Yapı tasarımında patlama etkileri ve koruyucu tasarım yaklaşımları
Explosion effects and protective design approaches in building design
- Tez No: 1018518
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ALİ OSMAN KURUŞCU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yapı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Modern kentsel alanlarda ve yapı çevresinde meydana gelen planlı ya da plansız patlama olayları, can güvenliği, yapısal kararlılık ve mekansal süreklilik açısından kritik güvenlik tehditleri arasında yer almaktadır. Bu çalışma, patlama yüklerinin yapılar üzerindeki etkilerini, patlayıcı türlerini ve farklı işlevlere sahip yapıların maruz kalabileceği hasar mekanizmalarını mimari tasarım süreci bağlamında incelemektedir. Bu kapsamda ulusal ve uluslararası askeri/sivil standartlar ile teknik düzenlemeler karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiş; sivil, endüstriyel ve stratejik kamu yapılarının patlama dalgaları karşısındaki mekânsal ve yapısal tepkileri analiz edilmiştir. Ayrıca lif takviyeli kompozitler, çelik sistemler, enerji sönümleyebilen polimer kaplamalar ve patlama dayanımlı camlar gibi malzeme gruplarının dinamik yükler altındaki genel davranış prensipleri ele alınmış; One World Trade Center ve Avrupa Merkez Bankası yapıları vaka analizi yöntemiyle incelenmiştir. Araştırmanın temel yaklaşımı, patlamaya dayanıklı yapı tasarımının yalnızca projenin ileri aşamalarında ele alınan bir strüktürel güçlendirme veya mühendislik hesabı olmadığı; aksine mimari tasarımın erken evrelerinden itibaren birincil tasarım girdisi olarak değerlendirilmesi gerektiğidir. Bu doğrultuda güvenli çekme mesafesi yönetimi, yerleşim kararları, kütle formu, cephe kurgusu, malzeme seçimi ve tahliye senaryoları gibi mimari kararların patlama etkilerinin azaltılmasında önemli rol oynadığı görülmüştür. Çalışma sonucunda, Türkiye'de sivil mimari uygulama süreçlerinde patlama etkilerine karşı kriterleri doğrudan ve bütüncül biçimde düzenleyen müstakil, halka açık bir ulusal yönetmeliğin bulunmamasının önemli bir yasal ve tasarımsal boşluk oluşturduğu değerlendirilmiştir. Bu çerçevede çalışma, konsept aşamasından işletme evresine kadar uzanan ve mimarın koordinatör rolünü merkeze alan disiplinler arası bir süreç yönetimi yaklaşımı önermektedir.
Özet (Çeviri)
Planned or unplanned explosion events occurring in modern urban areas and around buildings are among the critical safety threats in terms of life safety, structural stability, and spatial continuity. This study examines the effects of blast loads on structures, types of explosives, and the damage mechanisms that structures with different functions may be subjected to within the context of the architectural design process. In this context, national and international military/civil standards and technical regulations are evaluated comparatively; the spatial and structural responses of civil, industrial, and strategic public buildings to blast waves are analyzed. In addition, the general behavior principles of material groups such as fiber-reinforced composites, steel systems, energy-absorbing polymer coatings, and blast-resistant glass under dynamic loads are discussed; and the One World Trade Center and European Central Bank buildings are examined using the case study method. The fundamental approach of the research is that blast-resistant building design is not merely a structural strengthening or engineering calculation addressed in the later stages of the project; rather, it should be considered as a primary design input from the early stages of architectural design. Accordingly, it has been observed that architectural decisions such as safe setback distance management, site selection, mass form, facade design, material selection, and evacuation scenarios play a significant role in mitigating the effects of blasts. As a result of the study, it was concluded that the absence of a separate, publicly accessible national regulation that directly and holistically regulates the criteria against blast effects in civil architectural application processes in Turkey constitutes a significant legal and design gap. In this context, the study proposes an interdisciplinary process management approach that extends from the concept phase to the operational phase and centers the architect's coordinating role.
Benzer Tezler
- Performative analysis and design of a responsive gyroid shading system for façades
Cepheler için duyarlı gyroid gölgeleme sisteminin performatif analizi ve tasarımı
DENİZ TUTUCU
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ETHEM GÜRER
- Patlayıcı üretim tesislerinin tasarımında analitik yöntemlerin karşılaştırılması
Comparison of the analytical methods in the design of ammunition facilities
MUSTAFA UYAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ SARI
- Patlatma kaynaklı yer sarsıntısının sonlu eleman yöntemiyle modellenmesi
The modeling of blast induced ground vibration with the finite element method
MEHMET ÖZEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Maden Mühendisliği ve MadencilikAtatürk Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLKER KAZAZ
- Depremlerin konut satış ve kira fiyatlarına etkisi
Impacts of earthquakes on housing sales and rental prices
FURKAN GÜNEY
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İşletmeTekirdağ Namık Kemal Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT SELİM SELVİ
- Betonarme kolonların çarpma davranışının deneysel olarak incelenmesi
Experimental investigation of impact behavior of reinforced concrete columns
TOLGA YILMAZ
Doktora
Türkçe
2018
İnşaat MühendisliğiEskişehir Osmangazi Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEVZAT KIRAÇ