Anadolu'da telgrafın toplumsal tarihi (1856-1908)
The social history of the telegraph in Anatolia (1856-1908)
- Tez No: 1016741
- Danışmanlar: PROF. DR. SELDA GÜNER ÖZDEN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Anadolu, Telgraf, Toplum, Anatolia, Telegraph, Society
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tarih Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması 1856 ila 1908 yılları arasında Anadolu'da toplumun telgrafın gelişimi ve kullanımındaki rolünü incelemektedir. Tezde, telgrafın sıkça iddia edildiği gibi sadece merkezi hükümetin toplum üzerindeki hakimiyetini güçlendirme çabalarına hizmet eden bir araç olduğunu savunan geleneksel bürokrasi merkezli anlatının dışına çıkılarak, aksine Anadolu'da halkın mustarip olduğu yerel idare sorunlarını ortaya çıkaran bir araç olduğu savunulmaktadır. Anadolu'da telgrafın gelişimi, Kırım Savaşı (1853-1856) sonunda Britanya'nın Londra ile Bombay'ı birbirine bağlayacak kıtalararası telgraf projesinin bir ayağı olarak Britanyalı girişimcilerin gerçekleştirdiği bir dizi projeyle başlamıştı. Tüm Tanzimat devri (1839-1876) ve II. Abdülhamid döneminde (1876-1909) Anadolu'da inşa edilen bütün telgraf hatlarının temelinde bu proje vardı. Ancak yabancı yatırımcı için bir çeşit zorunluluk, Babıali için ekonomik bir yük olarak algılanan telgraflaşmaya büyük oranda alt yapı masraflarını üstlenen Anadolu halkı yön verecekti. 1860'lar boyunca Babıali, saha masraflarını karşıladığı sürece halkın telgraflaşmanın bir parçası olmasını destekledi. Anadolu'da halkın telgraf iletişimine yaklaşımını da halk ile devlet arasında adı konulmamış bu mutabakat belirledi. Ne var ki devlet ile toplum arasında bir çeşit mutabakatla gelişim gösteren Anadolu telgrafları zaman içinde bu ikisini karşı karşıya getirdi. Halkın telgraf kullanımı Anadolu'daki Tanzimat ve Islahat eksenindeki reformların hayata geçirilemediği bir idari krizi görünür kıldı. II. Abdülhamid döneminde ise rejim, bütün bu yirmi yıllık birikimi geri itmeyi ve telgrafı rejim yararına, toplumsal muhalefeti ve hoşnutsuzluğun yayılmasını engellemek için kontrol altında tutmayı denedi. Ne var ki, telgrafın kontrol edilmesi toplumun da kontrol edilmesi anlamına gelmiyordu. Sonuç olarak, bu dönem boyunca rejimin kontrol altında tutmaya çalıştığı telgraf sistemi aracılığıyla idari sorunlar ortaya çıkmaya devam etti ve nihayetinde de telgraf, 1908'de Hamidiye rejiminin sonunu getirmede belirleyici bir rol oynadı.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the role of the Anatolian population in the development and use of the telegraph in Anatolia between 1856 and 1908. Moving away from the traditional bureaucracy-centred narrative, the thesis argues that the telegraph was not simply an instrument serving central government in its attempts to strengthen its hold over society, as is often argued, but that, on the contrary, it provided the Anatolian population with an instrument with which to expose and to complain about the failings of local administrations to the central government. The development of telegraphy in Anatolia began with a series of projects launched by British entrepreneurs at the end of the Crimean War of 1853-1856, as a part of the British intercontinental telegraph project to connect London and Bombay. The construction of telegraph lines throughout the entire Tanzimat period (1839-1876) and the reign of Abdülhamid II (1876-1909) was based on the project created by these British initiatives. Viewed as a necessity by foreign entrepreneurs and as an economic burden by the Ottoman government, the spread of the telegraph in Anatolia was largely shaped by and the costs borne by the Anatolian population. Throughout the 1860s, the Ottoman central government supported the expansion of the telegraphic network, provided that the public covered infrastructural costs. The enthusiastic adoption of the telegraph by the Anatolian population gradually set state and society against each other as the population's use of the telegraph uncovered an administrative crisis in Anatolia, highlighting the failures of the Tanzimat and Islahat reforms. During the Hamidian Era, aware of the dangers posed by the telegraph, the regime tried to keep the telegraph under its control to prevent opposition and the dissemination of discontent. Nevertheless, controlling the telegraph did not mean controlling society. Consequently, throughout this period, administrative problems continued to emerge via the telegraph system and ultimately the telegraph became instrumental in bringing about the end of the Hamidian regime in 1908.
Benzer Tezler
- Tokat'ın Milli Mücadele'ye katkıları
The contribution of Tokat to National Struggle
MEHMET FATİH KILINÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
TarihTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA ÇOLAK
- Türk basınına göre Atatürk'ün İstanbul'daki faaliyetleri (01 Temmuz 1927-10 Kasım 1938)
Atatürk's activities in Istanbul, according to the Turkish media (1 July 1927-10 November 1938)
HALUK ÇAĞLAR
Doktora
Türkçe
2011
Türk İnkılap TarihiMarmara ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. VAHDETTİN ENGİN
- Dönemin Kayseri basınının Demokrat Parti iktidarına bakışı
The view of the Kayseri press of the period on the Democratic Party power
HARUN AKSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
TarihNevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ ÇAKIRBAŞ
- II. Abdülhamid döneminde Bitlis vilayeti (İdarî ve sosyal yapı)
Bitlis city in the period of Abdülhamid II (Administrative and social structure)
DANYAL TEKDAL
Doktora
Türkçe
2018
TarihPamukkale ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YASEMİN BEYAZIT
PROF. DR. MEHMET YAŞAR ERTAŞ
- Milli Mücadele'de Antalya'da Haberleşme ve Anadolu Ajansı'nın Bölgedeki Faaliyetleri
Communication in Antalya During the National Struggle and Anadolu Agency's Activities in the Region
HÜSEYİN KANBER
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
TarihAkdeniz ÜniversitesiAkdeniz Yeni ve Yakınçağ Araştırmaları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA SAMİ MENCET