EXPLORING THE DESIGN OPPORTUNITIES FOR MEDIATED SPATIAL INTERACTIONS LEARNING FROM THE KITCHEN
Aracılı Mekânsal Etkileşimlere Yönelik Tasarım Olanaklarının Mutfaktan Öğrenerek Keşfedilmesi
- Tez No: 1018885
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ASIM EVREN YANTAÇ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol, Endüstri Ürünleri Tasarımı, Computer Engineering and Computer Science and Control, Industrial Design
- Anahtar Kelimeler: ˙İnsan-bilgisayar etkileşimi, Aracılı uzamsal etkileşim, Genişletilmiş gerçeklik, Akıllı mutfak, Aracılandırılmış gerçeklik, Artırılmış gerçeklik, Immersive gerçeklik, Sanal gerçeklik, İnsan bilgisayar etkileşimi, Smart kitchen, Mediated reality, Augmented reality, Extented reality, Immersive reality, Virtual reality, Human computer interaction
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Koç Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tasarım, Teknoloji ve Toplum Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Dijital Oyun Tasarımı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Mekan olarak Mutfak, ˙Insan-Bilgisayar Etkileşimi (HCI) araştırmalarında hem rasy- onel bir vaka alanı, hem de kullanıcıları bir araya getiren sosyal bir merkez biçiminde kavramsallaştırılabilindiği için kendine özgü ve çalışmaya açık bir konumda bulunmak- tadır. Günümüzün yaygın Akıllı Mutfak yaklaşımı verimliliği ve işlevsel performansı önceliklendirmekte, mutfağın sosyal boyutlarını ve etkileşim, hafıza ve bağ kurmadaki rolünü göz ardı edebilmektedir. Bu tez, ev mutfağını üretken eylemi ve anlamlı ilişkilenmeyi bir- likte destekleyen hibrit bir ortam olarak kavramsallaştırmakta ve Genişletilmiş Gerçekliğin (XR) ev mutfaklarında teknoloji aracılı mekânsal etkileşimi nasıl destekleyebileceğini incele- mektedir (RQ0). Bunu iki alt soru ile incelemekte: XR, özellikle hibrit ya da uzaktan etk- ileşimler sırasında ev mutfağı ortamlarında ortaya çıkan etkileşim sorunlarını hangi biçimlerde ele alabilir?(RQ1) ve tasarımcılar, mutfak bağlamında evsel deneyimleri öngörme, prototipleme ve değerlendirme amacıyla XR'ı nasıl kullanabilir?(RQ2) Çalışma, Tasarım Odaklı Araştırma paradigmasına dayanmakta ve Programatik Tasarım Araştırması çerçevesiyle biçimlenmekte; ev sakinleri ve tasarım profesyonelleriyle yürütülen, birbiriyle ilişkili dört tasarım deneyinden oluşsan bir araştırma programı olarak ilerlemektedir. Ara düzey bilgi üreten epistemik araçlar olarak dört artefakt bu programı temellendirilmektedir:“KitchXR”,“Portal”,“MagMemo”ve“Ambient Cooking”. Tez, RQ1 kapsamında, altı yinelenen etkileşimsel kullanım gerginliği tanımlamaktadır. Bunlardan hareketle, var olma hali(presence) ikili bir durum olarak değil mekan, zaman ve kimlik eksenlerinde düzenlenmesini savunan“ayarlanabilir var olma hali”başta olmak üzere dört tasarım önerisi geliştirmektedir. RQ2 kapsamında, tasarımcıların evsel etkileşimi prototipleme ve inceleme biçimlerine ilişkin iki kısıtlama belirlenmiş ve XR'ı ara düzey yaşayan bir test ortamı olarak konumlandırmakta; bu duruşsun nerede işlediğini ve nerede zor- landığını değerlendirmektedir. Mutfağı uzamsal bir bağlantı merkezi ve etkin calışma bölgeleri kümesi olarak yeniden çerçevelemektedir. Kullanım gerginlikleri, ev sakinleriyle yapılan saha çalışmasına dayanmakta, sonraki çalışmalar bunları tasarımcılarla geliştirmektedir.
Özet (Çeviri)
Kitchen spaces occupy a unique and contested position in HCI research, simultaneously conceptualized as rational task environments and as emotionally charged social hubs. The dominant smart-kitchen framing prioritizes efficiency and functional performance, overlooking the kitchen's social dimensions and its role in interaction, memory, and bonding. This dissertation therefore conceptualizes the domestic kitchen as a hybrid environment that simultaneously supports productive doing and meaningful relating, and asks how Extended Reality (XR) can support mediated spatial interaction in domestic kitchens (RQ0). It pursues this through two questions: in what ways XR can address the interaction challenges that emerge in domestic kitchen environments, particularly during hybrid or remote engagements (RQ1), and how designers can meaningfully employ XR for envisioning, prototyping, and evaluating domestic experiences in kitchen contexts (RQ2). The work is grounded in a Design-oriented Research paradigm and shaped by a Programmatic Design Research framework, unfolding as a research program of four interrelated design experiments that combine contextual inquiry with kitchen inhabitants, immersive speculative workshops, tool construction, and expert evaluation with design professionals; the Continuous Fuzzy Kano Model serves as the shared evaluation method. Four artifacts, treated as epistemic instruments that generate intermediate-level knowledge, carry out the program: KitchXR, Portal, MagMemo, and Ambient Cooking. Addressing RQ1, the dissertation identifies six recurring interactional frictions. It articulates four design suggestions, including tunable presence: the argument that presence must be regulated along axes of space, time, and identity rather than treated as binary. Addressing RQ2, it identifies two constraints on how designers prototype and study domestic interaction, and positions XR as an intermediate living testbed, reflecting on where this instrumental stance held and where it strained. It further reframes the kitchen as a spatial connection hub and a cluster of active workzones. The frictions are grounded in inhabitant fieldwork; the later studies elaborate them with design practitioners.
Benzer Tezler
- Dialogue for all: Crafting inclusive and humanized voice assistants for diverse populations through an interdisciplinary approach
Herkes için diyalog: Farklı topluluklar için kapsayıcı ve insani sesli asistanlar oluşturmak üzerine disiplinler arası bir yaklaşım
YELİZ YÜCEL
Doktora
İngilizce
2023
İletişim BilimleriGalatasaray ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KEREM RIZVANOĞLU
- Exploring the dynamics of virtual onboarding and its impact on software developer turnover intention in the tech industry during COVID-19
COVİD-19 döneminde teknoloji endüstrisinde sanal oryantasyonun dinamiklerini ve yazılım geliştiricilerin işten ayrılma niyetlerine etkisinin araştırması
GÖRKEM AKDUR
Doktora
İngilizce
2024
Yönetim Bilişim SistemleriKadir Has ÜniversitesiYönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET NAFİZ AYDIN
- A mixed-methods case analysis of ELL students' perceptions of individual writing and computer-mediated collaborative writing
ELL öğrencilerinin bireysel ve bilgisayar-aracılı işbirlikçi yazma konusundaki algılarının bir karma yöntem durum analizi
ŞÜKRÜ KAYDAK
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Eğitim ve ÖğretimTokat Gaziosmanpaşa Üniversitesiİngiliz Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZÜLEYHA ÜNLÜ CARLIK
DR. ÖĞR. ÜYESİ DİDEM ERDEL
- Farklı mof esaslı ilaç taşıyıcı sistemlerin sentezi, karakterizasyonu ve anti kanser etkinliğinin incelenmesi
Synthesis, characterization, and investigation of the anticancer activity of different mof-based drug delivery systems
MAHSA HEIDARNEJAD
- Exploring factors affecting job satisfaction levels among EFL teachers
Yabancı dil olarak İngilizce öğretmenlerinin iş memnuniyet düzeylerini etkileyen faktörlerin araştırılması
MERT ÇETİNOK
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURCU ÜNAL
