Geri Dön

Matematik dersinde çoktan seçmeli soruların çözümündebilişsel ve üstbilişsel stratejilerin kullanımının incelenmesi

Examining the use of cognitive and metacognitive strategies in solving multiple choice questions in mathematics classes

PDF İndir

  1. Tez No: 1017509
  2. Yazar: EDA ÜNBAL
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. İBRAHİM ÇETİN
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Matematik, Mathematics
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
  10. Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Matematik Eğitimi Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Üstbiliş, problem çözmek için kendi düşünme süreçlerini analiz etme ve düzenleme yeteneğidir. Üstbiliş hayatta olduğu gibi matematikte de önemli bir yere sahiptir. Üstbiliş, öğrencilerin akıl yürütmesini, analiz etmesini ve çözüm sürecinin planlanmasını, denetlemesini ve değerlendirmesini sağlar. Bu araştırma, Konya/Türkiye'de bulunan 8.sınıf öğrencilerin beceri temelli çoktan seçmeli matematik soruların çözüm sürecinde hangi bilişsel ve üstbilişsel stratejilere başvurduğunu, stratejileri kullanım düzeylerini, sıklıklarını ve öğrencilerin arasındaki farklılıklarını ölçmeyi amaçlamıştır. Karma yöntemle desenlenen ve gömülü desenin benimsendiği bu çalışmada süreç, nitel bileşen aracılığıyla derinlemesine incelenmiş; değişkenler arası ilişkilerin sınanmasında ise nicel verilerden yararlanılmıştır. Çalışma grubu, amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenen sekizinci sınıf öğrencilerinden oluşmaktadır. Veri toplama sürecinde anket, gözlem formu, yazılı çözüm kâğıtları ve yarı yapılandırılmış görüşme tekniklerinden yararlanılmıştır. Nitel veriler MAXQDA yazılımı aracılığıyla kodlanmış, üstbilişsel davranışlar araştırmacı tarafından geliştirilen dört basamaklı Üstbilişsel Düşünme Basamakları (ÜBD) çerçevesi kullanılarak sınıflandırılmıştır. Nicel veriler ise Ki-Kare testi ve beklenen frekans koşulunun tam karşılanmadığı durumlarda Fisher kesin testleri kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, öğrencilerin büyük çoğunluğunun Strateji Seçimi ve Planlama (ÜBD-2) basamağında yoğunlaştığını; Öz-Yansıtma ve Geri Bildirim (ÜBD-4) basamağına ulaşan öğrenci sayısının oldukça sınırlı kaldığını ortaya koymuştur. Üstbilişsel strateji kullanan öğrencilerin çözüm süreçlerini daha sistematik ve izlemeli biçimde yürüttüğü, kullanmayan öğrencilerin ise tahmine dayalı ya da yarım bırakma eğilimi gösterdiği belirlenmiştir. Gözlem sürecinde belirlenen strateji kullanım düzeyi (GSKD) ile üstbilişsel düşünme basamağı (ÜBD) arasında ve GSKD ile cinsiyet arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki bulunmamış, buna karşın ÜBD ile cinsiyet arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Araştırma sonuçları, 8. sınıf matematik öğretiminde üstbilişsel strateji kullanımının desteklenmesinin ve beceri temelli soruların bu stratejileri geliştirici bir araç olarak kullanılmasının önemine işaret etmiştir.

Özet (Çeviri)

Metacognition is the ability to analyze and organize one's own thought processes to solve problems. Metacognition plays a significant role in mathematics, as it does in life. It enables students to reason, analyze, and plan, monitor, and evaluate the solution process. This research aimed to measure which cognitive and metacognitive strategies 8th-grade students in Konya, Türkiye, employ in solving skill-based multiple-choice mathematics problems, their levels of use, frequency, and differences among students. Designed as a mixed-methods study employing an embedded design, this research drew primarily on qualitative data to gain an in-depth understanding of the process, while quantitative data were incorporated to examine the relationships among the variables. The study group consisted of 8th-grade students selected using purposive sampling. Data collection involved questionnaires, observation forms, written solution sheets, and semi-structured interviews. Qualitative data were coded using MAXQDA software, and metacognitive behaviors were classified using the four-step Metacognitive Thinking Levels framework developed by the researcher. Quantitative data were analyzed using the Chi-Square test, supplemented by Fisher's exact tests where the expected frequency assumption was not fully met. The research findings revealed that the vast majority of students focused on the Strategy Selection and Planning (SSP-2) stage, while the number of students reaching the Self-Reflection and Feedback (SSP-4) stage remained quite limited. It was determined that students using metacognitive strategies conducted their solution processes in a more systematic and meticulous manner, while those who did not tended to rely on guesswork or abandon solutions prematurely. No statistically significant relationship was found between the level of strategy use (LSU) and the metacognitive thinking stage (SSP), or between LSU and gender; however, a significant relationship was identified between SSP and gender. The research results indicate the importance of supporting the use of metacognitive strategies in 8th-grade mathematics education and using skill-based questions as a tool to develop these strategies.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    415647

    Öğrenme günlüklerinin ilkokul matematik dersi uzunlukları ölçme konusunun öğretilmesinde uygulanması (Tokat ili örneği)

    Learning log aplication for teaching length calculating at elemantary school mathamatics education (Tokat city sample)

    ZEYNEP EREN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2015

    Eğitim ve ÖğretimGaziosmanpaşa Üniversitesi

    İlköğretim Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. YASİN GÖKBULUT

  2. Tez No

    463361

    Ortaöğretim meslek lisesi 9. sınıf öğrencilerinin fonksiyonlar konusuna ilişkin algıları

    Perceptions of vocational high school 9th grade students regarding the topic of functions

    ÖZGÜR TÜRKELLİ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2016

    Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül Üniversitesi

    Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ADEM ÇELİK

  3. Tez No

    753325

    Oran ve orantı kavramının öğretiminde 5e modelinin etkisi

    The effect of the 5e learning model on teaching the concept of proportion of ratio

    SÜMEYYE TAŞKIN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    MatematikKastamonu Üniversitesi

    Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ABDULKADİR TUNA

  4. Tez No

    861024

    6.sınıf öğrencilerinin sabit süratli hareket konusu ile ilgili grafikleri çizme, okuma ve yorumlamada karşılaştıkları zorlukların belirlenmesi

    Determining 6th grade students' difficulties in drawing, reading, and interpreting graphs about motion constant speed subject

    YASEMİN ERYİĞİT

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Eğitim ve ÖğretimEskişehir Osmangazi Üniversitesi

    Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SAADET DENİZ KORKMAZ

  5. Tez No

    594632

    Fen bilimleri dersinde uygulanan ölçme ve değerlendirme sorularının öğretim programındaki kazanımlara uygunluğunun incelenmesi

    Examination of appropriateness of measurement and evaluation items applied in the science curriculum of the teaching program

    ŞERİFE ŞULE DEMİRER

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    Eğitim ve ÖğretimNiğde Ömer Halisdemir Üniversitesi

    Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. GÖKHAN ÖZDEMİR

Geri Dön