Arkaik Dönem'den Roma İmparatorluk Dönemi'ne kadar Kıbrıs Amphoraları ve mühürleri
Cypriot Amphorae and stamps from the Archaic Period to the Roman Imperial Perio
- Tez No: 1018442
- Danışmanlar: PROF. DR. GONCA CANKARDEŞ ŞENOL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Arkeoloji, Archeology
- Anahtar Kelimeler: Amforalar, Amphoras
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ege Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Arkeoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu doktora tezi, Arkaik Dönem'den Roma İmparatorluk Dönemi'ne kadar Kıbrıs'ta üretilen amphoraları tipolojik, kronolojik ve dağılımsal açıdan inceleyerek, adanın Doğu Akdeniz ticaret ağları içerisindeki rolünü yeniden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında, yayımlanmış ve yayımlanmamış çok sayıda örnek bir araya getirilmiştir. Amphoralar form özellikleri, üretim teknikleri ve buluntu kontekstleri doğrultusunda sınıflandırılmıştır. Özellikle“sepet kulplu”amphoralar başta olmak üzere yerel üretim grupları ile Yunan tipi amphoralar arasındaki ilişkiler detaylı biçimde ele alınmıştır. Tezin temel argümanı, Kıbrıs'ın amphora üretimi ve dağıtımı bağlamında pasif bir üretim merkezi olmadığı, aksine çok merkezli ve dinamik ticaret ağları içerisinde etkin bir aktör olduğudur. Özellikle tipolojik çeşitlilik, mühürleme pratikleri ve dağılım verileri birlikte değerlendirildiğinde, adanın üretim ve ticaret sisteminin karmaşık bir yapıya sahip olduğu anlaşılmaktadır. Bu çalışma, Kıbrıs amphoralarına ilişkin literatürdeki veri eksikliğini önemli ölçüde gidermeyi hedeflemekte ve Doğu Akdeniz ticaretine dair yeni bir yorum çerçevesi sunmaktadır. Tez araştırması kapsamında, özellikle 20. yüzyılın başlarından itibaren başta Kıbrıs olmak üzere Anadolu, Levant ve Mısır'daki önemli merkezlere ait yayınlar sistematik olarak incelenmiştir. Bu doğrultuda, mevcut literatürün derlenmesi, karşılaştırılması ve yeniden değerlendirilmesi çalışmanın temel yöntemini oluşturmaktadır. Saha çalışması ise Kıbrıs'taki müzelerde teşhir edilen eserlerin incelenmesiyle sınırlı kalmıştır. Adanın politik koşulları nedeniyle müze incelemeleri dışında herhangi bir yüzey araştırması ya da kazı çalışması gerçekleştirilememiştir. Elde edilen veriler, Kıbrıs amphoralarının Arkaik Dönem'den Hellenistik Dönem'e kadar tipolojik açıdan belirgin bir çeşitlilik gösterdiğini ve özellikle yerel üretim grupları ile Yunan tipi amphoralar arasında güçlü bir etkileşim bulunduğunu ortaya koymaktadır. Amphora mühürlerinin analizi, adada çok dilli ve çok kültürlü bir üretim yapısına işaret ederken, monogramlar, hece alfabesi ve semboller aracılığıyla işleyen bir üretim ve kontrol sisteminin varlığını göstermektedir. Dağılım verileri, Kıbrıs'ın başta İskenderiye olmak üzere Doğu Akdeniz'deki başlıca ticaret merkezleriyle ve özellikle yakın coğrafyasıyla güçlü ve yoğun ticari ilişkiler geliştirdiğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This doctoral dissertation aims to reassess the role of Cyprus within the Eastern Mediterranean trade networks by examining amphorae produced on the island from the Archaic Period to the Roman Imperial Period in terms of typology, chronology, and distribution. Within the scope of the study, a large number of published and unpublished examples have been brought together. The amphorae have been classified according to their morphological characteristics, production techniques, and find contexts. In particular, the relationships between local production groups especially“basket-handled”amphorae and Greek-type amphorae have been examined in detail. The main argument of the dissertation is that Cyprus was not a passive production center in terms of amphora production and distribution, but rather an active agent within multi-centered and dynamic trade networks. When typological diversity, stamping practices, and distribution data are considered together, it becomes evident that the island's production and trade system had a complex and organized structure. This study aims to significantly address the lack of data in the literature on Cypriot amphorae and to offer a new interpretative framework for Eastern Mediterranean trade. Within the scope of the research, publications from major centers in Cyprus, Anatolia, the Levant, and Egypt particularly from the early 20th century onwards have been systematically examined. Accordingly, the compilation, comparison, and re-evaluation of existing literature constitute the primary methodology of the study. Fieldwork was limited to the examination of exhibited artifacts in museums in Cyprus. Due to the political conditions of the island, no active survey or excavation work could be conducted beyond museum studies. The data demonstrate that Cypriot amphorae display considerable typological diversity and reflect strong interaction between local production groups and Greek-type amphorae. The analysis of amphora stamps points to a multilingual and multicultural production structure and further reveals an organized system of production and control based on monograms, syllabic script, and symbolic elements. Distribution patterns indicate that Cyprus maintained strong and sustained trade connections with major centers of the Eastern Mediterranean as well as with neighboring regions.
Benzer Tezler
- Roma İmparatorluk Kültü'ne hizmet eden Anadolu Grek Tapınakları
Anatolian Greek Temples serving as Roman Imperial Cult Sites
HANİFE SÜHEYLA ŞİMŞEK
- Ephesos antik kenti nekropollerindeki Roma Dönemi mezar tipleri
Die klassifizierung der Romischen grabtypen in den nekropolen von Ephesos
RAMAZAN YAZICI
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
ArkeolojiAdnan Menderes ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ASLI SARAÇOĞLU
- Patara kazılarında ele geçen (1988-2019) kandiller
Oil lamps found in Patara excavations (1988-2019)
HAKAN GERÇEK
- Arkaik Dönemden Geç Roma Dönemine kadar Amisos
From Archaic to Late Roman period Amisos
ORHAN ALPER ŞİRİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
ArkeolojiOndokuz Mayıs ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DAVUT YİĞİTPAŞA
- Antik Çağ Thrakia'sında epithetler ve yerel kültler
Epithets and local cults in Ancient Thrace
BACHAR EMIN
Doktora
Türkçe
2025
ArkeolojiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEYNEP KOÇEL ERDEM