İttihat Terakki'nin milli iktisat politikaları ve toplumsal yapıdaki dönüşüm (1908-1918)
The commi̇ttee of uni̇on and progress's nati̇onal economi̇c poli̇ci̇es and soci̇al transformati̇on (1908–1918)
- Tez No: 1019147
- Danışmanlar: PROF. DR. ABDULLAH TAŞKESEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Düzce Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Osmanlı Devleti'nin 19. yüzyıldan itibaren giderek derinleşen ekonomik bağımlılık sürecini ve bu yapısal dönüşüme karşı İttihat ve Terakki döneminde geliştirilen millî iktisat politikalarını ele almaktadır. Kapitülasyonlar, serbest ticaret uygulamaları, dış borçlanma ve Düyûn-ı Umûmiye gibi mekanizmalar aracılığıyla Osmanlı ekonomisinin dışa bağımlı hale geldiği ve mali egemenliğinin önemli ölçüde aşındığı ortaya konulmaktadır. Bu tarihsel arka plan, İttihat ve Terakki'nin iktidar sürecinde benimsediği korumacı ve müdahaleci ekonomi politikalarının temelini oluşturmuştur. Çalışma, millî iktisat anlayışını yalnızca ekonomik kalkınmayı hedefleyen bir politika seti olarak değil; siyasal egemenliği yeniden kurmayı, yerli Müslüman-Türk bir burjuvazi oluşturmayı ve toplumsal yapıyı yeniden şekillendirmeyi amaçlayan kapsamlı bir dönüşüm projesi olarak değerlendirmektedir. Bu yaklaşımın oluşumunda Parvus Efendi, Ziya Gökalp ve Alman tarihçi okulunun etkileri belirleyici olmuştur. Birinci Dünya Savaşı yıllarında bu politikalar daha da belirginleşmiş; devletin ekonomi üzerindeki müdahalesi artarak fiyat denetimleri, iaşe uygulamaları, şirketleşme faaliyetleri ve sermaye dağılımına yönelik düzenlemelerle kurumsal bir nitelik kazanmıştır. Bununla birlikte, söz konusu uygulamalar ekonomik bağımsızlık ve toplumsal dayanışma hedeflerini tam anlamıyla gerçekleştirememiştir. Sonuç olarak bu çalışma, millî iktisat politikalarını Osmanlı'nın dışa bağımlı ekonomik yapısından çıkma çabası olarak değerlendirirken, aynı zamanda bu sürecin yeni eşitsizlikler ve toplumsal gerilimler üreten çelişkili bir modernleşme deneyimi olduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the process of deepening economic dependence of the Ottoman Empire beginning in the 19th century and the national economic policies developed during the Committee of Union and Progress era in response to this structural transformation. It demonstrates how the Ottoman economy became externally dependent and its financial sovereignty was significantly eroded through mechanisms such as the capitulations, free trade practices, external borrowing, and the Düyûn-ı Umûmiye. This historical backdrop formed the foundation for the protectionist and interventionist economic policies adopted by the Committee of Union and Progress during its time in power. The study evaluates the concept of“national economy”not merely as a set of policies aimed at economic development, but as a comprehensive transformation project intended to reestablish political sovereignty, create a native Muslim-Turkish bourgeoisie, and reshape the social structure. The influences of Parvus Efendi, Ziya Gökalp, and the German historical school were decisive in the formation of this approach. During the years of World War I, these policies became even more pronounced; state intervention in the economy increased, taking on an institutional character through price controls, rationing measures, corporate activities, and regulations regarding the distribution of capital. However, these measures failed to fully realize the goals of economic independence and social solidarity. In conclusion, this study interprets national economic policies as an effort to break free from the Ottoman Empire's externally dependent economic structure, while also demonstrating that this process constituted a contradictory modernization experience that generated new inequalities and social tensions.
Benzer Tezler
- Yeni Mecmua'da milli iktisat ve solidarizm
National economy and solidarism in Yeni mecmua (New magazine)
MUHAMMED İN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
TarihSüleyman Demirel ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞEGÜL ŞENTÜRK
- Ziya Gökalp'in iktisadi fikirleri
Ziya Gökalp's economic ideas
ZEHRA İNAL ŞENGÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
EkonomiSelçuk Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ RAHİME HÜLYA ÖZTÜRK
- İkinci Meşrutiyet Dönemi tarım politikaları
Agriculture policies in The Second Constitutionalist Period
ERGÜL BALLI
- Tek Parti Döneminde inhisarlar, 1923-1946
Monopolies in the Era of Single Party, 1923-1946
SİNAN DEMİRBİLEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Türk İnkılap TarihiDokuz Eylül ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. EMİN ELMACI