Ortaokul öğrencilerinde dijital bağımlılık, yeme bağımlılığı ve fast food tüketim alışkanlıklarının incelenmesi
Determination of digital addiction, food addiction and fast food consumption habits in secondary school students
- Tez No: 1018141
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MUHAMMET ALİ CEBİRBAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Beslenme, Dijital Bağımlılık, Ergenlik, Fast Food, Yeme Bağımlılığı, Adolescence, Digital Addiction, Fast Food, Food Addiction, Nutrition
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Bilecik il merkezinde öğrenim gören 10-14 yaş arası ortaokul öğrencilerinde dijital bağımlılık, yeme bağımlılığı ve fast food tüketim alışkanlıkları arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini, Bilecik il merkezindeki ortaokullarda eğitim gören toplam 775 öğrenci oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak demografik bilgiler ve antropometrik ölçümler, fast food tüketim sıklıkları ve alışkanlıkları formu, Yale Çocuklar İçin Yeme Bağımlılığı Ölçeği 2.0 (YFAS-C 2.0) ve Çocuklar İçin Dijital Bağımlılık Ölçeği (ÇDBÖ) kullanılmıştır. Veriler SPSS 22.0 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, grup karşılaştırmalarında Bağımsız Örneklem t-testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Welch ANOVA ve Pearson Ki-kare testi kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiler ise Pearson ve Spearman korelasyon analizleri ile incelenmiştir. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Katılımcıların yaş ortalaması 11,87±1,17 yıl olup, %50,3'ü normal, %23,1'i hafif kilolu, %12,5'i obez, %8,4'ü zayıf ve %5,7'si çok zayıf olduğu saptanmıştır. Tüm BKİ gruplarında fast food tüketiminin en temel nedeninin lezzetli olması olduğu, fast food tüketmeyen öğrencilerde ise en yaygın tüketmeme nedeninin fast food besinlerin sağlıklı olmadığını düşünmeleri olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin fast food besinleri en sık tükettikleri yerlerin ev ve AVM olduğu, tüketimin en çok tatil dönemlerinde gerçekleştiği saptanmıştır. Öğrencilerin dijital bağımlılık toplam puanları ile yeme bağımlılığı puanları arasında pozitif yönlü, orta düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur (r =0,442, p<0,01). BKİ persentil grupları ile yeme bağımlılığı ve dijital bağımlılık puanları arasında ise anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (p>0,05). Fast food toplam puanı ile dijital bağımlılık puanı arasında pozitif yönde, düşük düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur (r = ,195; p< 0,001). Fast food toplam puanı ile yeme bağımlılığı puanı arasında pozitif yönde, düşük düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r = 0,261; p<0,001). Araştırma bulguları, dijital bağımlılık düzeyi arttıkça yeme bağımlılığı ve fast food tüketim sıklığının arttığını göstermektedir. Sonuç olarak dijital bağımlılık ve yeme bağımlılığının birbirini pekiştirmesinin yanı sıra, sosyal çevre, lezzet algısı ve alışkanlıklar gibi etmenlerin karşılıklı etkileşimiyle ilişkilendirilebilir. Dijital bağımlılık, yeme bağımlılığı ve sağlıklı besin seçimi konularında öğrencilere yönelik farkındalık çalışmalarının artırılması ve bu davranışların bütüncül bir yaklaşımla ele alınması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to examine the relationship between digital addiction, food addiction, and fast food consumption habits among secondary school students aged 10–14 attending schools in the Bilecik city center. The study sample consisted of 775 students enrolled in middle schools in the Bilecik city center. The data collection tools included a demographic information form, anthropometric measurements, a questionnaire on fast food consumption frequency and habits, the Yale Food Addiction Scale for Children 2.0 (YFAS-C 2.0), and the Digital Addiction Scale for Children (DASC). The data were analyzed using the SPSS 22.0 software package. Descriptive statistics were used to evaluate the data, while the Independent Samples t-test, One-Way Analysis of Variance (ANOVA), Welch's ANOVA, and Pearson's chi-square test were used for group comparisons. Relationships between variables were examined using Pearson and Spearman correlation analyses. The level of statistical significance was set at p< 0.05. The mean age of the participants was 11.87 ± 1.17 years; 50.3% were of normal weight, 23.1% were overweight, 12.5% were obese, 8.4% were underweight, and 5.7% were severely underweight. It was determined that the primary reason for fast food consumption across all BMI groups was its taste, while among students who did not consume fast food, the most common reason was the perception that fast food is unhealthy. It was found that students most frequently consumed fast food at home and in shopping malls, and that consumption occurred most frequently during vacation periods. A positive, moderate, and statistically significant correlation was found between students' total digital addiction scores and food addiction scores (r = 0.442, p<0.01). No significant differences were found between BMI percentile groups and food addiction or digital addiction scores (p > 0.05). A positive, weak, and statistically significant correlation was found between the total fast food score and digital addiction score (r =0.195, p< 0.001). Similarly, a positive, weak, and statistically significant correlation was found between the total fast food score and food addiction score (r = 0.261, p< 0.001). The findings indicate that as the level of digital addiction increases, both food addiction and fast food consumption frequency also increase. In conclusion, in addition to the mutual reinforcement between digital addiction and food addiction, these behaviors may be associated with the interaction of factors such as social environment, taste perception, and habitual behaviors. It is recommended that awareness initiatives targeting students regarding digital addiction, food addiction, and healthy food choices be increased, and that these behaviors be addressed through a holistic approach.
Benzer Tezler
- Ortaokul öğrencilerinde dijital oyun bağımlılığı ile beslenme, egzersiz ve uyku yoksunluğu arasındaki ilişkinin incelenmesi (Ağrı ili örneği)
Investigation of the relationship between digital game addiction and nutrition, exercise and sleep deprivation in middle school students (the case of Ağrı province)
HALİL İBRAHİM YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
SporAğrı İbrahim Çeçen ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEKİHAN HAZAR
- Çocuklarda dijital oyun bağımlılığının yeme ve uyku bozuklukları üzerine etkisinin incelenmesi
Eating and digital gaming in children effect on sleep disorders
TUĞBA METE
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Sağlık YönetimiNevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞEGÜL ÖZCAN ALGÜL
- Ortaokul öğrencilerinde dijital bağımlılık ile akran zorbalığı ve anne baba tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi
The relationship between digital addiction and peer bullying and parental attitudes in secondary school students
SUAT KURTARAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiMuş Alparslan ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEMRA KİYE
- Ortaokul öğrencilerinde bağımlılık yönetimi eğitiminin dijital bağımlılık ve psikolojik sağlamlığa etkisi: Randomize kontrollü çalışma
The effect of addiction management training on digital addiction and psychological resilience in secondary school students: A randomised controlled trial
SENEM ÇELİK YAVUZ
- Ortaokul öğrencilerinde anksiyete duyarlılığı, psikolojik sağlamlık ve sosyal destek algısının dijital bağımlılık ile ilişkisi
The relationship of anxiety sensitivity, resilience and social support perception with digital addiction in secondary school students
HALE PERÇİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimTrabzon ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE KALYON