Uyumsuz Farklılaşmalar: Türkiye Tarımında Eğilimler ve Ürün Deseni Çözümlemeleri
Incompatible differentiations: trends and production pattern analysis in turkey agriculture
- Tez No: 1016632
- Danışmanlar: PROF. DR. KADİR TEMURÇİN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Coğrafya, Geography
- Anahtar Kelimeler: Tarım, Türkiye, Agriculture, Türkiye
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Süleyman Demirel Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Coğrafya Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türkiye tarımında son yüz yıllık zaman dilimi içerisinde ürün deseninin nasıl şekillendiğini zamansal, mekânsal ve yapısal boyutlarıyla ortaya koymayı hedeflemektedir. Çalışmada, tarımsal üretimdeki farklılaşmalar sadece artış ve azalışlarla değil, aynı zamanda ürün çeşitliliği ve ürün gruplarının mekânsal görünümü üzerinden değerlendirilmek istenmiştir. Çalışmada, TUİK'ten elde edilen verilerle 1927, 1950 ve 1980 yıllarına ait analizler il düzeyinde gerçekleştirilmiştir. 2000 yılı ve 2024 yılı analizleri ise veri sürekliliği sebebiyle ilçeler ölçeğinde gerçekleştirilmiş ve ürün desenindeki değişimler detaylandırılmıştır. Bu doğrultuda ilçeler düzeyinde ürün deseninin mekânsal dağılışını ve benzerliklerini ortaya koymak amacıyla Gruplama Analizi (Grouping Analysis) yöntemi seçilmiştir. Bu yöntemle, benzer özellik gösteren birimler istatistiksel benzerliklerine göre gruplandırılmıştır. Çalışmanın bulgularında, 2000 yılı öncesinde il düzeyinde yapılan analizler, Cumhuriyet'in ilk dönemlerinden itibaren tarımsal üretim miktarının ve ürün çeşitliliğinin sınırlı olduğu ve tarla ürünlerinin ağırlıklı olduğu bir yapıyı ortaya koymaktadır. 1950 yılından sonra ise tarımsal mekanizasyonla beraber ekili-dikili alanların genişlediği, ürün çeşitliliğinin ve miktarının arttığı ancak geleneksel üretim biçiminin devam ettiği ve mekânsal değişimlerin çok fazla olmadığını göstermiştir. 1980 yılında neoliberal politikaların etkisiyle tarım sektöründe yapısal değişikliklerin yaşandığı ancak tarım ürünlerinin çeşitlendiği ve sebze ve meyve gruplarının belirginleşmeye başladığını yansıtmaktadır. 2000 yılı analizleri Türkiye tarımının geleneksel tarla tarımı ağırlığını koruduğunu, ancak meyve ve sebze üretiminin belirli ilçelerde öne çıkarak uzmanlaşma eğilimi oluşturduğunu göstermektedir. 2024 yılı analizlerinde ise tarla ürünlerinin göreli ağırlığını yitirdiği, sebze alanlarında daralmalar olmasına karşın, üretimin yoğunlaştığı, meyve alanlarının büyüdüğü ve üretimlerinde de önemli artışlar olduğu görülmüştür. Sonuç olarak, Türkiye'de tarımsal üretimdeki bu dönüşüm, tarımın ticari önemine ve uzmanlaşmaların arttığına işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to reveal how the crop pattern in Turkish agriculture has been shaped over the last hundred years, considering its temporal, spatial, and structural dimensions. The study seeks to evaluate the differentiations in agricultural production not only through increases and decreases, but also through the diversity of crops and the spatial distribution of crop groups. In this study, analyses for the years 1927, 1950, and 1980 were conducted at the provincial level using data obtained from the Turkish Statistical Institute (TUİK). Analyses for the years 2000 and 2024 were conducted at the district level due to data continuity, and the changes in the crop pattern were detailed. Accordingly, Grouping Analysis was chosen to reveal the spatial distribution and similarities of the crop pattern at the district level. With this method, units exhibiting similar characteristics were grouped according to their statistical similarities. The findings of the study reveal that analyses conducted at the provincial level before 2000 show a structure characterized by limited agricultural production quantity and crop diversity, and a predominance of field crops, from the early years of the Republic. After 1950, agricultural mechanization led to an expansion of cultivated areas, an increase in product variety and quantity, but traditional production methods continued, and spatial changes were not significant. The impact of neoliberal policies in 1980 resulted in structural changes in the agricultural sector, but also reflected a diversification of agricultural products and a clearer emphasis on vegetable and fruit groups. Analyses from 2000 show that Turkish agriculture maintained its reliance on traditional field farming, but that fruit and vegetable production became prominent in certain districts, creating a trend towards specialization. Analyses from 2024 show that field crops have lost their relative weight, vegetable areas have shrunk, but production has intensified, fruit areas have grown, and there have been significant increases in fruit production. In conclusion, this transformation in agricultural production in Turkey points to the increasing commercial importance of agriculture and the rise of specialization.
Benzer Tezler
- Ergenlerin algıladıkları ebeveyn psikolojik kontrolü, erken dönem uyumsuz şemalar ve uyum sorunları ilişkisinin incelenmesi
An examination of the relationship between adolescenst's perceived parental psychological control, early maladaptive schemas and adjustment problems
BAŞAK SİMGE BİTANE
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiAile Danışmanlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERCAN KOCAYÖRÜK
- Kronik hastalığa sahip bireylerde sürekli kaygının belirsizliğe tahammülsüzlük ve bilişsel duygu düzenleme stratejileri ile ilişkisi
The relationship of trait anxiety with intolerance of uncertainty and cognitive emotion regulation strategies in individuals with chronic disease
FURKAN GÖK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Psikolojiİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİMA ELİF ERGÜNEY OKUMUŞ
- Uyumsuz mükemmeliyetçilik, belirsizliğe tahammülsüzlük, stres düzeyi ve duygusal yeme arasındaki ilışkiler: Bir durumsal aracılık modeli
The relationships between maladaptive perfectionism, intolerance of uncertainty, stress level and emotional eating: A moderated mediation model
KATRE BERFU DURUSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Okan ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET SAPANCI
- Yetişkinlerde yeme tutumu, erken dönem uyumsuz şemalar, kaygı ve beden algısı arasındaki ilişkiler
The relationships between eating attitudes, early incompatible schemas, anxiety, and body image in adults
TÜLAY YÜKSEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Psikolojiİstanbul Kent ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SELÇUK ASLAN
- Şema terapi temelli grup çalışmasının alkol-madde kullanan erkek hükümlülerin erken dönem uyumsuz şemaları, tedavi motivasyonu, problem çözme becerileri ile depresyon ve kaygı düzeyleri üzerindeki etkisi
Effect of a schema therapy-based group intervention on early maladaptive schemas, treatment motivation, problem-solving skills, depression, and anxiety levels among male convict individuals with alcohol and substance use
BÜŞRA YAĞMUR
Doktora
Türkçe
2026
PsikolojiHasan Kalyoncu ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HANNA R. SCHERLER