Kızıldağ milli parkı'nda doğal olarak yayılış gösteren meşe (Quercus L.) türlerinin iklim değişikliği etkisi altındaki potansiyel yayılış alanlarının maksimum entropi algoritması ile modellenmesi
Modeling of potential distribution areas of oak (Quercus L.) species naturally distributed in kizildağ national park under the impact of climate change using the maximum entropy algorithm
- Tez No: 1018569
- Danışmanlar: DOÇ. DR. EMİNE SEDA ÖRÜCÜ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Peyzaj Mimarlığı, Landscape Architecture
- Anahtar Kelimeler: Kızıldağ Milli Parkı, İklim değişikliği, Kızıldağ National Park, Climate change
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Süleyman Demirel Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Küresel iklim değişikliği, orman ekosistemlerinin yapısını, işleyişini ve türlerin coğrafi dağılımını tehdit eden en önemli çevresel sorunlardan biridir. Özellikle biyolojik çeşitlilik açısından zengin ve hassas alanlar olan milli parkların gelecekteki durumunun öngörülmesi, koruma stratejilerinin geliştirilmesi açısından hayati önem taşımaktadır. Bu çalışmada, küresel iklim değişikliğinin Şarkikaraağaç ve Yenişarbademli ilçeleri arasında konumlanmakta olan Kızıldağ Milli Parkı'ndaki doğal olarak yayılış gösteren beş meşe türünün (Quercus cerris var. cerris (Saçlı Meşe), Q. Coccifera (Kermes Meşesi), Q. Pubescens (Tüylü Meşe), Q. Trojana (Makedonya Meşesi) ve Q. Vulcanica (Kasnak Meşesi)) coğrafi dağılımı üzerindeki etkileri maksimum entropi algoritması ile modellenmiştir. Gelecek projeksiyonlarında, CMIP6 tabanlı MPI-ESM1-2 HR modelinin SSP2-4.5 ve SSP5-8.5 senaryoları altında 2041-2060 ve 2081-2100 dönemleri esas alınmıştır. Elde edilen bulgular, iklim değişikliğinin çalışma alanındaki meşe türlerinin potansiyel yayılış alanları üzerinde farklı etkilere neden olacağını ortaya koymuştur. Analiz sonuçlarına göre; geniş ekolojik toleransa sahip olan Q. pubescens, gelecekteki iklim koşullarına en yüksek direnci gösteren ve potansiyel yayılış alanını genişleten“kazanan”tür olarak belirlenmiştir. Buna karşın, kuraklığa ve sıcaklık artışına karşı hassasiyeti yüksek olan Q. trojana ve Q. coccifera türlerinin ciddi habitat kayıpları yaşayacağı ve özellikle yüksek emisyon senaryosu (SSP5-8.5) altında yerel yok oluş riskiyle karşı karşıya kalacağı öngörülmüştür. Bölge için endemik bir tür olan Q. vulcanica için ise modeller, habitat parçalanması ve alan daralmasına işaret etmekte olup; türün artan sıcaklık baskısından kaçınmak amacıyla daha yüksek rakımlara ve kuzey bakılara doğru sığınma eğilimi göstereceğini ortaya koymuştur. Çalışma sonucunda, Kızıldağ Milli Parkı'nın özellikle yüksek rakımlı ve kuzey bakılı kesimlerinin, gelecekteki iklim değişikliği etkilerine karşı meşe türleri için kritik birer“sığınak”alanı görevi göreceği tespit edilmiş ve bu alanların korunmasına yönelik yönetim önerileri geliştirilmiştir.
Özet (Çeviri)
Global climate change represents one of the most pressing environmental threats to the structure, functioning, and geographic distribution of forest ecosystems worldwide. Accurately forecasting the future condition of national parks' biodiversity-rich areas of heightened ecological sensitivity is therefore essential for developing evidence-based conservation strategies. In this study, the maximum entropy algorithm (MaxEnt) was employed to model the impacts of global climate change on the potential geographic distributions of five naturally occurring oak species: Quercus cerris var. cerris (European Turkey Oak), Quercus coccifera (Kermes Oak), Quercus pubescens (Downy Oak), Quercus trojana (Macedonian Oak), and Quercus vulcanica (Kasnak Oak) in Kızıldağ National Park, situated between the districts of Şarkikaraağaç and Yenişarbademli. Future projections were generated for the 2041–2060 and 2081–2100 periods under the SSP2-4.5 and SSP5-8.5 scenarios of the CMIP6-based MPI-ESM1-2-HR model. The results demonstrate that climate change will exert differential effects on the potential distribution ranges of oak species within the study area. Quercus pubescens, characterized by broad ecological tolerance, was identified as the species projected to gain distribution area under future climatic conditions, exhibiting the greatest resilience and a net expansion of its potential range. Conversely, Quercus trojana and Quercus coccifera, both highly sensitive to drought and increasing temperatures, are projected to experience significant loss of distribution area and face local extinction risk, particularly under the high-emission SSP5-8.5 scenario. For Quercus vulcanica, a regionally endemic species, model outputs indicate progressive habitat fragmentation and range contraction, with the species predicted to retreat toward higher elevations and north-facing aspects in response to intensifying thermal stress. These findings collectively suggest that the high-elevation, north-facing sections of Kızıldağ National Park will function as critical climatically stable refugia for oak species under projected climate change, underscoring the urgent need for targeted conservation and adaptive management of these areas.
Benzer Tezler
- Korunan alanlarda kültürel ekosistem hizmetlerinin katılımcı yaklaşımla değerlendirilmesi
Determination of cultural ecosystem services through participatory approach in protected areas
FATMA MERMER
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Peyzaj MimarlığıSüleyman Demirel ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMİNE SEDA ARSLAN
- Beyşehir Gölü havzasında noktasal ve noktasal olmayan kirletici kaynakların değerlendirilmesi
Evaluating of point and nonpoint source pollution in Beysehir Lake basin
SERKAN HOŞAFCIOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Çevre MühendisliğiSelçuk ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. BİLGEHAN NAS
- Şarkikaraağaç (Isparta) serçe (passer domesticus) populasyon biyolojisi
Şarkikaraağaç (Isparta) sparrow (Passer domesticus) population biology
MURAT SÜLEYMAN ÇANKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
BiyolojiSüleyman Demirel ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ALİ TABUR
- Kızıldağ Milli Parkı'nın ornitofaunası
The ornithofauna of Kızıldağ National Park
MUSTAFA ŞİMŞEKLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
ZoolojiKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. CEMİL KARA