Denizel çevre politikaları ve iklim krizi: Türkiye ve Avrupa Birliği'nin karşılaştırmalı analizi
Marine environmental policies and the climate crisis: A comparative analysis of Türkiye and the European Union
- Tez No: 1016743
- Danışmanlar: PROF. DR. METE YILDIZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Denizcilik, Deniz Bilimleri, Kamu Yönetimi, Marine, Marine Science, Public Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kamu Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İklim krizi ve denizel ekosistemlerdeki yapısal tahribat, modern kamu yönetimi disiplininin sınırlarını ve devletlerin geleneksel problem çözme kapasitelerini aşan süper çetrefilli sorunlar olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu tez, fiziksel olarak bir bütün olan okyanus ve denizlerin yönetsel düzeyde neden yalıtılmış politika alanları olarak kurgulandığını sorgulamakta; denizel çevre ve iklim krizine yönelik politikalar arasındaki entegrasyon açığını Türkiye ve Avrupa Birliği örnekleri üzerinden karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Araştırmada nitel araştırma yöntemleri ve karşılaştırmalı vaka analizi deseni benimsenmiştir. Tezin kuramsal çerçevesi çoklu akımlar yaklaşımı, konu-ilgi döngüsü, politika transferi ve normatif izomorfizm teorileri üzerine inşa edilmiştir. Veri toplama sürecinde geniş çaplı ulusal ve uluslararası kamu politikası belgeleri sistematik içerik analizine tabi tutulmuş; ayrıca kamu kurumu uzmanları, sivil toplum kuruluşları uzmanları ve akademisyenlerden oluşan 22 uzmanla yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bulgular, Türkiye'nin ulusal mevzuatında deniz ve iklim hedeflerine yönelik güçlü bir normatif söylem üretmesine rağmen sahada yapısal bir uygulama boşluğu bulunduğunu göstermektedir. Türkiye'deki çevre politikaları, proaktif bir risk yönetiminden ziyade müsilaj gibi felaketlerin ardından devreye giren musibet temelli/kriz odaklı bir ilerleyiş sergilemektedir. Karar alma mekanizmalarının merkezinde denizin akışkan ve canlı doğasından kopuk, mekânı salt sermaye birikimi nesnesi olarak gören bir iktidar bloğu ve bürokratik yabancılaşma yatmaktadır. Buna karşın Avrupa Birliği, Avrupa Yeşil Mutabakatı ve Deniz Stratejisi Çerçeve Direktifi gibi araçlarla sektörel politikaları birleştiren bütünleşik bir ekosistem yönetişimi kurmuştur. Türkiye'nin Avrupa Birliği müktesebatına uyum çabası ise tezde seçici politika transferi olarak değerlendirilmektedir. Kurumlar, uluslararası meşruiyet sağlamak ve fonlara erişmek için Avrupa Birliği normlarını kağıt üzerinde kopyalayarak kurumsal izomorfizm sergilemekte; ancak sermayeye kısıtlama getirecek çevresel çekirdeği dışarıda bırakmaktadır. Tez, bu yapısal sorunların aşılması için mavi adalet, mavi büyümeme ve mavi kriminoloji kavramları ekseninde, çevre merkezli disiplinlerarası yeni bir analitik model önermektedir.
Özet (Çeviri)
The climate crisis and structural degradation in marine ecosystems present themselves as super-complex problems that exceed the limits of modern public administration disciplines and the traditional problem-solving capacities of states. This thesis questions why oceans and seas, which are physically a whole, are conceived as isolated policy areas at the administrative level; and examines the integration gap between policies on the marine environment and the climate crisis through comparative examples from Türkiye and the European Union. The research employs qualitative research methods and a comparative case analysis design. The theoretical framework of the thesis is built upon the multiple streams approach, the issue-interest cycle, policy transfer, and normative isomorphism theories. In the data collection process, a wide range of national and international public policy documents were subjected to systematic content analysis; in addition, semi-structured interviews were conducted with 22 experts, including public institution experts, civil society organization experts, and academics. The findings show that although Türkiye produces a strong normative discourse on marine and climate goals in its national legislation, there is a structural implementation gap in the field. Environmental policies in Türkiye exhibit a disaster-based/crisis-focused approach, triggered after catastrophic events like the mucilage disaster, rather than proactive risk management. At the heart of decision-making mechanisms lies a power bloc and bureaucratic alienation that is detached from the fluid and vibrant nature of the sea, viewing space solely as an object of capital accumulation. In contrast, the European Union has established integrated ecosystem governance, integrating sectoral policies through tools such as the European Green Deal and the Marine Strategy Framework Directive. Türkiye's efforts to align with the European Union acquis are assessed in this thesis as selective policy transfer. Institutions exhibit institutional isomorphism by copying European Union norms on paper to gain international legitimacy and access funding; however, they leave out the environmental core that would restrict capital. This thesis proposes a new interdisciplinary analytical model cantered on the environment, based on the concepts of blue justice, blue degrowth, and blue criminology, to overcome these structural problems.
Benzer Tezler
- Mekânsal planlama ve sürdürülebilirlik perspektifinde Tekirdağ ili
Tekirdağ province in the spatial planning and sustainability perspective
ZAFER KURTAR
- Kıyı kentlerindeki sosyo-ekonomik gelişmişlik niteliğinin mekansal büyümeye etkileri
The effects of socio-economic development characteristic of coastal cities on urban spatial development
MERVE YILMAZ
Doktora
Türkçe
2019
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATİH TERZİ
- Derin öğrenme ile kıyı alanlarının spektral ve dokusal değişkenlere göre belirlenmesi
Determination of coastal areas based on spectral and textural variables using deep learning methods
OSMAN İSA ÇELİK
Doktora
Türkçe
2025
Deniz Bilimleriİstanbul ÜniversitesiDenizel Çevre Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEM GAZİOĞLU
- Gökova özel çevre koruma bölgesi yönetim planının deniz koruma alanları çerçevesinde değerlendirilmesi
Evaluation of Gökova special environmental protection area management plan in the framework of marine protected areas
FUNDA KÖK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Deniz BilimleriEge ÜniversitesiÇevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HACER GÖKNUR ŞİŞMAN AYDIN
- Sürdürülebilir çevre yönetimi çerçevesinde karbon ayak izi değişiminin analizine yönelik bir model önerisi: istanbul ili örneği
A model proposal for analyzing carbon footprint change within the framework of sustainable environmental management: study of İstanbul
BÜŞRA KARTAL
Doktora
Türkçe
2025
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. REHA METİN ALKAN