Bakara Sûresi özelinde Ibn Kesîr ve Ibn Aşûr'un kıraatlere yaklaşımları
Ibn Kathir and Ibn Ashur's approaches to recitations, specifically regarding Surah al-Baqarah
- Tez No: 1016778
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ KAHRAMAN BULGURCU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kur'ân-ı Kerîm'in nâzil olduğu dönemde birden fazla sahih okuyuş biçiminin bulunması hem ilahî hitabın farklı lehçelere kolaylık göstermesi hem de anlam zenginliğini muhafaza etmesi açısından büyük bir önem taşır. Bu okuyuş biçimlerinin ilme dönüşmüş şekli olan kıraat ilmi, Kur'an'ın lafzî yapısını korumanın yanı sıra anlam ufkunu da derinleştiren temel bir disiplindir. Bu bakımdan kıraat ilmi, tefsirle sıkı bir ilişki içerisindedir. Çünkü bir âyetin anlamları o âyetteki kelimelerin nasıl okunduğu, hangi ses ve harf özelliklerinin tercih edildiğiyle doğrudan ilgilidir. İbn Kesîr, rivâyet tefsiri öncülerindendir. Onun tefsirinde kıraat farklılıkları öncelikli olarak sahih nakillerin korunması, kıraat imamlarının güvenilir okuyuşlarının aktarılması ve sahabe-tâbiîn rivâyetlerinin muhafazası amacıyla ele alınır. İbn Kesîr, kıraat farklılıklarının anlam açısından çelişmediğini belirtir. Bununla birlikte kıraatleri çoğunlukla aktarmakla yetinir, tercihte bulunmaz. Bu tutumu rivâyet otoritesine duyduğu saygının ve Kur'ân'ı Kerîm'in karşısında ihtiyatkâr bir tavrın göstergesidir. Öte yandan İbn Âşûr, modern dönemin dirâyet tefsiri ekolünü temsil eder. O, kıraat farklılıklarını sadece nakledilen biçimler olarak değil aynı zamanda anlamın inşa sürecine katkıda bulunan dilsel ve belâgat unsurları olarak görür. Her bir kıraat, ona göre hem bir dil zenginliği hem de Kur'an'ın i'câz yönünü gösteren bir delildir. İbn Âşûr, mütevâtir kıraatler arasında seçim yapmaz. Her sahih kıraati Allah'ın muradının bir yönünü temsil eden ayrı bir hakikat olarak değerlendirir. Bakara Sûresi özelinde iki müfessirin ortaya koyduğu bu zengin miras, kıraat farklılıklarının tefsirdeki anlam derinliğini, kelamî ve fıkhî yorumlara olan etkisini ve Kur'an ilimleri arasındaki ilişkiyi açıkça ortaya koymaktadır. Netice itibarıyla İbn Kesîr, kıraatlerin sahihliğini ve nakil disiplinini koruyarak tefsir için sarsılmaz bir zemin oluştururken İbn Âşûr bu zemini belâgat, mantık ve çağdaş yorumlarla derinleştirerek anlam ufkunu genişletmiştir. Özetle; bu iki müfessirin Bakara Sûresi üzerindeki çalışmaları, kıraat ilminin tefsiri nasıl beslediğini ve farklı ekollerin bu zenginliği nasıl harmanladığını gösteren muazzam birer örnektir. Çalışma, kıraatlerin sadece teknik birer tilavet farkı olmadığını, Kur'an'ın murâdını anlamada vazgeçilmez birer anahtar olduğunu bir kez daha kanıtlamıştır. Bu sebeple İbn Kesîr'de Kur'an'ı; nakledilen bir gelenek, İbn Âşûr'da ise yaşanan bir hitap olarak okumak mümkündür.
Özet (Çeviri)
The presence of multiple authentic modes of recitation (qira'at) during the time of the revelation of the Qur'an is of great importance, both in terms of facilitating different dialects for the divine address and preserving the richness of its meaning. The science of qira'at, which is the systematized form of these recitation modes, is a fundamental discipline that not only protects the literal structure of the Qur'an but also deepens its semantic horizon. In this respect, the science of qira'at has a close relationship with exegesis (tafsir). Because the meanings of a verse are directly related to how the words in that verse are read, and which sound and phonetic characteristics are preferred. Ibn Kathir is a pioneer of the narrative-based (riwayah) school of tafsir. In his exegesis, differences in qira'at are primarily addressed for the purpose of protecting authentic transmissions, conveying the reliable recitations of the recitation imams, and preserving the traditions (riwayat) of the Sahaba and Tabi'un. Ibn Kathir states that differences in qira'at do not contradict each other in terms of meaning. However, he mostly limits himself to reporting the recitations and does not make a preference. This attitude is an indication of his respect for the authority of transmission and his cautious stance before the Qur'an. On the other hand, Ibn Ashur represents the modern school of rational-based (dirayah) tafsir. He views differences in qira'at not only as transmitted forms but also as linguistic and rhetorical elements that contribute to the construction of meaning. For him, each recitation is both a linguistic richness and evidence demonstrating the inimitability (i'jaz) of the Qur'an. Ibn Ashur does not choose between mutawatir (mass-transmitted) recitations; he evaluates each authentic recitation as a separate truth representing an aspect of God's intent. This rich heritage presented by the two exegetes, specifically regarding Surah al-Baqarah, clearly reveals the depth of meaning that qira'at differences bring to tafsir, their influence on theological and jurisprudential interpretations, and the relationship between the various Islamic sciences. Consequently, while Ibn Kathir establishes an unwavering foundation for tafsir by preserving the authenticity of recitations and the discipline of transmission, Ibn Ashur broadens this horizon by deepening this foundation with rhetoric, logic, and contemporary interpretations. In summary, the studies of these two exegetes on Surah al-Baqarah are magnificent examples of how the science of qira'at feeds tafsir and how different schools harmonize this richness. The study has once again proven that recitations are not merely technical differences in chanting, but are indispensable keys to understanding the intent of the Qur'an. Therefore, it is possible to read the Qur'an as a transmitted tradition in Ibn Kathir, and as a living address in Ibn Ashur.
Benzer Tezler
- Kur'an-ı Kerîm'in ilk üç sûresi (Fâtiha, Bakara, âl-i İmran) özelinde İbn Kesîr'in, Taberî'nin tercihleri hakkındaki görüşlerinin tahlili
Analysis of Ibn Kathir's views on Tabari's preferences in the first three suras of the Qur'an
OSMAN ÇATAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinZonguldak Bülent Ecevit ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HARUN SAVUT
- İbn 'Atıyye ve Ebû Hayyân el-Endelüsî'nin tefsirlerinin dilbilim açısından karşılaştırılması-Bakara Sûresi özelinde-
A linguistic comparison between Qur'anic exegeses of Ibn 'Atiyyah and Abu Hayyan al-Andalusi -In the specific to Surah Al-Baqarah-
MEHMET EMİN İLHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinNevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZÜLFİKAR DURMUŞ
- Ebû Bekr İbn Ebî Şeybe'nin tefsir metodu -Bakara Sûresi incelemesi-
Tafsir method of Ebû Bakr Ibn Abi Shayba -review of Surah Bakara-
BİLAL ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEMA ÇELEM
- İbn Kemal tefsirinin el-Keşşâf geleneğindeki yeri: Dil ve belâgat ilimleri çerçevesinde mukayeseli bir inceleme
The position of İbn Kamal's tafsîr in al-Kashshaf tradition: İn the context of the al-Lugha (Linguistic sciences) and al-balāga (Rhetorical sciences) a comparative analysis
RABİA HACER BAHÇECİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Dilbilimİstanbul 29 Mayıs ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET TAHA BOYALIK
- Es-Saʻlebî'nin el-Keşf ve'l-Beyân adlı tefsirindeki hadislerin değerlendirilmesi (Bakara suresi özelinde)
Başlık çevirisi yok
ABDURRAHMAN YAŞAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinKarabük ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YAKUP KOÇYİĞİT