector and cost of capital in iron and steel sector
ALİ DİKMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
İşletmeMarmara ÜniversitesiSermaye Piyasası ve Borsa Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MAHMUT HAYATİ ERİŞ