Kanser hastalarında beslenme tutum ölçeği; Bir ölçek geliştirme çalışması
Development of a nutrition attitude scale for patients with cancer: A scale development study
- Tez No: 1017626
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BİNNUR KÖKSAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Kanser, Psikometrik özellikler, Ölçek geliştirme, Psychometric characteristics, Scale development
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, kanser hastalarında beslenmeye yönelik tutumları değerlendirmek amacıyla geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmek üzere metodolojik tasarımda yürütülmüştür. Çalışmanın örneklemini farklı kanser türlerine sahip toplam 510 hasta oluşturmuştur. Ölçek geliştirme sürecinde kapsam geçerliliği, açımlayıcı faktör analizi (AFA), doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ve güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Madde havuzu uzman görüşleri doğrultusunda değerlendirilmiş, Lawshe yöntemi ile kapsam geçerliliği sağlanmış ve uygun olmayan maddeler ölçekten çıkarılmıştır. AFA sonucunda ölçeğin üç faktörlü bir yapıya sahip olduğu belirlenmiş ve toplam varyansın %59,09'unu açıkladığı görülmüştür. Ölçek“Profesyonel Yönlendirmelere Uyum ve Bilgi Arayışı”,“Tedavi Uyumu ve Kilo Kaygısı”ve“Beslenme Farkındalığı”olmak üzere üç alt boyuttan oluşmuştur. DFA sonuçları, üç faktörlü yapının iyi uyum indeksleri ile doğrulandığını göstermiştir (χ²/sd=2,197; RMSEA=0,048; CFI=0,967; TLI=0,948; GFI=0,979). Yakınsak geçerlik analizlerinde CR ve AVE değerlerinin kabul edilebilir düzeylerde olduğu belirlenmiştir. Ölçeğin iç tutarlılığı Cronbach alfa katsayısı ile 0,748 olarak bulunmuş, alt boyutlarda 0,719–0,773 arasında değişmiştir. Test-tekrar test analizlerinde anlamlı fark bulunmamış ve ölçeğin zamana karşı kararlı olduğu görülmüştür. Sonuç olarak geliştirilen Kanser Hastalarında Beslenme Tutum Ölçeği'nin, kanser hastalarının beslenmeye yönelik tutumlarını çok boyutlu olarak değerlendirebilen, geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğu belirlenmiştir. Ölçeğin klinik uygulamalarda ve araştırmalarda kullanılabileceği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
This methodological study aimed to develop a valid and reliable scale to assess nutritional attitudes in patients with cancer. The sample consisted of 510 patients with different cancer types. Throughout the scale development process, content validity, exploratory factor analysis (EFA), confirmatory factor analysis (CFA), and reliability analyses were conducted. The initial item pool was evaluated based on expert opinions, and content validity was assessed using the Lawshe method. Items that did not meet the required criteria were removed from the scale. EFA results revealed a three-factor structure explaining 59.09% of the total variance. The scale consisted of three sub-dimensions:“Adherence to Professional Guidance and Information Seeking,”“Treatment Adherence and Weight Concerns,”and“Nutrition Awareness.”CFA confirmed the three-factor structure with good model fit indices (χ²/df = 2.197; RMSEA = 0.048; CFI = 0.967; TLI = 0.948; GFI = 0.979). Convergent validity analyses showed acceptable Composite Reliability (CR) and Average Variance Extracted (AVE) values. Internal consistency was acceptable, with a Cronbach's alpha coefficient of 0.748 for the overall scale and ranging between 0.719 and 0.773 for the subscales. Test–retest analysis showed no statistically significant differences, indicating temporal stability. In conclusion, the developed Cancer Patients' Nutritional Attitude Scale is a valid, reliable, and multidimensional instrument for assessing nutritional attitudes in individuals with cancer. The scale may be useful in both clinical practice and research settings.
Benzer Tezler
- Bariatrik cerrahi hastalarında beslenme ve davranış tutumu üzerine ölçek geliştirme
Scale development on the nutrition and behavior attitudes in bariatric surgery patients
ECE ÇELİK
- Edirne Merkez ilçede sosyoekonomik düzeyi farklı iki mahallede yaşayan erişkin kadınlarda kanser risk algısı ve sağlıklı yaşam biçimi davranışı
Cancer risk perception and healthy lifestyle behaviour in adult women living in two neighborhoods of different socioeconomic levels in Edirne district
SERAP BAYSAL
- Roy Adaptasyon Modeli'ne dayalı taburculuk eğitiminin palyatif bakım hastaları ile bakım vericilerinin yaşam kalitesi ve uyumuna etkisi
The effect of discharge education based on the Roy Adaptation Model on quality of life and adaptation of palliative care patients and caregivers
ELİF TUĞBA UYGUN
- Bursa'da bir eczaneye başvuran kadın hastaların meme kanseri farkındalıklarının değerlendirilmesi
Evaluation of breast cancer awareness among female patients applying to a pharmacy in Bursa
MERVE ATEŞ
- Kolorektal kanser risk danışmanlığının riskli bireylerin birincil ve ikincil koruma davranışlarını geliştirmeye etkisi
The effect of colorectal cancer risk counseling on the promoting of primary and secondary preventive behaviors of the individuals at risk
ŞERİFE KOÇ
