Teminat mektuplarının İslam hukuku açısından değerlendirilmesi
An evaluation of letters of guarantee from the perspective of Islamic law
- Tez No: 1016661
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET ÖZDEMİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kastamonu Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, modern ticari hayatta işlevsel bir öneme sahip olan banka teminat mektupları, İslam hukuku perspektifinden analitik bir incelemeye tabi tutulmuştur. Öncelikle İslam hukukunda teminat kavramı ele alınarak; kefâlet ve rehin gibi borcun tahsilini sağlayan, ayrıca yazılı belge ve şahitlik gibi borcun ispatına yarayan yöntemler değerlendirilmiştir. Fıkıh literatüründe bu zemin üzerinde şekillenen teminat mektubunun hukuki yönü, yapısı ile ilgili kefâlet, vekâlet, karma yapıda bir akit, cuâle, harâc bi'd-damân veya yeni bir akit olduğu yönünde farklı görüşler bulunmaktadır. Bu görüşler arasında en isabetli yaklaşımın bu tezde, teminat mektubunun veriliş usulüne göre bir tasnife gidilmesi olduğu değerlendirilmektedir. Buna göre, müşterinin bankada mektubun karşılığı olacak mevduatı varsa vekâlet akdi, mevduatı yoksa kefâlet akdi çerçevesinde mütalaa edilmesi gerekmektedir. Teminat mektubunun hukuki yapısı ve uygulanışı ile ilgili önemli bir konuda bankaların aldığı komisyondur. Klasik fıkıhta kefâlet ücretsiz yapılan bir akit olduğu için, bu işlem karşılığında ücret alınması caiz görülmemiştir. Ancak modern bankacılık sisteminin getirdiği maliyet ve risk faktörleri bu durumun farklı değerlendirilmesine yol açmıştır. Bu doğrultuda, müşterinin bankada mektubun karşılığı olacak mevduatı varsa, bu işlemin vekâlet sayılarak komisyonun caiz kabul edilmesi, mevduatı yoksa kefâlet akdi hükümleri uygulanarak ücretin caiz olmaması tezi savunulmaktadır. Bu çalışma konunun pratik çözümüne katkı sunacak önerilerle tamamlanmıştır.
Özet (Çeviri)
In This thesis examines bank letters of guarantee, widely used in modern commercial life, from the perspective of Islamic law. First, the concept of security in Islamic law is discussed, and methods such as kafālah (suretyship) and rahn (pledge), which facilitate debt recovery, as well as written documents and witness testimony, which serve as proof of debt, are evaluated. Regarding the legal nature and structure of letters of guarantee, various views exist in the fiqh literature, considering them as kafālah, wakālah (agency), a mixed contract, juʿālah, al-kharāj bi al-ḍamān, or a new type of contract. This thesis argues that the most appropriate approach is to classify letters of guarantee according to the manner of their issuance. Accordingly, if the customer has a deposit sufficient to cover the guarantee, the transaction should be regarded as wakālah; otherwise, it should be treated as kafālah. Another important issue is the commission charged by banks. Since kafālah is a gratuitous contract in classical Islamic jurisprudence, charging a fee for it has generally been considered impermissible. However, the costs and risks of the modern banking system have led to different assessments. In this regard, the thesis argues that if the customer has a deposit covering the guarantee amount, the transaction should be treated as wakālah and the commission deemed permissible; if not, the rules of kafālah apply and charging a fee remains impermissible. The study concludes with recommendations intended to contribute to practical solutions.
Benzer Tezler
- العفو وتطبيقاته في المعاملات المالية الإسلامية المعاصرة
Af ve bunun çağdaş islami finansal işlemlerde uygulanması
MUHAMMED HAMŞOĞLU
Doktora
Arapça
2023
Ekonomiİstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesiİslam İktisadı ve Hukuku Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ OMAR KACHKAR
- Teminat mektuplarının islami finans uygulamaları ve fıkhi analizi
Islamic finance applications and islamic law analysis of guarantee letters
AHMET ENES ATEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Bankacılıkİstanbul Üniversitesiİslam Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NECMETTİN KIZILKAYA
- Türk Hukuk sisteminde banka teminat mektupları
Bank letter of guaranty in Turkish Law
ELİF DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
HukukBahçeşehir ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. EMİN CEM KAHYAOĞLU
- Uluslararası ticarette teminatlar ve örnek analizler
Collaterals in international trade and samples
TUĞBA GÜL KAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Uluslararası TicaretMarmara Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET MELEMEN