Geç Osmanlı taşra elitlerinin mimari temsiliyeti: Trabzon örneği
The architectural representation of the Late Ottoman provincialelites: The case of Trabzon
- Tez No: 1017763
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖMER İSKENDER TULUK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karadeniz Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mimarlık Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Osmanlı taşrasında burjuvazi ve elit aktörlerin mimari üretim ve vakıf faaliyetleri aracılığıyla geliştirdikleri temsiliyet stratejilerini incelemektedir. Çalışma, burjuva ve elit kavramlarını ekonomik sermaye ya da idari ayrıcalıklar üzerinden tanımlanan toplumsal kategoriler olmanın ötesinde bu ayrıcalıkları mekân, mimarlık ve kurumsal yapılar aracılığıyla kamusal alanda görünür kılan, dolaşıma sokan ve kalıcılaştıran temsil üreticileri olarak ele almaktadır. Araştırma, 1839-1923 yılları arasında Trabzon kent merkezine odaklanmkata; vakıf faaliyetleri ile yapı inşa girişimlerini toplumsal statü ve mekânsal görünürlüğün temel göstergeleri olarak değerlendirmektedir. Çalışmanın temel kaynaklarını Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'ndeki vakfiye kayıtları ile T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi'nde yer alan inşa belgeleri oluşturmaktadır. Araştırmanın yöntemi; arşiv belgelerinin tasnifi, tematik kodlama, nitel içerik analizi ve mekânsal haritalama aşamalarından oluşan çok katmanlı bir analiz modeline dayanmaktadır. Belgeler, tematik kodlama ve nitel içerik analizi yöntemleriyle değerlendirilmiş; dijital haritalama teknikleriyle mekânsal olarak analiz edilmiştir. Sonuç olarak tez, imar faaliyetleri ve vakıfların Osmanlı taşrasında çok katmanlı temsiliyet stratejileri olarak işlev gördüğünü ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the strategies of representation developed by bourgeois and elite actors in the Ottoman provinces through architectural production and waqf activities. The study approaches the concepts of“bourgeoisie”and“elite”not merely as social categories defined by economic capital or administrative privilege, but as actors who rendered these privileges visible within the public sphere through space, architecture, and institutional structures. Focusing on the urban center of Trabzon between 1839 and 1923, the research evaluates waqf activities and construction initiatives as indicators of social status and spatial visibility. The primary sources consist of waqf records preserved in the Archive of the General Directorate of Foundations and construction-related documents from the Ottoman Archives. The methodology is based on archival classification, thematic coding, qualitative content analysis, and spatial mapping. The thesis ultimately demonstrates that architectural production and waqf practices functioned as multi-layered strategies of representation in the Ottoman provinces.
Benzer Tezler
- Modernization of administration and urban space in late Ottoman provincial cities: Administrative centers in Diyarbekir
Geç Osmanlı taşra kentlerinde yönetimin ve kentsel alanın modernizasyonu: Diyarbekir'deki idari merkezler
DOĞAN HAZAR
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
MimarlıkOrta Doğu Teknik ÜniversitesiMimarlık Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TOMRİS ELVAN ALTAN ALTUĞ
- Tanzimat reformlarının geç Osmanlı Dönemi kent morfolojisine etkisi
The impact of tanzimat reforms on the urban morphology of the late Ottaman Period
BÜŞRA ÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
MimarlıkBaşkent ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF SELENA AYHAN KOÇYİĞİT
- Geç Osmanlı ve Erken Cumhuriyet Dönemi kamu yapılarının Malatya ili örneği üzerinden incelenmesi
Examination of Late Ottoman and Early Republic Period public buildings: The case of Malatya
FATMA ZEHRA SARI
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
MimarlıkAdana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NUR UMAR
- GEÇ OSMANLI DÖNEMİNDE VAN'DA MİSYONER GRUPLARIN GÖRÜNÜRLÜĞÜNÜN MEKANSAL VE KENTSEL İNŞASI
SPATIAL AND URBAN CONSTRUCTION OF MISSIONARY GROUPS' VISIBILITY IN VAN DURING THE LATE OTTOMAN PERIOD
MERVE DEMİR KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
MimarlıkSüleyman Demirel ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DUYGU KÖSE UÇAR
- Geç Dönem Osmanlı Urfa'sında kadın, kadının sosyo-ekonomik statüsü ve mahremiyeti (1845-1915)
Woman in the late Ottoman Urfa, woman's socio-economic status and privacy (1845-1915)
SERKAN ŞENEL