Annedeki internet bağımlılığı, güvensiz bağlanma ve olumsuz duygudurum düzeylerinin, anne çocuk ilişki kalitesi üzerine etkileri
The effects of maternal internet addiction, insecure attachment, and negative mood levels on the quality of mother-child relationship
- Tez No: 1018037
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ TEMEL ALPER KARSLI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Afyon Kocatepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, 2–6 yaş aralığında çocuğu bulunan annelerde internet bağımlılığı, güvensiz bağlanma ve olumsuz duygudurum düzeylerinin anne–çocuk ilişki kalitesi üzerindeki yordayıcı etkilerini ilişkisel bir çerçevede incelemektedir. Kesitsel tasarımla yürütülen araştırmanın örneklemini Türkiye'de yaşayan 133 anne oluşturmuş; veriler çevrim içi anket tekniğiyle toplanmış ve analiz öncesinde eksik veri, aykırı değer ve tutarsız yanıt kontrolleri yapılarak nihai veri seti oluşturulmuştur. Ölçüm araçları olarak Young İnternet Bağımlılığı Testi–Kısa Form (YİBT-KF), Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği (DASS-21), Yakın İlişkilerde Yaşantılar–İlişki Yapıları Ölçeği Kısa Formu (ECR-RS) ve Ebeveyn–Çocuk İlişkileri Ölçeği (EÇİÖ) kullanılmıştır. Ölçeklerin iç tutarlılık katsayıları genel olarak kabul edilebilir ile çok iyi aralıkta bulunmuş (α = .66–.95) ve bu durum elde edilen puanların örneklem içinde yorumlanabilir olduğunu göstermiştir. Tanımlayıcı bulgular, internet bağımlılığı puanlarının düşük–orta düzeyde yoğunlaştığını ancak örneklem içinde problemli kullanıma işaret eden üst değerlere de ulaşıldığını; olumsuz duygudurum bileşenleri içinde stres ortalamasının görece yüksek olduğunu; anne–çocuk ilişki kalitesinin ise ortalama olarak yüksek olmakla birlikte örneklem içinde anlamlı bir değişkenlik gösterdiğini ortaya koymuştur. Hipotezleri test etmek üzere H1, H2 ve H3 kapsamında çoklu doğrusal regresyon analizleri, H4 kapsamında ise hiyerarşik regresyon analizi yürütülmüştür. Anne yaşı, eğitim düzeyi, çalışma durumu, çocuk sayısı ve en küçük çocuğun yaşı kontrol edildiğinde internet bağımlılığı, olumsuz duygudurum ve güvensiz bağlanma değişkenlerinin ayrı modellerde anne–çocuk ilişki kalitesini negatif ve anlamlı biçimde yordadığı görülmüştür. Hiyerarşik regresyon analizinde ise temel yordayıcıların modele eklenmesi açıklanan varyansı anlamlı biçimde artırmış; son model anne–çocuk ilişki kalitesindeki varyansın %25.3'ünü açıklamıştır. Bununla birlikte son modelde üç temel yordayıcı arasında yalnızca olumsuz duygudurum anlamlı kalmıştır. Bu sonuç, internet bağımlılığı ve güvensiz bağlanmanın tekil düzeyde anne–çocuk ilişki kalitesiyle ilişkili olduğunu; ancak diğer değişkenlerle birlikte ele alındığında en güçlü bağımsız yordayıcının genel olumsuz duygudurum olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak araştırma, anne–çocuk ilişki kalitesinin özellikle annedeki depresyon, anksiyete ve stres belirtilerini kapsayan genel olumsuz duygudurum düzeyiyle yakından ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Bu nedenle anne–çocuk ilişki kalitesini desteklemeye yönelik uygulamalarda yalnızca dijital kullanım davranışlarının değil, annelerin genel duygusal zorlanma düzeylerinin de dikkate alınması gerektiği düşünülmektedir. Çalışmanın kesitsel ve öz bildirim temelli yapısı nedeniyle sonuçlar nedensel değil, yordayıcı ilişkiler düzeyinde yorumlanmalıdır.
Özet (Çeviri)
This study examines the predictive effects of internet addiction, insecure attachment, and negative mood levels on mother-child relationship quality in mothers with children aged 2–6 years, within a relational framework. The cross-sectional study sample consisted of 133 mothers living in Turkey; data were collected using an online survey technique, and the final dataset was created after checking for missing data, outliers, and inconsistent responses before analysis. The measurement instruments used were the Young Internet Addiction Test–Short Form (YIDT-SF), the Depression Anxiety Stress Scale (DASS-21), the Experiences in Close Relationships–Relationship Structures Scale Short Form (ECR-RS), and the Parent-Child Relationship Scale (PCRS). The internal consistency coefficients of the scales were generally found to be in the acceptable to very good range (α = .66–.95), indicating that the obtained scores are interpretable within the sample. Descriptive findings revealed that internet addiction scores were concentrated at the low-to-moderate level, but upper limits indicating problematic use were also reached within the sample; the average stress level was relatively high among the negative mood components; and while mother-child relationship quality was high on average, it showed significant variability within the sample. Multiple linear regression analyses were conducted under H1, H2, and H3, and hierarchical regression analysis under H4 to test the hypotheses. When mother's age, education level, employment status, number of children, and the age of the youngest child were controlled, internet addiction, negative mood, and insecure attachment variables were found to negatively and significantly predict mother-child relationship quality in separate models. In the hierarchical regression analysis, the addition of the main predictors to the model significantly increased the explained variance; the final model explained 25.3% of the variance in mother-child relationship quality. However, in the final model, only negative mood remained significant among the three main predictors. This result indicates that internet addiction and insecure attachment are individually associated with mother-child relationship quality; However, when considered together with other variables, the study shows that general negative mood is the strongest independent predictor. Consequently, the research reveals that the quality of the mother-child relationship is closely related to the level of general negative mood, particularly in mothers, encompassing symptoms of depression, anxiety, and stress. Therefore, it is thought that in interventions aimed at supporting the quality of the mother-child relationship, not only digital usage behaviors but also the general emotional distress levels of mothers should be taken into account. Due to the cross-sectional and self-report-based nature of the study, the results should be interpreted at the level of predictive relationships, not causal relationships.
Benzer Tezler
- Lise öğrencilerinde ana-baba tutumlarının bağımlılık yapıcı maddelere karşı tutumlar üzerine etkisi
The effect of parent attitudes on the attitudes against addictive substances in high school students
COŞKUN ÖZTEKİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2012
Aile HekimliğiSağlık BakanlığıAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
UZMAN TİJEN ŞENGEZER
- Lise öğrencilerinde problemli internet-oyun kullanımı ve NEİY/Sosyal İçe Çekilme (Hikikomori) riskinin yaygınlığı ve ilişkili değişkenlerin incelenmesi
Examining problematic internet-gaming use and NEET/Social Withdrawal (Hikikomori) risk prevalence and related variables among high school students
GİZEM ONARAL
Doktora
Türkçe
2020
PsikolojiAydın Adnan Menderes ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÇİĞDEM GÜNSELİ DEREBOY
- Türkiye'deki üniversite öğrencilerinin internete bağımlılık düzeyleri ile sıkıntıya dayanma, başaçıkma stratejileri, kişilik özellikleri ve bazı demografik değişkenler arasındaki ilişki
The relations between internet addiction level and distress tolerance, coping strategies, personality traits and some demographical variables
ELA NUR REYHANLIOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AHMET EMRE SARGIN
- Anne babalarda dijital ebeveynlik farkındalığının incelenmesi
Investigation of parents' digital parenting awerness
ABDULLAH MANAP
Doktora
Türkçe
2020
Eğitim ve Öğretimİnönü ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMİNE DURMUŞ
- Lise öğrencilerinin sosyal medya bağımlılığı ve şiddet eğilimi ilişkisi: Spor lisesi öğrencileri üzerine bir çalışma
The relationship between social media addiction and violence tendency of high school students: A study on sports high school students
RAMİZ TUNAHAN KURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
SporSelçuk ÜniversitesiSpor Yöneticiliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT ERDOĞDU