Avrupa Yeşil Mutabakatının Türkiye-AB Gümrük Birliği çerçevesinde ticaret yaratıcı ve saptırıcı etkileri
Trade-creation and trade-diversion impact of European Green Deal under Türkiye-EU Customs Union Framework
- Tez No: 1019266
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET BABACAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası İlişkiler, Uluslararası Ticaret, International Relations, International Trade
- Anahtar Kelimeler: Avrupa Yeşil Mutabakatı, Gümrük Birliği, European Green Deal, Customs Union
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Uluslararası Ticaret ve Para Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Avrupa Birliği (AB), 2050 yılına kadar iklim nötr kıta olma hedefi doğrultusunda Avrupa Yeşil Mutabakatını (AYM) uygulamaya koymuş ve bu kapsamda karbon kaçağını önlemek amacıyla Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizmasını (SKDM) geliştirmiştir. SKDM, başta demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre ve elektrik sektörleri olmak üzere karbon yoğun sektörlerde uluslararası ticareti ve çevre politikalarını yeniden şekillendirmektedir. Türkiye ve AB'nin Gümrük Birliği kapsamındaki ticaret yoğunluğu dikkate alınacak olursa söz konusu düzenlemenin Türkiye-AB ticaretinde SKDM sektörleri özelinde etkilerinin incelenmesi önem arz etmektedir. Bu çalışmada, Avrupa Yeşil Mutabakatı ve SKDM'nin Türkiye-AB Gümrük Birliği çerçevesinde ticaret yaratıcı ve ticaret saptırıcı etkileri sektör bazında analiz edilmiştir. Çalışmada Türkiye'nin 1990-2024 dönemine ait sektörel sera gazı emisyon verileri ile 2010-2025 dönemine ait Türkiye-AB dış ticaret verileri birlikte değerlendirilmiş; ayrıca SKDM'nin 5 sektörü için AB'nin başlıca ithalatçı ülkeleri ile Türkiye'nin önemli rakip ülkelerinin GSYH başına düşen emisyon değerleri, AB ithalatından aldıkları pay ve ticaret verileri incelenerek Türkiye ile karşılaştırılmıştır. Elde edilen bulgular, SKDM'nin 5 sektörü Türkiye açısından değerlendirildiğinde demir-çelik ve alüminyum sektörlerinde ticaret yaratıcı etkilerin ortaya çıkma olasılığının daha yüksek olduğunu; çimento ve gübre sektörlerinde hem ticaret yaratıcı hem de ticaret saptırıcı etkilerin bir arada görülebileceğini ve elektrik sektöründe ise Türkiye'nin mevcut emisyon yapısı ve ithalattan aldığı pay değerlendirildiğinde daha çok ticaret saptırıcı etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, Türkiye'nin AB ile ticaretinde rakip ülkelere karşı rekabetçiliğini güçlendirmesi için düşük karbonlu üretim teknolojilerine yatırım yapması, ulusal Emisyon Ticaret Sistemi'ni etkin şekilde uygulaması, sürdürülebilirlik raporlama altyapısını güçlendirmesi ve Gümrük Birliği'nin günümüz ticaret koşullarına uygun biçimde yenilenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
The European Union (EU) launched the European Green Deal (EGD) with the objective of becoming the first climate-neutral continent by 2050 and, within this framework, introduced the Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) to prevent carbon leakage. CBAM is reshaping international trade and environmental policies, particularly in carbon-intensive sectors such as iron and steel, aluminum, cement, fertilizers, and electricity. Considering the intensive trade relations between Türkiye and the European Union under the Customs Union, examining the effects of this mechanism on Türkiye-EU trade, particularly in CBAM-covered sectors, is of great importance. This study analyzes the trade creation and trade diversion effects of the European Green Deal and the Carbon Border Adjustment Mechanism within the framework of the Türkiye-EU Customs Union on a sectoral basis. The study evaluates Türkiye's sectoral greenhouse gas emission data for the period 1990–2024 together with Türkiye-EU foreign trade data covering the period 2010–2025. In addition, for the five sectors covered by CBAM, the greenhouse gas emissions per unit of GDP, shares in the EU's imports, and trade performances of the EU's major importing countries and Türkiye's main competitor countries are examined and compared with those of Türkiye. The findings indicate that, among the five CBAM sectors, the likelihood of trade creation effects is higher in the iron and steel and aluminum sectors. In contrast, both trade creation and trade diversion effects are expected to coexist in the cement and fertilizer sectors, while the electricity sector is more likely to experience trade diversion effects due to Türkiye's current emission profile and its relatively low share in EU imports. Consequently, the study concludes that, in order to strengthen its competitiveness against rival countries in trade with the European Union, Türkiye should invest in low-carbon production technologies, effectively implement a national Emissions Trading System (ETS), enhance its sustainability reporting infrastructure, and modernize the Customs Union in line with today's trade conditions.
Benzer Tezler
- Avrupa Yeşil Mutabakatı: Sınırda karbon düzenlemesi mekanizması ve yenilenebilir enerji kaynakları
European Green Deal: Carbon border adjustment mechanizm and renewable energy sources
İSMAİL YAKAN
- Avrupa Yeşil Mutabakatı'nın gümrük ve Avrupa Birliği açısından incelenmesi: Türkiye dış ticaretine yönelik bir araştırma
An examination of the European Green Deal in terms of Customs and the European Union: A research on foreign trade in Türkiye
FATİH ERBAŞI
- Turkey's green economic transformation and energy efficiency of buildings in İzmir
Türkiye'nin yeşil ekonomik dönüşümü ve İzmir'deki binaların enerji verimliliği
MERVE SEREN GÜLTEKİN
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
EnerjiYaşar ÜniversitesiUluslararası İlişkiler (ingilizce) Bilim Dalı
PROF. DR. EMRE İŞERİ
DOÇ. DR. DEFNE GÜNAY ULUBAY
- Revision of the Türki̇ye-EU customs union within the framework of the new agricultural policy of the EU
AB'nin yeni tarım politikası çerçevesinde Türkiye AB gümrük birliğinin güncellenmesi
AYHAN ZEYTİNOĞLU
Doktora
İngilizce
2026
EkonomiMarmara ÜniversitesiAvrupa Birliği İktisadı ve İşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TEVFİK MESUT EREN
- Düzenleyici güç olarak Avrupa Birliği: Avrupa Yeşil Mutabakatının Türkiye bağlamında uygulanabilirliği ve zorlukları
Başlık çevirisi yok
HEDİYE GÜNAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Siyasal Bilimlerİstanbul Ticaret ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KAMALA VALİYEVA