Akıllı kentin bir bileşeni olarak akıllı miras kavramı
The concept of smart heritage as a component of the smart city
- Tez No: 1020019
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ TİGİN TÖRE
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Akıllı kentler, Ankara Kalesi, Bütünleşik koruma, Kültürel miras, Yönetim, Smart cities, Ankara Castle, Integrated conservation, Cultural heritage, Management
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Koruma ve Restorasyon Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Koruma ve Restorasyon Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Akıllı miras, kültürel mirasın geçmiş, bugün ve geleceğe uzanan sürekliliğinin korunmasını ve sürdürülebilir biçimde yönetilmesini; akıllı teknolojiler, dijital çözümler, veri temelli uygulamalar ve yenilikçi yaklaşımlar aracılığıyla destekleyen yeni ve gelişmekte olan bir kavramdır. Bu yaklaşım, akıllı kent ve sürdürülebilirlik ilkelerini kültürel miras yönetimiyle bütünleştirirken koruma süreçlerini fiziksel müdahalelerin ötesine taşıyarak veri yönetimi, katılım, erişilebilirlik ve yönetişim boyutlarıyla desteklemektedir. Bu yönüyle akıllı miras, kültürel miras alanlarının korunması ve yönetim süreçlerinin daha etkin ve bütüncül biçimde yürütülmesine yönelik bir çerçeve sunmaktadır. Bu tezde; uluslararası tüzükler, sözleşmeler, tavsiye kararları ve raporlar doğrultusunda, akıllı miras kavramı değerlendirilerek güncellenmiş bir tanım ortaya konmuş ve kültürel miras yönetiminde kullanılan akıllı teknolojiler ve yenilikçi yaklaşımlar incelenerek akıllı miras araçları belirlenmiştir. Akıllı kent yaklaşımının kültürel mirasın korunması ve yönetimine sağlayabileceği katkılar araştırılmış ve Türkiye'nin kültürel miras ve akıllı kent politikaları birlikte değerlendirilerek kültürel mirasın akıllı kent sistemlerine bütünleşik biçimde dahil edilmesine yönelik gereklilik ortaya konulmuştur. Bu bağlamda, Türkiye için kültürel mirasın akıllı kent yaklaşımı kapsamında bütünleşik koruma ilkeleri doğrultusunda ele alınmasına yönelik 'Akıllı Kentte Akıllı Kültürel Miras Model Önerisi' çalışılmıştır. Bu öneride; akıllı miras çerçevesiyle bütünleşik koruma yaklaşımı ve akıllı kent stratejileri doğrultusunda ele alan bir yönetim sistemi önerisi getirilmiştir. Bu sistem; paydaşların tanımlanması, kısa-orta-uzun vadeli stratejilerin oluşturulması, döngüsel süreç yapısına dayanan akıllı miras yönetim sistemi işleyişinin kurgulanması ve sistem performansının değerlendirilmesine yönelik dört temel bileşenin oluşturulmasını içermektedir. Bu kapsamda, kültürel miras alanlarının koruma, izleme, erişim, deneyim, yönetim, dijitalleşme, katılım ve paylaşım süreçlerindeki kapasitelerini değerlendirmeye yönelik akıllı miras performans göstergeleri ve ölçüm parametreleri oluşturulmuştur. Bu çerçevede, 'Akıllı Kültürel Miras Olgunluk Modeli' oluşturularak değerlendirme sistemi, göstergeler, kriterler, alt ölçütler, ölçüm yöntemleri, puanlama sistemi ve olgunluk düzeyleri tanımlanmıştır. Ayrıca, kültürel miras alanlarının akıllı olgunluk düzeylerini değerlendirmeye yönelik 'Miras Alanı Akıllılık Endeksi' geliştirilmiştir. Geliştirilen model önerisi ve değerlendirme sistemi, Ankara Kalesi örneğinde uygulanarak alanın akıllılık düzeyi belirlenmiş ve kültürel miras alanlarında akıllı kent yaklaşımına dayalı bütünleşik bir akıllı miras yönetim sistemi önerilmiştir.
Özet (Çeviri)
Smart heritage is a new and emerging concept that supports the continuity of cultural heritage from the past through the present and into the future, as well as its conservation and sustainable management, through smart technologies, digital solutions, data-driven applications, and innovative approaches. This approach integrates the principles of smart cities and sustainability with cultural heritage management while extending conservation processes beyond physical interventions by supporting them through data management, participation, accessibility, and governance dimensions. In this respect, smart heritage provides a framework for managing and conserving cultural heritage sites in a more effective and holistic manner. In this thesis, the concept of smart heritage was evaluated in line with international charters, conventions, recommendations, and reports, and an updated definition was proposed. Smart heritage tools were identified through an examination of smart technologies and innovative approaches used in cultural heritage management. The contributions that the smart city approach can make to the conservation and management of cultural heritage were investigated, and the need for the integrated incorporation of cultural heritage into smart city systems was demonstrated through a joint evaluation of Turkey's cultural heritage and smart city policies. In this context, a 'Smart Cultural Heritage Model Proposal in Smart Cities' was developed for Turkey in order to address cultural heritage within the scope of the smart city approach in accordance with the principles of integrated conservation. The proposal introduces a management system based on the smart heritage framework, the integrated conservation approach, and smart city strategies. This system comprises four main components: the identification of stakeholders, the development of short-medium-long strategies, the design of the operation of a smart heritage management system based on a cyclical process structure, and the evaluation of system performance. Within this scope, smart heritage performance indicators and measurement parameters were developed to assess the capacities of cultural heritage sites in terms of conservation, monitoring, access, experience, management, digitalization, participation, and sharing. In this framework, the 'Smart Cultural Heritage Maturity Model' was developed, and the assessment system, indicators, criteria, sub-criteria, measurement methods, scoring system, and maturity levels were defined. In addition, the 'Heritage Site Smartness Index' was developed to evaluate the smart maturity levels of cultural heritage sites. The developed model proposal and assessment system were implemented in the case of Ankara Castle, through which the smartness level of the site was determined, and an integrated smart heritage management system based on the smart city approach was proposed for cultural xxviii heritage sites. The developed model proposal and assessment system were implemented in the case of Ankara Castle, through which the smartness level of the site was determined, and an integrated smart heritage management system based on the smart city approach was proposed for cultural heritage sites.
Benzer Tezler
- Cultural heritage circular governance for the integrated conservation of historic cities: The case of the Medina of Munis
Tarihi şehirlerin bütünleşik korunmasına yönelik kültürel miras'ın döngüsel yönetişimi: Tunus Medine örneği
YASMINE TIRA
Doktora
İngilizce
2024
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HANDAN TÜRKOĞLU
- Teknolojik dönüşüm sürecinde örnek akıllı kent pratikleri üzerinden karşılaştırmalı bir irdeleme
A comparative scrutinising of exemplary smart city practices in technological transformation process
DİLAN GÖKALP
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Şehircilik ve Bölge PlanlamaSüleyman Demirel ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ PERVİN ŞENOL
DR. ÖĞR. ÜYESİ FERAL GEÇER SARGIN
- Akıllı hareketlilik ve engelsiz yaşam üzerine bir araştırma: Konya kenti örneği
A research on smart mobility and barrier free life: The case of Konya
BUŞRA FAZLA
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Şehircilik ve Bölge PlanlamaKonya Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAVVA FİLİZ MEŞHUR
- Sustainable smart city approach: Citizen's awareness in Iran case
Sürdürülebilir akıllı şehir yaklaşımı: İran örneğinde vatandaş farkındalığı
SEYEDEHMINA GHARI
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
MimarlıkBahçeşehir ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEMA ESEN SOYGENİŞ
- A model to utilize emerging ICT for revitalizing under-valued public open spaces in urbanscape: Investigating spatial video projection
Kentsel peyzajda değeri bilinmeyen kamusal açık alanların canlandırılmasında gelişmekte olan BİT kullanımına dair bir model: Mekansal video projeksiyon incelemesi
LIMA NAJJAR
Doktora
İngilizce
2023
Peyzaj Mimarlığıİstanbul Teknik ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATMA AYÇİM TÜRER BAŞKAYA