Kurumsal sosyal sorumluluk açısından katılım bankalarının faaliyet raporları ve katılım finans muhasebe standartlarının içerik analizi yöntemiyle karşılaştırılması
Comparison of participation banks' annual reports and participation finance accounting standards via content analysis from the perspective of corporate social responsibility
- Tez No: 1016846
- Danışmanlar: PROF. DR. MUHAMMET MUSTAFA KISAKÜREK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Ekonomi, Business Administration, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kurumsal sosyal sorumluluk (KSS), işletmelerin yalnızca ekonomik performanslarıyla değil, aynı zamanda yasal, etik ve çevresel etkileri çerçevesinde değerlendirilmesini öngören çok boyutlu ve normatif bir yaklaşımdır. Artan paydaş beklentileri, sürdürülebilirlik anlayışının yaygınlaşması ve kurumsal meşruiyet arayışları, KSS'nin işletme stratejileri içerisindeki önemini artırmıştır. Bu bağlamda finans sektörü, kaynak tahsis mekanizmaları ve ekonomik yönlendirme gücü nedeniyle KSS analizlerinde kritik bir alan olarak öne çıkmaktadır. Faizsiz finans ilkelerine dayalı katılım bankacılığı etik temelli yapısı, risk paylaşımı yaklaşımı ve reel ekonomi ile kurduğu ilişki sayesinde özgün bir inceleme alanı sunmaktadır. Bu çalışmanın amacı, katılım bankalarının faaliyet raporları ile KFMS'lerde yer alan KSS içeriklerini ekonomik, yasal, etik ve gönüllü sorumluluk boyutları çerçevesinde sistematik ve karşılaştırmalı olarak incelemektir. Nitel araştırma yaklaşımı kapsamında 2015–2024 dönemine ait faaliyet raporları ile KFMS metinleri doküman incelemesine tabi tutulmuş ve içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Analizlerde kelime bulutu, kelime frekansı, kod istatistikleri, kod matris tarayıcısı ve kod trendleri gibi tekniklerden yararlanılmıştır. Elde edilen bulgular, katılım bankalarının faaliyet raporlarında KSS'nin çok boyutlu, uygulama odaklı ve toplumsal etkiyi önceleyen bir perspektifle ele alındığını; özellikle etik ve gönüllü sorumluluk boyutlarının öne çıktığını, ekonomik ve yasal boyutların ise daha çok tamamlayıcı nitelikte yer aldığını göstermektedir. Buna karşılık KFMS'lerin KSS yaklaşımının ağırlıklı olarak yasal ve etik eksende, normatif ve düzenleyici bir çerçevede yapılandığı; ekonomik ve gönüllü boyutların görece sınırlı düzeyde kaldığı belirlenmiştir. Ayrıca 2019 yılında yayımlanan KFMS'lerin ardından KSS boyutlarının faaliyet raporlarında daha görünür hâle geldiği, ancak bu etkinin banka bazında farklılaştığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, katılım bankalarının KSS yaklaşımının değer temelli ve uygulama ağırlıklı; KFMS'lerin ise yasal ve etik odaklı normatif bir yapı sunduğu tespit edilmiştir. Bu doğrultuda, sosyal sorumluluk boyutlarının dengeli biçimde ele alınması, gönüllü sorumluluk alanlarının güçlendirilmesi ve standartların uygulama boyutunu destekleyecek şekilde geliştirilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Corporate social responsibility (CSR) is a multidimensional and normative approach that evaluates businesses not only based on their economic performance but also in terms of their legal, ethical, and environmental impacts. Rising stakeholder expectations, the increasing prevalence of sustainability, and the pursuit of corporate legitimacy have increased the importance of CSR within business strategies. In this context, the financial sector stands out as a critical area in CSR analyses due to its resource allocation mechanisms and its role in economic guidance. Participation banking, which is based on the principles of interest-free finance, offers a unique field of study thanks to its ethics-based structure, risk-sharing approach, and its relationship with the real economy. The aim of this study is to systematically and comparatively examine CSR content in participation banks' annual reports and in the Participation Finance Accounting Standards within the framework of economic, legal, ethical, and voluntary responsibility dimensions. As part of a qualitative research approach, annual reports and Participation Finance Accounting Standards texts covering the 2015–2024 period were subjected to document review and analyzed using content analysis methods. The analyses utilized techniques such as word clouds, word frequency, code statistics, a code matrix browser, and code trends. The findings indicate that CSR is addressed in the annual reports of participation banks from a multidimensional and practice-oriented perspective that prioritizes social impact; specifically, the ethical and voluntary responsibility dimensions are emphasized, while the economic and legal dimensions are treated as complementary elements. In contrast, it was determined that the CSR approach of Participation Financial Accounting Standards is structured primarily within a legal and ethical framework with a normative and regulatory orientation, while the economic and voluntary dimensions remain relatively limited. It was also found that, following the publication of the Participation Financial Accounting Standards in 2019, CSR dimensions became more prominent in annual reports, although the extent of this effect varied across banks. In conclusion, it was determined that the CSR approach of participation banks is value-based and practice-oriented, whereas Participation Financial Accounting Standards offer a normative structure focused on legal and ethical dimensions. Accordingly, it is recommended that social responsibility dimensions be addressed in a balanced manner, voluntary responsibility areas be strengthened, and standards be developed to support the implementation aspect.
Benzer Tezler
- Türkiye iktisat politikalarının belirlenmesinde iktisadi kurum-kural ve kuruluşların rolleri
Başlık çevirisi yok
İBRAHİM GÜRAN YUMUŞAK
- Bankacılık sektöründe etik uygulamaları: Alan çalışması
Ethical practices in the banking sector: A field study
FATMA GAMZE GÜÇ
- Çalışanın kurumsal sosyal sorumluluk projelerine katılımının örgütsel bağlılığa etkisi
The impact of participation of the employee in corporate social responsibility projects on organizational commitment
ÇİLEM KILIÇ
- Türkiye'de işçi sendikaları perspektifinden kurumsal sosyal sorumluluk (Keşfedici bir araştırma)
Corporate social responsibility from the perspective of trade unions in Turkey (An explorative research)
BÜNYAMİN YASİN ÇAKMAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriSakarya Üniversitesiİnsan Kaynakları Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVGİ DÖNMEZ MAÇ
- Kurumsal sosyal sorumluluğun kurum imajına etkisine yönelik bir araştırma
A study of the effect of corporate image of corporate social responsibility
TANER TAŞKIRAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Halkla İlişkilerMarmara ÜniversitesiHalkla İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMEL KARAYEL BİLBİL