Geri Dön

Dikkatin problem çözme becerilerine etkisinde bilişsel esnekliğin aracılık rolü: Sporcularda yürütücü işlevlerin interaktif yapısı

The mediating role of cognitive flexibility in the effect of attention on problem-solving skills: The interactive structure of executive functions in athletes

PDF İndir

  1. Tez No: 1017831
  2. Yazar: BEYZA TEKELİ
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALP KAAN KİLCİ
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Spor, Sports
  6. Anahtar Kelimeler: Spor psikolojisi, Sport psychology
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Balıkesir Üniversitesi
  10. Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışmanın amacı, dikkatin sporcularda problem çözme performansı üzerindeki etkisini incelemek ve bu ilişkide bilişsel esnekliğin aracılık rolünü belirlemektir. Araştırmanın örneklemini aktif olarak spor yapan toplam 90 genç yetişkin erkek takım sporcusu (voleybol=30, basketbol=30, futbol=30) oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak Berg (Wisconsin) Card Sorting Test-64 (BCST), Tower of London (ToL) Testi ve Change Detection (CD) Testi kullanılmıştır. Araştırmada spor branşı, yaş düzeyi, spor deneyimi, lig düzeyi ve haftalık antrenman sıklığı değişkenlerine göre bilişsel esneklik, problem çözme ve dikkat performansları karşılaştırılmış, ayrıca bu değişkenler arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Bulgulara göre, lig düzeyine bağlı olarak bilişsel esneklik ve problem çözme performansında anlamlı farklılıklar belirlenmiştir (p<0.05). Buna göre, 2. Lig sporcuları problem çözme görevini daha kısa sürede tamamlarken, 3. Lig sporcuları bilişsel esneklik açısından daha iyi performans göstermiştir. Haftalık antrenman sıklığına göre dikkat performansında da anlamlı farklılık bulunmuş (p<0.05) ve haftada 5–6 gün antrenman yapan sporcuların haftada 3–4 gün antrenman yapan sporculara göre daha kısa reaksiyon süresi gösterdiği belirlenmiştir. Değişkenler arasındaki ilişkiler incelendiğinde, bilişsel esneklik düzeyi ile problem çözme test süresi arasında negatif yönde (r=-0.288, p<0.01), bilişsel esneklik düzeyi ile dikkat düzeyi arasında ise pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir (r=0.316, p<0.01). Çoklu doğrusal regresyon analizi sonuçları, modelin istatistiksel olarak anlamlı olduğunu (F(2,87)=3.99, p=0.022; R²=0.084) ve problem çözme performansındaki varyansın %8.4'ünü açıkladığını göstermiştir. Analizde bilişsel esnekliğin problem çözmenin anlamlı bir yordayıcısı olduğu (β=-0.29, p=0.006), dikkatin ise anlamlı bir yordayıcı etki göstermediği belirlenmiştir (β=-0.03, p=0.774). Ayrıca aracılık analizi sonuçları, dikkatin bilişsel esnekliği pozitif yönde anlamlı olarak yordadığını (B=23.77, p=0.002), bilişsel esnekliğin problem çözme süresini negatif yönde anlamlı olarak etkilediğini (B=-0.53, p=0.010) ve dikkatin 9 problem çözme süresi üzerindeki dolaylı etkisinin anlamlı olduğunu göstermiştir (B=-12.63, %95 GA [-36.02, -0.77]). Bu bulgular, bilişsel esnekliğin dikkat ile problem çözme arasındaki ilişkide anlamlı bir aracı rol üstlendiğini ortaya koymuştur.

Özet (Çeviri)

The aim of this study was to examine the effect of attention on problem- solving performance in athletes and to determine the mediating role of cognitive flexibility in this relationship. The sample consisted of 90 young adult male team- sport athletes actively engaged in sports (volleyball = 30, basketball = 30, football = 30). Data were collected using the Berg (Wisconsin) Card Sorting Test-64 (BCST), the Tower of London (ToL) Test, and the Change Detection (CD) Test. Cognitive flexibility, problem-solving, and attention performance were compared according to sport branch, age level, years of sports experience, league level, and weekly training frequency, and the relationships among these variables were also examined. The findings revealed significant differences in cognitive flexibility and problem-solving performance according to league level (p < 0.05). Specifically, athletes competing in the 2nd League completed the problem-solving task in a shorter time, whereas athletes competing in the 3rd League demonstrated better cognitive flexibility performance. A significant difference in attention performance was also found according to weekly training frequency (p < 0.05), with athletes training 5–6 days per week exhibiting shorter reaction times than those training 3–4 days per week. Correlation analyses indicated a significant negative relationship between cognitive flexibility and problem-solving time (r = -0.288, p < 0.01) and a significant positive relationship between cognitive flexibility and attention (r = 0.316, p < 0.01). Multiple linear regression analysis showed that the model was statistically significant (F(2,87) = 3.99, p = 0.022; R² = 0.084), explaining 8.4% of the variance in problem-solving performance. Cognitive flexibility was found to be a significant predictor of problem-solving performance (β = -0.29, p = 0.006), whereas attention was not a significant predictor (β = -0.03, p = 0.774). Furthermore, mediation analysis demonstrated that attention significantly predicted cognitive flexibility (B = 23.77, p = 0.002), cognitive flexibility significantly affected problem-solving time (B = -0.53, p = 0.010), and the indirect effect of attention on problem-solving time through cognitive flexibility was significant (B = -12.63, 95% CI [-36.02, -0.77]). These 11 findings indicate that cognitive flexibility plays a significant mediating role in the relationship between attention and problem-solving performance.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    239334

    Lise öğrencilerinin trigonometri öğrenme alanında grafik hesap makinesi kullanımının akademik başarıya ve problem çözme becerisine etkisi

    Effect of graphic calculating machine utilization by high school students in learning trigonometry on their academic achievements and problem solving skills

    GÜLŞEN AĞAÇ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2009

    Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül Üniversitesi

    Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı

    DR. AYTEN ERDURAN

  2. Tez No

    914681

    Exploring design based learning activities in 2nd grade science classrooms

    2. sınıf bilim sınıflarında tasarım tabanlı öğrenme aktivitelerinin keşfedilmesi

    ÖZLEM YAPRAK BOSTANCI

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2024

    Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik Üniversitesi

    Eğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF ÖZTÜRK

  3. Tez No

    530773

    FeTeMM uygulamalarının 8.sınıf öğrencilerinin çevresel tutumlarına, bilimsel yaratıcılıklarına, problem çözme becerilerine ve fen başarılarına etkisi

    The effects of stem applications on the environmental attitudes of the 8th year students, scientific creativity, problem solving skills and science achievements

    SİNAN ÇALIŞICI

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    Eğitim ve ÖğretimGazi Üniversitesi

    Fen Bilgisi Eğitimi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SEMRA BENZER

  4. Tez No

    845530

    The role of emotional intelligence in the entrepreneurial performance

    Girişimcilik performansında duygusal zekanın rolü

    NAAMAA MOHAMED ALI ISSA SALEH

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2022

    İşletmeİbn Haldun Üniversitesi

    İşletme Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MAHMUT ARSLAN

  5. Tez No

    250336

    Müzikle gevşeme teknikleri kullanılarak verilen problem çözme eğitiminin öğretmenlerin sınıf yönetim becerilerine etkisi

    The problem solving training with the use of relaxation techniques via music has effects on the classroom management skills of the teacher

    AYŞEN ERTÜRKLER

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2010

    Eğitim ve ÖğretimMaltepe Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Bölümü

    YRD. DOÇ. DR. MAKBULE SOYER

Geri Dön