Geri Dön

Dilsel ve dil ötesi (linguistik ve paralinguistik) uyarıcıların duygusal azaltım üzerindeki etkilerinin ketleme bağlamında incelenmesi

An investigation of the effects of linguistic and paralinguistic stimuli on affective devaluation in the context of inhibition

  1. Tez No: 1016742
  2. Yazar: ATA CANTÜRK DOĞRUL
  3. Danışmanlar: PROF. DR. BANU TAVAT
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Psikoloji, Psychology
  6. Anahtar Kelimeler: Ayrık duygular, Açık dikkat, Bölünmüş dikkat, Duygusal prozodi, Yüz ifadelerinden duyguları anlama, İşitsel dikkat, Discrete emotions, Overt attention, Divided attention, Emotional prosody, Emotion recognition ability, Auditory attention
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Genel Psikoloji Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu tez çalışmasının temel amacı, dikkat ve bellek süreçlerinde ketlenen uyarıcıların duygusal değerinde meydana gelen düşüşü ifade eden duygusal azaltım etkisini, dilsel (semantik) ve dil ötesi (prozodi ve yüz ifadesi) uyarıcılar bağlamında incelemektir. Literatürde duygusal azaltım etkisinin ağırlıklı olarak görsel modalite bağlamında incelendiği görülmektedir. Bu tez çalışması kapsamında ise bu etki görsel, işitsel ve modaliteler arası (görsel-işitsel) düzeylerde ele alınmış ve birbirini tamamlayıcı nitelikte tasarlanan üç deney aracılığıyla incelenmiştir. Deney 1'de (N = 56), görsel modalitede ketlemeye bağlı duygusal azaltım etkisini incelemek amacıyla Navon hiyerarşik harfleri kullanılarak özgün bir uyarıcı seti ve görev geliştirilmiş; uyumsuz koşullarda tepki sürelerinin anlamlı biçimde uzadığı ve ketlenen uyarıcıların daha olumsuz değerlendirildiği gösterilmiştir. Deney 2'de (N = 50), bu tez kapsamında geliştirilen Türkçe işitsel duygusal uyarıcı seti kullanılarak işitsel modalitede semantik ve prozodi kanalları arasındaki duygusal uyum incelenmiş; bu iki kanal arasındaki uyumsuzluğun yarattığı çatışmanın hem tepki sürelerinde artışa hem de uyarıcıların duygusal değerlendirme puanlarında düşüşe yol açtığı bulunmuştur. Deney 3'te (N = 69) ise semantik, prozodi ve yüz ifadelerinin birlikte sunulduğu çok kanallı bir görev kullanılmış; elde edilen bulgular, hedef olmayan kanalların ketlenmesinin, ilgili uyarıcıya yönelik duygusal değerlendirmeyi anlamlı düzeyde azalttığını göstermiştir. Buna ek olarak yürütülen Bayesci analizler, klasik istatistiksel analizlerden elde edilen bulguları destekleyerek, gözlenen etkilerin gücüne ve tutarlılığına ilişkin ek kanıtlar sunmuştur. Elde edilen sonuçlar, duygusal azaltım etkisinin sadece görsel dikkat süreçlerine özgü olmadığını, işitsel ve çoklu duyusal bütünleştirme süreçlerinde de ketleme mekanizmasının duygusal sonuçlar doğurduğunu göstermektedir. Bu çalışma, ketleme yoluyla azaltım hipotezini dilsel ve dil ötesi etkileşimler çerçevesinde destekleyerek literatüre özgün bir katkı sunmaktadır.

Özet (Çeviri)

The primary aim of this dissertation was to investigate the affective devaluation effect, defined as a devaluation in the affective value of stimuli that are inhibited during attentional and memory processes, within the context of linguistic (semantic) and paralinguistic (prosodic and facial expression) information. Although prior research has examined emotional devaluation within the visual modality, the present study extends this framework by examining the effect across visual, auditory, and cross-modal (audiovisual) domains through three complementary experiments. In Experiment 1 (N = 56), an original stimulus set and task based on Navon hierarchical letters were developed to examine inhibition-related devaluation in the visual modality. The results revealed longer reaction times under incongruent conditions, accompanied by more negative emotional evaluations of inhibited stimuli, indicating an emotional devaluation effect associated with visual inhibition. In Experiment 2 (N = 50), a newly developed Turkish auditory emotional stimulus set was used to investigate emotional congruency between semantics and prosody. Incongruence between these auditory channels produced reliable conflict effects, reflected in both increased reaction times and reduced emotional evaluation ratings, providing evidence for emotional devaluation in auditory processing. In Experiment 3 (N = 69), a multi-modal task was employed in which semantic content, prosody, and facial expressions were presented simultaneously. The findings demonstrated that inhibition of task-irrelevant channels led to a significant devaluation in emotional evaluations, indicating that emotional devaluation operates in multisensory contexts requiring selective inhibition across modalities. In addition, Bayesian analyses were conducted alongside frequency-based statistical analyses, providing converging evidence supporting the consistency of these effects. Overall, the results indicate that emotional devaluation is not limited to visual attention but also emerges in auditory processing and multisensory integration. By extending the inhibition-based devaluation hypothesis to linguistic and paralinguistic interactions, this dissertation provides a novel and meaningful contribution to the literature on emotion-cognition interactions.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    87575

    Using television programmes in English as a source of authentic EFL video materials: A study on students and teachers attitudes

    İngilizce yayınlanan televizyon prgramlarının İngilizce yabancı dil derslerinde otantik video materyali olarak kullanılması: Öğrenci ve öğretmen yaklaşımı üzerine bir çalışma

    GÜLTEKİN BORAN

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    1999

    Eğitim ve ÖğretimGazi Üniversitesi

    İngiliz Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. AYDAN ERSÖZ

  2. Tez No

    781122

    The feasibility and strategies of humour effect through translation in subtitling: A case study of the American sitcom 'Friends' in terms of humour elements from English to Turkish

    Altyazıda çeviri yoluyla mizah etkisinin uygulanabilirliği ve stratejileri: Amerikan durum komedisi 'Friends'in İngilizce'den Türkçe'ye mizah unsurları açısından bir örnek çalışması

    AYDIN FIRAT

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2022

    Mütercim-TercümanlıkAnkara Hacı Bayram Veli Üniversitesi

    Mütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ASLI ÖZLEM TARAKÇIOĞLU

  3. Tez No

    376650

    Öğretmenlerin sınıf içi iletişimde kullandıkları dilsel ve dil dışı ögelere ilişkin görüşleri

    Opinion of teachers' on use of verbal and non-verbal components in in-class communications

    SERTAÇ AKTAŞ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2014

    İletişim BilimleriOkan Üniversitesi

    İşletme Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. İBRAHİM SEÇKİN AYDIN

  4. Tez No

    972587

    A comparative case study of intercultural communicative competence, l2 motivation and l2 anxiety among erasmus+ mobility students and at-home students

    Erasmus+ hareketlilik programına katılan öğrenciler ve katılmayan öğrenciler arasında kültürlerarası iletişim yeterlilik, ikinci dil motivasyonu ve ikinci dil kaygısına ilişkin karşılaştırmalı bir vaka çalışması

    SEVİM EMECEN

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2025

    İngiliz Dili ve EdebiyatıSelçuk Üniversitesi

    İngiliz Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ARİF SARIÇOBAN

  5. Tez No

    665526

    A computational investigation of English-medium instruction lecturers' verbal classroom discourses: A comparison of Turkish and international context

    Öğretim dili İngilizce olan kurumlardaki yükseköğretim elemanlarının sözlü sınıf söylemlerinin bilgisayımsal bir incelemesi: Türkiye ve uluslararası bağlamın karşılaştırması

    KÜBRA TAŞKARA

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2021

    Eğitim ve ÖğretimKocaeli Üniversitesi

    Yabancı Diller Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ALTAY

Geri Dön