Sözcüklerin izinde: Çağdaş sanatta kayıp ve yas
In the footsteps of words: Loss and mourning in contemporary art
- Tez No: 1018810
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP GÜRLER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Kayıp, Yas, Çağdaş Sanat, Hatırlama, Onarım, Loss, Mourning, Memory, Contemporary Art, Fragmentation, Repair, Photography, Textile Art, Remembering
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Düzce Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Resim Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, çağdaş sanatta kayıp ve yas olgularının bellek, fragmanterlik ve onarım kavramları ekseninde nasıl görünürlük kazandığını incelemektedir. Çalışmanın amacı, kayıp ve yasın çağdaş sanat pratiklerinde hangi görsel ve kavramsal stratejiler aracılığıyla ifade edildiğini ortaya koymak ve bu kavramların kişisel sanatsal üretim sürecindeki karşılıklarını araştırmaktır. Bu doğrultuda araştırmanın kuramsal çerçevesi, kayıp, yas, bellek ve temsil ilişkilerine odaklanan psikanalitik, kültürel ve eleştirel yaklaşımlar üzerinden ele alınmış; Freud, Butler, Ahmed, Kristeva, Barthes ve Foster'ın görüşlerinden yararlanılmıştır. Ayrıca Miriam Schapiro, Judy Chicago, Gülsün Karamustafa, Šejla Kamerić, Louise Bourgeois, Handan Börüteçene, Nancy Atakan ve Füsun Onur'un yapıtları incelenerek kayıp ve yasın çağdaş sanattaki farklı ifade biçimleri değerlendirilmiştir. Araştırmanın uygulama bölümünde ise kişisel bir kayıp deneyiminden hareketle geliştirilen sanatsal üretimler yer almaktadır. Aile arşivinden seçilen fotoğraflar, şiirlerden üretilen sözcük kolajları, fotoğraf üzerine gerçekleştirilen nakış müdahaleleri, çizimler ve tekstil temelli çalışmalar aracılığıyla kayıp deneyiminin bellekte bıraktığı izler araştırılmış; hatırlama ve unutma süreçleri arasındaki gerilim görünür kılınmıştır. Üretim sürecinde fotoğraf, geçmişe tanıklık eden bir bellek taşıyıcısı olarak ele alınırken, dikiş ve nakış gibi el emeğine dayalı pratikler kaybın ardından anlam kurma ve onarıma yönelik sembolik araçlar olarak değerlendirilmiştir. Özellikle aile bireyleriyle ortaklaşa gerçekleştirilen üretimler, yas deneyiminin bireysel olduğu kadar kuşaklararası ve kolektif boyutlarına da işaret etmektedir. Sonuç olarak araştırma, kayıp ve yasın çağdaş sanatta yalnızca tematik bir içerik olarak değil, malzeme, teknik ve üretim süreçleri aracılığıyla biçimlenen estetik bir düşünme alanı olarak ele alınabileceğini ortaya koymakta; sanatın hatırlama, anlamlandırma ve onarım süreçlerindeki dönüştürücü potansiyeline dikkat çekmektedir.
Özet (Çeviri)
This study examines how the phenomena of loss and mourning are manifested in contemporary art through the concepts of memory, fragmentation, and repair. The primary aim of the research is to explore the visual and conceptual strategies through which loss and mourning are articulated in contemporary artistic practices and to investigate how these concepts are reflected within a personal artistic production process. In this context, the theoretical framework of the study is grounded in psychoanalytic, cultural, and critical approaches focusing on the relationships between loss, mourning, memory, and representation, drawing on the theories of Freud, Butler, Ahmed, Kristeva, Barthes, and Foster. In addition, the works of Miriam Schapiro, Judy Chicago, Gülsün Karamustafa, Šejla Kamerić, Louise Bourgeois, Handan Börüteçene, Nancy Atakan, and Füsun Onur are examined in order to analyze different modes of expressing loss and mourning in contemporary art. The practical component of the research consists of artistic productions developed from a personal experience of loss. Through the use of photographs selected from family archives, word collages derived from poetry, embroidered interventions on photographs, drawings, and textile-based works, the traces left by loss within memory are explored, while the tension between remembering and forgetting is rendered visible. Within the production process, photography is approached as a medium that bears witness to the past and functions as a carrier of memory, whereas practices based on manual labor, such as sewing and embroidery, are considered symbolic means of constructing meaning and engaging with repair in the aftermath of loss. Collaborative production processes carried out with family members further highlight the intergenerational and collective dimensions of mourning alongside its individual aspects. As a result, the study argues that loss and mourning in contemporary art can be understood not merely as thematic subjects but also as fields of aesthetic inquiry shaped through materials, techniques, and artistic processes. Furthermore, it emphasizes the transformative potential of art in processes of remembering, meaning-making, and repair.
Benzer Tezler
- Çağdaş sanatta göndermeler: Modern ve postmodern sanat ayrımında temellük ve gönderme kavramlarına yönelik bir inceleme
References in contemporary art: An examination on the concepts of appropriation and reference in the difference of modern and postmodern art
CEM DEMİR
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2022
Güzel SanatlarÇukurova ÜniversitesiSanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
PROF. BİRNUR ERALDEMİR
- Yeni Uygur Türkçesi Zunun Kadiri eserleri (giriş-inceleme-metin-çeviri)
New Uighur Turkish Zunun Kadiri works (admission-review-text-translation)
CANSU YILMAZ
- Anlatımcı kuramlar bağlamında seramik sanatı ve kilde beliren yüz
Ceramic art under the expressive theorems and the face appeared on the clay
ERSOY YILMAZ
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2006
Güzel SanatlarHacettepe ÜniversitesiSeramik Ana Sanat Dalı
YRD. DOÇ. HÜSEYİN ÖZÇELİK
- Çağdaş sanatta politik imge ve sembol uygulamaları
Political images and symbols in contemporary art practice
PERİHAN AKAY