Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının 21. yüzyıl becerilerine ilişkin özyeterlik algılarının bütüncül incelenmesi
A holistic examination of social studies preservice teachers self-efficacy perceptions regarding 21st century skills
- Tez No: 1017565
- Danışmanlar: PROF. DR. TEKİN ÇELİKKAYA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
21. yüzyıl becerileri, hızla değişen, teknoloji odaklı ve küreselleşmiş bir dünyada başarılı olmak için gerekli olan bilgi, beceri ve eğilimleri kapsamaktadır. Bu beceriler, akademik bilginin ötesine geçerek eleştirel ve yenilikçi düşünme, problem çözme, iletişim, iş birliği, dijital okuryazarlık ve yaşam boyu öğrenme gibi yeterlikleri içermekte; bireylerin hem mesleki hem de sosyal bağlamlarda aktif biçimde yer almalarını sağlamayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda, 21. yüzyıl becerileri, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının mesleki ve kişisel yeterliklerini destekleyerek gelişimlerinde önemli bir rol oynamakta ve onların öğrencilerinde demokratik değerler, etik farkındalık ve küresel vatandaşlık bilinci geliştirmelerine katkı sağlamaktadır. Bu doğrultuda, bu araştırmanın amacı, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının 21. yüzyıl becerilerine ilişkin özyeterlik algı düzeylerini belirlemek ve bu becerilere yönelik görüşlerini incelemektir. Araştırmada, nitel ve nicel araştırma desenlerinin birlikte kullanıldığı“karma yöntemlerden yakınsayan paralel (eş zamanlı) desen”kullanılmıştır. Araştırmada nicel araştırma yöntemi tarama modellerinden biri olan betimsel tarama modeli, nitel araştırma yöntemlerinden ise durum çalışması kullanılmıştır. Bu araştırmanın genel evrenini 2024-2025 eğitim-öğretim yılı Türkiye'deki üniversitelerde öğrenim gören Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bölümü Sosyal Bilgiler Eğitimi Ana Bilim Dalı lisans programındaki öğretmen adayları oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini Konya Ovası Projesi (KOP) bünyesinde bulunan Aksaray, Kırıkkale, Kırşehir Ahi Evran, Konya Necmettin Erbakan, Nevşehir Hacı Bektaş Veli ve Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Eğitim Fakülteleri Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bölümü Sosyal Bilgiler Eğitimi Ana Bilim Dalı lisans programında öğrenim gören 1-4. sınıf öğretmen adayları araştırmanın nicel kısmını oluşturmuştur. Aynı üniversitelerin Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bölümü Sosyal Bilgiler Eğitimi Ana Bilim Dalı lisans programında öğrenim gören 21. yüzyıl becerileri kapsamına uyumlu beceri derslerini almış 1-4. sınıf öğretmen adayları araştırmanın nitel kısmını oluşturmuştur. Araştırmanın örneklem grubunun oluşturulmasında ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada KOP kapsamında bulunan toplam 6 üniversiteden gönüllü olarak araştırmaya katılan 864 Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bölümü Sosyal Bilgiler Eğitimi Ana Bilim Dalı lisans programındaki öğretmen adayı nicel çalışma grubunu, her üniversiteden 1-4. sınıf düzeyinde 4'er olmak üzere toplamda 96 sosyal bilgiler öğretmen adayı ise nitel çalışma grubunu oluşturmuştur. Araştırmanın veri toplama sürecinde nicel ve nitel olmak üzere iki veri toplama aracı kullanılmıştır. Araştırmada nicel verilerin toplanmasında“21. Yüzyıl Becerileri Özyeterlik Ölçeği”, nitel verilerin toplanmasında ise odak grup görüşmesi kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan nicel veri toplama aracı iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, araştırmaya katılan öğretmen adaylarının“Kişisel Bilgi Formu”; ikinci bölümünde ise araştırmaya katılan öğretmen adaylarının 21. yüzyıl becerileri özyeterlik algı düzeyini belirlemek amacıyla Anagün ve diğerleri (2016) tarafından geliştirilen“21. Yüzyıl Becerileri Özyeterlik Algısı Ölçeği”kullanılmıştır. Ölçeğin birinci bölümünde yer alan Kişisel Bilgi Formu bölümünde araştırmaya katılan öğretmen adaylarına ilişkin“cinsiyet, sınıf, mezun olunan okul türü, kişisel bir bilgisayara sahip olma durumu, sürekli bir internet bağlantısı olma durumu”gibi demografik değişkenlere yer verilmiştir. Nitel verilerin toplanmasında odak grup görüşmesi veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Odak grup görüşmesi uygulanmadan önce ilk olarak, danışmanın rehberliğinde araştırmacı tarafından sorular geliştirilmiştir. Odak grup görüşmesi 12 sorudan oluşmaktadır. Odak grup görüşmesinde yer alan her bir soru araştırmanın amacına yönelik olarak“21. Yüzyıl Becerileri Özyeterlik Algısı Ölçeği”kapsamında yer alan“Öğrenme ve Yenilenme Becerileri”,“Yaşam ve Kariyer Becerileri”ve“Bilgi, Medya ve Teknoloji Becerileri”isimli üç boyuttan oluşan söz konusu ölçeğe ilişkin maddeler doğrultusunda oluşturulmuştur. Araştırma sonucunda ulaşılan nicel verilerin çözümlenmesinde SPSS Statistics 22 programı kullanılarak veriler bilgisayar ortamına aktarılmıştır. Araştırma verilerinin analizinde ANOVA ve t-testi gibi testlerin kullanılmasına karar verilmiştir. Araştırma verilerinin analizinde hata olasılığını azaltmak amacıyla biri alan uzmanı, biri dil uzmanı ve biri ölçme-değerlendirme uzmanı olan akademisyenlerin görüşüne başvurulmuştur. Nitel verilerin analizinde ise nitel araştırmalarda sıklıkla kullanılan veri analiz yöntemlerinden Miles ve Huberman modeli tercih edilmiştir. Odak grup görüşmesi sonucunda elde edilen veriler için nitel veri analiz tekniklerinden içerik analizi uygulanmıştır. Nicel ve nitel veriler sonuç, tartışma ve yorum bölümünde birleştirilerek sunulmuştur. Bu araştırmada, Sosyal Bilgiler Eğitimi Ana Bilim Dalı lisans programında öğrenim gören öğretmen adaylarının 21. yüzyıl becerilerine yönelik özyeterlik algı düzeyleri ile bu becerilere ilişkin görüşleri incelenmiştir. Araştırma bulgularına göre, öğretmen adaylarının 21. yüzyıl becerileri özyeterlik algılarının genel olarak iyi düzeyde olduğu; öğrenme ve yenilenme ile yaşam ve kariyer becerileri alt boyutlarında iyi, bilgi, medya ve teknoloji becerileri alt boyutunda ise çok iyi düzeyde algıya sahip oldukları belirlenmiştir. Ayrıca, öğretmen adaylarının 21. yüzyıl becerileri özyeterlik algıları ile sınıf düzeyi değişkeni arasında anlamlı bir farklılık bulunmazken; cinsiyet, kişisel bilgisayara sahip olma, sürekli internet bağlantısına sahip olma, mezun olunan okul türü ve üniversite değişkenlerine göre anlamlı farklılıkların olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonuçlarına dayanarak, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının öğrenme ve yenilenme ile yaşam ve kariyer becerilerini geliştirmeye yönelik uygulamalı ve teknoloji destekli etkinliklere lisans programlarında daha fazla yer verilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
21st-century skills encompass the knowledge, abilities, and dispositions required to succeed in a rapidly evolving, technology-driven, and globalized world. These skills extend beyond academic knowledge and include critical and innovative thinking, problem solving, communication, collaboration, digital literacy, and lifelong learning, enabling individuals to participate actively in professional and social contexts. In this regard, 21st-century skills play a crucial role in the development of Social Studies preservice teachers by supporting their professional and personal competencies and enabling them to foster democratic values, ethical awareness, and global citizenship among students. Accordingly, this study aims to determine the levels of Social Studies preservice teachers' self-efficacy perceptions regarding 21st-century skills and to examine their views on these skills. In this study, a convergent parallel (simultaneous) mixed-methods design, in which qualitative and quantitative research approaches are used together, was employed. Within the scope of the study, the quantitative component was conducted using the descriptive survey model, one of the survey research designs, while the qualitative component adopted a case study approach. The target population of the study consisted of Social Studies preservice teachers enrolled in undergraduate programs within the Department of Turkish and Social Sciences Education, Division of Social Studies Education at universities in Türkiye during the 2024–2025 academic year. The quantitative sample included first- to fourth-year preservice teachers studying in the same undergraduate programs at the Faculties of Education of Aksaray University, Kırıkkale University, Kırşehir Ahi Evran University, Konya Necmettin Erbakan University, Nevşehir Hacı Bektaş Veli University, and Niğde Ömer Halisdemir University, all of which operate under the Konya Plain Project (KOP). The qualitative sample consisted of first- to fourth-year Social Studies preservice teachers enrolled in the same programs at these universities who had completed courses aligned with 21st-century skills. Criterion sampling was employed in the selection of the study sample. Within the scope of the Konya Plain Project (KOP), a total of 864 Social Studies preservice teachers enrolled in the undergraduate programs of the Department of Turkish and Social Sciences Education, Division of Social Studies Education at six universities who voluntarily participated in the study constituted the quantitative study group. The qualitative study group consisted of 96 Social Studies preservice teachers, with four participants from each university at each grade level (first to fourth year). Two data collection instruments, one quantitative and one qualitative, were used in the data collection process. Quantitative data were collected using the“21st Century Skills Self-Efficacy Scale,”while qualitative data were obtained through focus group interviews. The quantitative data collection instrument consisted of two sections. The first section included a Personal Information Form designed to collect demographic information from the participating preservice teachers. The second section employed the“21st Century Skills Self-Efficacy Perception Scale,”developed by Anagün et al. (2016), to determine the participants' levels of self-efficacy perceptions regarding 21st-century skills. The Personal Information Form included demographic variables such as gender, grade level, type of high school graduated from, ownership of a personal computer, and access to continuous internet connectivity. Focus group interviews were employed as the data collection method for the qualitative component of the study. Prior to conducting the focus group interviews, the interview questions were developed by the researcher under the guidance of the advisor. The focus group interview protocol consisted of 12 questions. Each question was formulated in line with the purpose of the study and was based on the items of the“21st Century Skills Self-Efficacy Perception Scale,”which comprises three dimensions: Learning and Innovation Skills, Life and Career Skills, and Information, Media, and Technology Skills. For the analysis of the quantitative data obtained in the study, the data were entered into a computer environment and analyzed using SPSS Statistics version 22. Statistical analyses such as ANOVA and t-tests were employed. To reduce the probability of error in the data analysis process, expert opinion was sought. In the analysis of the qualitative data, the Miles and Huberman model, one of the commonly used qualitative data analysis approaches, was adopted. The data obtained from the focus group interviews were analyzed using content analysis, a qualitative data analysis technique. Quantitative and qualitative data were integrated and presented together in the results, discussion, and interpretation sections. In this study, the self-efficacy perception levels of preservice teachers enrolled in the undergraduate program of the Department of Social Studies Education regarding 21st-century skills, as well as their views on these skills, were examined. According to the research findings, preservice teachers' self-efficacy perceptions of 21st-century skills were found to be generally at a good level. While their perceptions were at a good level in the sub-dimensions of Learning and Innovation Skills and Life and Career Skills, they were at a very good level in the Information, Media, and Technology Skills sub-dimension. Furthermore, no statistically significant difference was found between preservice teachers' self-efficacy perceptions of 21st-century skills and the grade level variable. However, significant differences were identified with respect to gender, ownership of a personal computer, access to continuous internet connectivity, type of high school graduated from, and university attended. Based on the results of the study, it is recommended that more practice-based and technology-supported activities aimed at enhancing learning and innovation skills as well as life and career skills be incorporated into undergraduate programs for Social Studies preservice teachers.
Benzer Tezler
- Sosyal bilgiler öğretmenlerinin (X Kuşağı), sosyal bilgiler öğretmen adaylarının (Y Kuşağı) ve 8. sınıf öğrencilerinin (Z Kuşağı) 21. yüzyıl becerilerine bakışı
Perspectives of social studies teachers (Generation X), preservice social studies teachers (Generation Y) and 8th grade students (Generation Z) on 21st century skills
MESUT ŞENGÜLEÇ
Doktora
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ALİ ÇAKMAK
- Öğretmen adaylarının 21. yüzyıl becerileri düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Investigation of the 21st century skills levels of teacher candidates in terms of various variables
ZEYNEP ÜLKÜ ALTUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. PELİN TAŞKIN
- Sosyal bilgiler öğretmenliği lisans programı tasarısı geliştirme
An undergraduate program design for the social studies teacher education
EMİNE ÖZLEM YİĞİT
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CANAY DEMİRHAN İŞCAN
- Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler derslerinde düşünme ve yaşam becerilerinin eğilimleri: Nitel meta sentez çalışması
Trends of thinking and life skills in Life Studies and Social Studies lessons: A study of qualitative meta synthesis
DERYA BEKİROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve Öğretimİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NUR ÜTKÜR GÜLLÜHAN
- Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının 21.yüzyıl becerilerinin demokratik eğilimlerine etkisi (Nevşehir ili örneği)
Tendencies (Example of Nevşehir province)
MUHAMMED HASAN DEDE BAKAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimNevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiSosyal Bilgiler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BARIŞ ÇİFTÇİ