Toplum Sağlık Okuryazarlığı İndeksinin (HLIC) Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması
Turkish validity and reliability study of the Community Health Literacy Index (HLIC)
- Tez No: 1017822
- Danışmanlar: PROF. DR. CELALETTİN ÇEVİK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Halk Sağlığı, Nursing, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Geçerlik, Güvenilirlik, Halk sağlığı, Halk sağlığı hemşireliği, Okuryazarlık, Sağlık okuryazarlığı, Toplum, Validity, Reliability, Public health, Community healt nursing, Literacy, Health literacy, Society
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Balıkesir Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma Toplum Sağlık Okuryazarlığı İndeksinin (HLIC) Türkçeye uyarlanması ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Metodolojik tipteki çalışma, Balıkesir ilinin kentsel bir bölgesi olan Plevne Mahallesinde yaşayan, 18 yaş ve üzeri araştırmaya katılmaya gönüllü 405 kişi ile yüz yüze görüşülerek yürütülmüştür. Araştırma 29/01/2025 – 05/07/2026 tarihleri arasında Helsinki Deklarasyonu Prensiplerine uygun olarak yürütülmüştür. Veri toplama sürecinde,“Sosyo-demografik Özellikler Formu”,“Toplum Sağlık Okuryazarlığı İndeksi (HLIC)”,“Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-Kısa Form (TSOY-KF)”,“Halk Sağlığı Esenlik Ölçeği (HSEÖ)”,“Sağlığı Koruma Davranışı Ölçeği (SKDÖ)”ve“Yetişkinler İçin Çevre Okuryazarlığı Ölçeği (YİÇOÖ)”kullanılmıştır. Toplum Sağlık Okuryazarlığı İndeksi (HLIC) toplum sağlık okuryazarlığı düzeyini belirlemek amacıyla geliştirilen, 10 madde ve 4 alt boyuttan oluşan Likert tipte bir ölçektir. Güvenilirlik analizlerinde iç tutarlılık ve yanıt tutarlılığı değerlendirilmiştir. Geçerlilik analizleri için Doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Ölçüt geçerliliği için Pearson korelasyon testi, ayırt edici geçerlilik için iki kategoriden oluşan değişkenlerin karşılaştırılmasında bağımsız gruplarda t testi, ikiden fazla gruba sahip değişkenlerde ise ANOVA (post hoc: Tukey HSD) / Kruskal Wallis H testi uygulanmıştır. Verilerin analizi SPSS v.27 ve Jamovi v.2.6.44 paket programları aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Katılımcıların %56.0'ı kadın, %71.9'u evli ve yaş ortalaması 39.56±12.20'dir. Katılımcıların Toplum Sağlık Okuryazarlığı İndeksi (HLIC-TR) puan ortalaması 32.07±4.56'dir. Ölçeğin kapsam geçerlilik indeksi 0.95 saptanmıştır. Ölçek modelinin uyum indeksi değerleri: χ²/df=1.69, SRMR=0.056, RMSEA=0.042, CFI=0.991 ve TLI=0.987 olarak bulunmuştur. Kadınlarda, üniversite ve üzeri öğrenime sahip olanlarda, geliri gidere denk olanlarda, genel sağlık durumunu iyi algılayanlarda ve güncel yaşam kalitesi yüksek bireylerde HLIC-TR puanı anlamlı olarak yüksek bulunmuştur (p<0.05). Ölçüt geçerliliği kapsamında HLIC-TR ile benzer yapıları iii ölçen ölçekler arasında pozitif yönde ve anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Cronbach's α değeri ölçek bütünü için 0.76 ve McDonald's ω değeri 0.78'dir. Bu çalışmada Türkçe uyarlaması gerçekleştirilen Toplum Sağlık Okuryazarlığı İndeksinin (HLIC-TR) toplum sağlık okuryazarlığı düzeyini ölçmede geçerli ve güvenilir bir araç olduğu sonucuna varılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study was conducted with the aim of adapting the Health Literacy Index (HLIC) into Turkish and examining its psychometric properties. This methodological study was conducted through face-to-face interviews with 405 individuals aged 18 and over who volunteered to participate in the research and who reside in Plevne Neighbourhood, an urban area of Balıkesir province. The research was conducted between 29/01/2025 and 05/07/2026 in accordance with the principles of the Helsinki Declaration. During the data collection process, the“Socio demographic Characteristics Form”, the“Community Health Literacy Index (HLIC)”, the“Turkish Health Literacy Scale – Short Form (THLS-SF)”, the“Public Health Well-being Scale (PHWS)”, the“Health Protection Behaviour Scale (HPBS)”and the“Environmental Literacy Scale for Adults (ELSA)”were utilised. The Health Literacy Index (HLIC) is a Likert-type scale comprising 10 items and 4 sub-dimensions, developed to determine the level of health literacy in the community. Internal consistency and response consistency were assessed in the reliability analyses. Confirmatory factor analysis was conducted for validity analyses. For criterion validity, the Pearson correlation test was used; for discriminant validity, the t-test for independent groups was applied when comparing variables comprising two categories, whilst ANOVA (post hoc: Tukey HSD) or the Kruskal Wallis H test was used for variables with more than two groups. Data analysis was carried out using the SPSS v.27 and Jamovi v.2.6.44 software packages. A significance level of p<0.05 was adopted for the data analysis. 56.0% of participants were women, 71.9% were married, and the average age was 39.56±12.20. The average score for the Health Literacy Index (HLIC-TR) among participants was 32.07±4.56. The content validity index of the scale was found to be 0.95. The model fit indices for the scale were: χ²/df=1.69, SRMR=0.056, RMSEA=0.042, CFI=0.991 and TLI=0.987. HLIC-TR score was found to be significantly higher among women, those with a university degree or higher, those whose income matched their expenditure, those who perceived their general health to be good, and those with a high current quality of life (p<0.05). In terms of criterion validity, positive and significant correlations were found between the HLIC-TR and other scales measuring similar constructs. Cronbach's α for the scale as a whole was 0.76 and McDonald's ω was 0.78. This study concluded that the Community Health Literacy Index (HLIC-TR), adapted into Turkish, is a valid and reliable tool for measuring the level of health literacy in the population.
Benzer Tezler
- Malatya ili akçadağ ilçesinde sağlık okuryazarlığı düzeyinin değerlendirilmesi
Assessment of health literacy level in Akçadağ, Malatya
SERDAR DENİZ
Doktora
Türkçe
2018
Halk SağlığıFırat ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞE FERDANE OĞUZÖNCÜL
- Ruh sağlığı okuryazarlığı ölçeğinin türkçe uyarlaması, geçerlik ve güvenirlik çalışması
Turkish adaptation of mental health literacy scale, validity and reliability study
EMİNE AKDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Halk SağlığıKarabük ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLCAN KAR
DR. ÖĞR. ÜYESİ NEVİN ONAN
- Prekonsepsiyonel Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği'nin Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması
Adaptation of preconceptional Health Literacy Scale to Turkish: Validity and reliability study
ELİF RABİA KARABIYIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Kadın Hastalıkları ve DoğumAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiDoğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİME ABAY
- Sosyodemografik özellikler ile sağlık okuryazarlığı düzeyinin sağlık anksiyetesi üzerine etkisinin araştırılması
The investigation of effect of sociodemografic characteristics and level of health literacy on health anxiety
ZEHRA AKTÜRK OĞULLUK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
UZMAN İSMAİL ARSLAN
- Anne beslenme okuryazarlığı düzeyinin okul çağı çocuklarının (6-12 yaş) bazı antropometrik ölçümleri üzerine etkisi
The effect of maternal nutrition literacy level on some anthropometric measurements of school-aged children (6–12 years)
EZEL ACAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve Diyetetikİzmir Tınaztepe ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET AKMAN