Empatinin ve sosyal normların yabancı dildeki ahlaki yargılar üstündeki etkisi
The effect of empathy and social norms on moral judgments in a foreign language
- Tez No: 1019250
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN GALİP BAHÇEKAPILI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Medipol Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, ahlaki yabancı dil etkisini incelemeyi amaçlamıştır. Ahlaki karar verme süreçlerinde faydacılık, eylemlerin sonuçlarında oluşacak toplam faydayı; deontoloji ise kurallara bağlılığı esas almaktadır. Ahlaki yabancı dil etkisi kavramı, genellikle bireylerin yabancı dillerinde daha fazla faydacı kararlar aldıklarını ifade etmektedir. Yabancı dilde empatinin ve sosyal normların etkisi azalmaktadır. Literatürde yabancı dil etkisini açıklarken bu iki değişkene dayalı açıklamalara sıkça başvurulmaktadır. Araştırma kapsamında iki temel açıklama olan empati ve sosyal normlar deneysel olarak manipüle edilmiştir. Manipülasyon, metinlerin sunulması yoluyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada ana dil Türkçe, ikinci dil İngilizce olarak belirlenmiştir. Çalışma, dil (Türkçe, İngilizce) ve manipülasyon (empati, sosyal norm ve kontrol) değişkenlerinden oluşan 2x3 gruplar arası desende yürütülmüştür. SurveyMonkey üzerinden ulaşılan 387 katılımcı rastgele olarak altı deneysel koşuldan birine atanmıştır. Katılımcılara manipülasyon metinleri, Ahlaki İkilemler, Oxford Faydacılık Ölçeği, Sosyal Normları Benimseme Ölçeği, Kişiler Arası Tepkisellik İndeksi, LexTALE testi ve Demografik Bilgi Formu sunulmuştur. Süreç Ayrıştırma Modeline bağlı ahlaki ikilemlerin kullanılması sayesinde faydacılık ve deontoloji eğilimleri birbirinden ayrı olarak incelendiği gibi geleneksel faydacılık puanları da hesaplanmıştır. Veriler SPSS programında Mann Whitney U testi, Kruskal-Wallis testi ve Spearman Korelasyon Analizi aracılığıyla analiz edilmiştir. Analizlere göre manipülasyon grupları arasında karar farklarına rastlanmamıştır. Geleneksel faydacılık puanlarında dil bakımından anlamlı farklılaşma olmadığından klasik anlamda yabancı dil etkisi gözlenmemiştir. Ancak Süreç Ayrıştırma Modeli bulguları hem faydacı hem de deontolojik eğilimlerin ana dilde daha yüksek olduğunu göstermektedir. Yabancı dilde ise herhangi bir fayda gözetmeksizin zarar vermeyi kabul etme eğiliminin arttığı görülmüştür. Bulgular, yabancı dil kullanımının bireyleri her iki temel ahlaki yönelimden uzaklaştırabileceğini ve ahlaki duyarsızlığı artırabileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study examined the moral foreign language effect. In moral decision-making, utilitarianism bases itself on maximizing total utility resulting from the consequences of actions; deontology, on adherence to rules. Generally, the classical framework of this effect posits that using a foreign language increases individuals' utilitarian decisions. In the literature, this effect is frequently attributed to a reduction in empathy or social norms. These two factors were experimentally manipulated through text presentation. In the study, Turkish was the native language and English was the second. Utilizing a 2x3 between-subjects design with language (Turkish, English) and manipulation (empathy, social norm, control), 387 participants recruited via SurveyMonkey were randomly assigned to six conditions. Participants completed the manipulation tasks, moral dilemmas, the Oxford Utilitarianism Scale, the Social Norm Espousal Scale, the Interpersonal Reactivity Index, the LexTALE, and a demographic form. Incorporating the Process Dissociation Model allowed for the separate analysis of utilitarian and deontological tendencies alongside traditional utilitarianism scores. Data were analyzed in SPSS using the Mann-Whitney U test, the Kruskal-Wallis test, and Spearman's correlation analysis. The analyses revealed no significant differences in moral decision-making among the manipulation groups. Traditional utilitarian scores did not differ across languages, showing no classical foreign language effect. However, the Process Dissociation Model indicated that both utilitarian and deontological tendencies were higher in the native language. Conversely, the foreign language condition increased the acceptance of causing harm regardless of benefit. These findings suggest that foreign language use may distance individuals from fundamental moral orientations and increase moral indifference.
Benzer Tezler
- Üniversite öğrencilerinin empati becerileri, kişilik özellikleri ve anneden algıladıkları çocuk yetiştirme stilleri ile ahlaki muhakeme düzeyleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Examining the relations between empathy, personality traits, perceived child rearing styles and the level of moral reasoning
ZEYNEP AYDIN
- Madde bağımlılarına yönelik etiketleme olgusunun yardım etme davranışı çerçevesinde değerlendirilmesi: Ankara Ulus ve Etlik örneklemi
The evaluation of labeling of substance addictives within the framework of helping behavior: Ankara Ulus and Etlik sample
ZEYNEP BOZDAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
SosyolojiNevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NEVAL KARANFİL
- The development of guilt and shame attributions to moral and conventional norm transgressors
Ahlaki ve geleneksel norm ihlallerine ilişkin suçluluk ve utanç atfının gelişimi
SİMGE SEZERKAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
PsikolojiBoğaziçi ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GAYE SOLEY WALLIN
- Dijital oyun tasarımında kapsayıcılık: Mount&Blade Bannerlord oyun analizi
Inclusivity in digital game design: Mount&Blade Bannerlord game analysis
TUĞÇE SARI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İletişim BilimleriBurdur Mehmet Akif Ersoy ÜniversitesiGörsel İletişim Tasarımı Ana Bilim Dalı
DOÇ. EROL ÇİTCİ
- Profesyonel futbolcuların fair playe yönelik davranışları ile empatik eğilim düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between the fair play behaviors and empathic dispositions of professional soccer players
GÜLFEM SEZEN-BALÇIKANLI
Doktora
Türkçe
2009
SporGazi ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM YILDIRAN