Kendin Yap (DIY) mirası: Ankara punk sahnesindeki güncel pratikler
Do-It-Yourself (DIY) heritage: Contemporary practices in the Ankara punk scene
- Tez No: 1019260
- Danışmanlar: DOÇ. DR. İCLAL ALEV DEĞİM FLANNAGAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Başkent Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Görsel İletişim Tasarımı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Görsel İletişim Tasarımı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, punk alt kültürünün temel dinamiklerinden biri olan“Kendin Yap”(DIY) kültürünün 2025 yılı Ankara punk sahnesi1 özelinde nasıl alımlandığını, yeniden üretildiğini ve görsel-materyal pratikler aracılığıyla nasıl yaşatıldığını araştırmaktadır. Punk alt kültürünün temelini oluşturan“Kendin Yap”(DIY) felsefesi; müzik, moda ve görsel üretimdeki teknik pratiklerin ötesinde, özünde ana akımı reddeden etik bir duruş, tutum ve sorgulama biçimidir. Temel sav; DIY pratiklerinin, 1970'lerdeki İngiltere ve ABD kökenli“zorunluluk üretimi”nden farklılaşarak Ankara'nın özgül kentsel, ekonomik ve kültürel koşullarına göre yeniden anlamlandırıldığı ve bu dönüşüm sürecinde salt teknik bir üretim yöntemi olmaktan çıkıp kolektif kimlik inşasının ve etik duruşun merkezi bileşenine dönüştüğüdür. Araştırma, nitel araştırma yöntemi benimsenmiş; veri toplama sürecinde kartopu tekniğiyle belirlenen 6 katılımcıyla yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakatlar gerçekleştirilmiş, üretilen DIY ürünleri (fanzin, yama, konser afişleri, giyim) görsel ve materyal kültür analizi çerçevesinde incelenmiştir. Teorik çerçeve; Birmingham Okulu'nun brikolaj ve bünyeye katma kavramları, Pierre Bourdieu'nun alan ve sermaye teorisi, Sarah Thornton'ın alt kültürel sermaye modeli, Walter Benjamin'in aura ve biriciklik kuramı ile Henri Lefebvre'nin mekânsal üretim yaklaşımından beslenmektedir. Bulgular; Ankara punkının DIY'ı dört eksen etrafında deneyimlediğini ortaya koymaktadır: (1) stil ve beden üretimi (bleach-dye, yama, brikolaj), (2) fanzin ve dijital medya üretimi, (3) bağımsız müzik kayıt ve dağıtım pratikleri, (4) kolektif mekân ve etkinlik organizasyonu. Bu pratiklerin tümünde, yapay zekâ estetiğine ve marka kapitalizminin içeri alma stratejilerine karşı geliştirilen bilinçli bir“hamlık”(rawness) politikası öne çıkmaktadır. DIY mirası, Ankara sahnesinde aynı zamanda feminist bir hesap verebilirlik pratiğine ve kentsel baskıya karşı alternatif bir güvenli alan inşasına dönüşmüştür.
Özet (Çeviri)
This study investigates how the“Do-It-Yourself”(DIY) culture, one of the defining dynamics of punk subculture, is appropriated, reproduced, and sustained through visual and material practices within the 2025 Ankara punk scene2. The“Do It Yourself”(DIY) philosophy, which forms the core of punk subculture, goes beyond technical practices in music, fashion, and visual production; it is, at its heart, an ethical stance, an attitude, and a form of questioning that rejects the mainstream. The central argument holds that DIY practices have diverged from their 1970s British and American origins as“necessity production,”becoming recontextualized according to the specific urban, economic, and cultural conditions of Ankara. Through this transformation, DIY has evolved from a technical method of production into the central component of collective identity construction and ethical positioning. Employing a qualitative research design, the study gathered data through semi-structured in-depth interviews with six participants identified via snowball sampling. Produced DIY objects (fanzines, patches, concert posters, clothing) were examined within a visual and material culture analysis framework. The theoretical framework draws upon the Birmingham School's concepts of bricolage and incorporation, Pierre Bourdieu's field and capital theory, Sarah Thornton's subcultural capital model, Walter Benjamin's aura and uniqueness theory, and Henri Lefebvre's approach to the production of space. Findings reveal that Ankara punks experience DIY along four axes: (1) style and body production (bleach-dye, patches, bricolage), (2) fanzine and digital media production, (3) independent music recording and distribution practices, and (4) collective space-making and event organization. Across all these practices, a deliberate politics of“rawness”, developed against AI-generated aesthetics and the incorporation strategies of brand capitalism, emerges as a consistent pattern. In the Ankara scene, the DIY heritage has additionally transformed into a feminist accountability practice and an alternative safe-space construction against urban pressure.
Benzer Tezler
- Kendin yap (DIY) kültürünün film yapımına etkisi
The impact of diy culture in filmmaking
MERVE ÇAŞKURLU BELGESAY
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2020
Sahne ve Görüntü SanatlarıMarmara ÜniversitesiSinema Televizyon Ana Sanat Dalı
PROF. DR. SABRİ ÖZAYDIN
- Kendin yap (DIY) tasarımın Airbnb deneyimlerine etkisi: Konuk algısı ve tercih kriterleri üzerine fenomenolojik bir inceleme
The impact of do it yourself (DIY) design on Airbnb experiences: A phenomenological study on guest perceptions and preference criteria
İZEM CAN KART
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İç Mimari ve DekorasyonEskişehir Teknik Üniversitesiİç Mimarlık Ana Sanat Dalı
DOÇ. MEHMET ALİ ALTIN
- Mimarlık pratiklerine kendin-yap (DIY) kültürü üzerinden bir bakış
An overview of architectural practices via do-it-yourself (DIY) culture
CANAN ERTEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SAİT ALİ KÖKNAR
- Grafik tasarımda 'kendin yap/ tasarla' (DIY) yaklaşımı ve geleneksel yöntemlerle post dijital arayışlar
“do/design it yourself”(DIY) approach and post-digital quest with conventional methods in graphic design
MÜGE CAFEROĞLU
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2016
Güzel SanatlarAnadolu ÜniversitesiGrafik Ana Sanat Dalı
PROF. SEVİM SELAMET
- Şehirlerin gelişiminde bir yöntem denemesi. Kendin yap (DIY) şehircilik
Testing a methodology for the development of cities. Do-it-yourself (DIY) urbanism
KHAOULA MZOUGHI
Doktora
Türkçe
2025
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KEVSER İSMET ÜSTÜNDAĞ