Aile hekimliğinde BAHTE tekniği uygulamasının kronik hastalık yönetiminde öz-etkililik ve kronik hastalığa uyum üzerine etkisi
The effect of the BATHE interview technique on self-efficacy and disease adaptation in chronic disease management in family medicine
- Tez No: 1018140
- Danışmanlar: DOÇ. DR. EMİNE ZEYNEP TUZCULAR VURAL
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Aile hekimliği, Danışmanlık, Kronik hastalık, Tedaviye bağlılık ve uyum, Öz yeterlilik, Family practice, Consulting, Chronic disease, Treatment adherence and compliance, Self-efficacy
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Aile Hekimliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışma, BATHE görüşme tekniğinin kronik hastalığı olan bireylerde öz-etkililik ve hastalığa uyum üzerindeki etkisini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Çalışma, tek merkezli, prospektif, yarı deneysel, ön test- son test desenli kontrol gruplu bir tasarımla SBÜ Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'nde yürütülmüştür. En az bir kronik hastalık tanısı bulunan 30–70 yaş arası 88 birey (müdahale n=44, kontrol n=44) başvuru sırasına göre sistematik atama yöntemiyle gruplara ayrılmıştır. Tüm görüşmeler tek bir araştırmacı tarafından gerçekleştirilmiş; ilk görüşmeler yüz yüze, takip görüşmeleri telefonla yürütülmüştür. Müdahale grubuna başlangıçta standart BATHE, ikinci haftada ve birinci ay sonunda Pozitif BATHE olmak üzere toplam üç seans görüşme uygulanmış; kontrol grubuna yalnızca rutin izlem sunulmuştur. Veri toplama aracı olarak sosyodemografik veri formu, Kronik Hastalık Yönetimi İçin 6 Maddelik Öz-Etkililik Ölçeği ve Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği kullanılmış; her iki ölçeğin de Türkçe geçerlik ve güvenirliği kanıtlanmıştır. Ölçekler her iki gruba başlangıçta yüz yüze, birinci ay sonundaki izlemde ise uzaktan iletişim yöntemleriyle uygulanmıştır. Analizler IBM SPSS Statistics 26.0 ile gerçekleştirilmiş; istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak belirlenmiştir. Bulgular: Kronik hastalık yönetimi öz-etkililik ölçeği toplam puanında müdahale grubunda zaman içinde anlamlı artış saptanmış, kontrol grubunda anlamlı değişim gözlenmemiş; grup × zaman etkileşimi anlamlı bulunmuştur (p=0,001). Alt boyutlar incelendiğinde, psikolojik tutum alt boyutunda müdahale grubunda zaman içinde anlamlı artış gözlenirken kontrol grubunda anlamlı değişim gözlenmemiş; grup × zaman etkileşimi anlamlı bulunmuştur (p=0,032). Davranışsal tutum alt boyutunda başlangıçta kontrol grubu lehine olan fark son ölçümde ortadan kalkmış; grup × zaman etkileşimi ileri düzeyde anlamlı bulunmuştur (p<0,001). Hastalığa uyum ölçeğinin fiziksel, psikolojik ve toplam puanlarında müdahale grubu lehine hem zaman içinde anlamlı artış hem de son ölçümde gruplar arası anlamlı fark saptanmış; bu alt boyutların tamamında grup × zaman etkileşimi anlamlı bulunmuştur (p<0,001). Sosyal uyum alt boyutunda son ölçümde gruplar arasında doğrudan anlamlı fark saptanmamış olmakla birlikte grup × zaman etkileşimi anlamlı bulunmuştur (p=0,004). Sonuç: BATHE görüşme tekniği, aile hekimliği polikliniğinde kronik hastalığı olan bireylerde öz-etkililik ve hastalığa uyum üzerinde olumlu etkiler sağlayabilecek, yapılandırılmış, kısa sürede uygulanabilir ve zaman açısından verimli bir hasta merkezli müdahale aracı olarak değerlendirilebilir.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aimed to evaluate the effect of the BATHE interview technique on self-efficacy and disease adaptation among individuals with chronic diseases. Materials and Methods: This single-center, prospective, quasi-experimental, pretest-posttest controlled study was conducted at the Family Medicine Outpatient Clinic of Haydarpaşa Numune Training and Research Hospital. A total of 88 individuals aged 30–70 with at least one chronic disease (intervention n=44, control n=44) were allocated to groups by systematic allocation based on registration order. All sessions were conducted by a single researcher; initial visits were face-to-face and follow-up visits were conducted by telephone. The intervention group received three sessions of BATHE interviews, standard BATHE at baseline, and Positive BATHE at the second week and first month; the control group received routine follow-up care only. Data were collected using a sociodemographic questionnaire, the Self-Efficacy for Managing Chronic Disease 6-Item Scale, and the Adaptation to Chronic Illness Scale; both scales have established Turkish validity and reliability. Scales were administered to both groups at baseline through face-to-face interaction and at the first-month follow-up by remote methods (telephone or online). Statistical analyses were performed using IBM SPSS Statistics 26.0 with a significance level of p<0.05. Results: In the total score of the Self-Efficacy for Managing Chronic Disease Scale, a significant increase over time was observed in the intervention group while no significant change was found in the control group; the group × time interaction was significant (p=0.001). Regarding the subscales, in the psychological attitude subscale, a significant increase over time was observed in the intervention group while no significant change was found in the control group; the group × time interaction was significant (p=0.032). In the behavioral attitude subscale, the initial difference favoring the control group disappeared at the final assessment; the group × time interaction was highly significant (p<0.001). In the physical, psychological, and total adaptation subscales, significant improvements over time and significant between-group differences at the final assessment were found in favor of the intervention group; group × time interactions were significant across all three subscales (p<0.001). In the social adaptation subscale, no direct significant between-group difference was found at the final assessment; however, the group × time interaction was significant (p=0.004). Conclusion: The BATHE interview technique may be considered a structured, time-efficient, and patient-centered intervention tool that can improve self-efficacy and disease adaptation in individuals with chronic diseases in family medicine practice.
Benzer Tezler
- Aile hekimliğinde çalışan sağlık personelinin örgütsel bağlılık ve iş tatmini ilişkisi üzerine bir araştırma
A search about relationship between organizational commitment and job satisfaction family health personnels who work in family medicine
HANİFE ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
İşletmeİstanbul ÜniversitesiHastane ve Sağlık Kur. Yön. Bilim Dalı
PROF. DR. FATİH SEMERCİÖZ
- Aile hekimliğinde yaşlı değerlendirmesi
Geriatric assessment at family medicine
ZEYNEP AŞIK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2012
Aile HekimliğiAkdeniz ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MELAHAT AKDENİZ
- Aile hekimliğinde hasta-hekim iletişiminde güven unsurunun hastanın hekime bağlılığı üzerine etkisi
In the family medicine impact of trust factor on adherence of patient to the physician in the patient physician communication
ELİF KOÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Sağlık Kurumları YönetimiGazi Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİLAVER TENGİLİMOĞLU
- Aile hekimliğinde kronik hasta yönetimi: PACIC (The patient assessment of chronic illness care) ölçeğini modifiye etme ve ölçeğin geçerlik ve güvenirliği
Chronic patient care in family medicine: PACIC (The patient assessment of chronic illness care) modifying the pacic scale and validity and reliability of the scale
HANDAN ÖZDEMİR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
Aile HekimliğiAdnan Menderes ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OKAY BAŞAK