İklime duyarlı kentsel tasarım araştırması: Bartın örneği
Climate-sensitive urban design research:the Bartin example
- Tez No: 1020054
- Danışmanlar: PROF. DR. HATİCE SELMA ÇELİKYAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mimarlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüz kentlerinde hızlı nüfus artışı, kentleşme ve kontrolsüz yapılaşma süreçleri, yerel iklim verilerinin göz ardı edilmesine neden olmaktadır. Bu durum, yapılı çevrenin mikroklima dengesini bozarak kentsel ısı adası etkisini artırmakta ve dış mekân termal konforunu olumsuz etkilemektedir. Kentlerin küresel iklim krizine karşı dirençli hale gelmesi, kentsel morfoloji ile yerel iklimsel potansiyellerin planlama süreçlerinde bir arada ele alınmasını zorunlu kılmaktadır. Bu çalışmada; Bartın kenti özelinde mevcut kentsel dokunun iklime duyarlı kentsel tasarım kriterlerine uyum düzeyinin saptanması ve gelecekteki gelişim alanları için iklimsel adaptasyon kapasitesini artıracak stratejilerin geliştirilmesi hedeflenmiştir. Bartın; topografik yapısı ve doğal verileriyle iklimsel açıdan yüksek bir potansiyele sahip olmasına rağmen, mevcut imar ve planlama yaklaşımlarında bu durum göz ardı edilmektedir. Bu ihmal ise gelecekte mikroklimanın bozulma riskini artırmaktadır. Bu amaçla yürütülen araştırma kapsamında, Bartın kent merkezinde farklı kentsel karakterlere ve morfolojik yapılara sahip dokuz mahalle (Kırtepe, Okulak, Kemerköprü, Tuna, Orduyeri, Karaköy, Hürriyet ve Şiremir Çavuş mahalleleri) çalışma alanı olarak seçilmiştir. Araştırmada, literatür çalışmalarından elde edilen iklime duyarlı kentsel tasarım parametreleri doğrultusunda değerlendirme kriterleri oluşturulmuştur. Karma yöntem yaklaşımının kullanıldığı çalışmada; seçilen mahallelerin yapı yoğunlukları, sokak geometrileri, rüzgâr koridorları ve yeşil altyapı varlıkları üzerinden iklimsel adaptasyon kapasiteleri irdelenmiştir. Analizler sonucunda, mevcut kentsel dokuların iklimsel performans kimlikleri saptanarak karşılaştırmalı olarak ortaya konulmuştur. Sonuç olarak Bartın'ın yeni gelişim alanlarında iklime uyumlu yapılaşmayı yönlendirecek, kısa, orta ve uzun vadeli kentsel tasarım önerileri ve yerel imar mevzuatına entegre edilebilecek yönetmelik önerileri geliştirilmiştir.
Özet (Çeviri)
In today's cities, rapid population growth, urbanization, and uncontrolled construction processes lead to the disregard of local climate data. This disrupts the microclimate balance of the built environment, increasing the urban heat island effect and negatively impacting outdoor thermal comfort. Making cities resilient to the global climate crisis necessitates considering urban morphology and local climatic potentials together in planning processes. This study aims to determine the level of compliance of the existing urban fabric in Bartın with climate-sensitive urban design criteria and to develop strategies to increase the climatic adaptation capacity for future development areas. Although Bartın has a high climatic potential due to its topographical structure and natural data, this is ignored in current zoning and planning approaches. This neglect increases the risk of microclimate deterioration in the future. For this purpose, nine neighborhoods (Kırtepe, Okulak, Kemerköprü, Tuna, Orduyeri, Karaköy, Hürriyet, and Şiremir Çavuş) with different urban characteristics and morphological structures in the Bartın city center were selected as the study area. In this research, evaluation criteria were established in line with climate-sensitive urban design parameters obtained from literature studies. Using a mixed-methods approach, the study examined the climate adaptation capacities of selected neighborhoods based on building densities, street geometries, wind corridors, and green infrastructure assets. As a result of the analyses, the climatic performance identities of existing urban fabrics were determined and presented comparatively. Consequently, short, medium, and long-term urban design proposals and regulatory proposals that can be integrated into local zoning legislation were developed to guide climate-friendly construction in Bartın's new development areas.
Benzer Tezler
- Towards climate-responsive buildings: A contemporary & vernacular design integration in hot and dry regions
İklime duyarlı binalara doğru: Sıcak ve kuru bölgelerde çağdaş ve yerel bir tasarım entegrasyonu
OTHMAN AL-MASHHADANI
Doktora
İngilizce
2025
Mimarlıkİstanbul Okan ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DEMET IRKLI ERYILDIZ
PROF. DR. EMİH HALİL ERYILDIZ
- Analysis of climate sensitivity in outdoor space: evaluating urban patterns in different climates
Dış mekanın iklime duyarlılığının analizi: farklı iklimlerdeki kentsel dokuların değerlendirilmesi
ONUR MENGİ
Yüksek Lisans
İngilizce
2009
Şehircilik ve Bölge Planlamaİzmir Yüksek Teknoloji EnstitüsüŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NURSEN KAYA
- Türkiye'de mekânsal planlama eğitiminin iklim değişikliğine entegrasyonu için yol haritası
A roadmap for the integration of spatial planning education into climate change in Turkey
İCLAL SENA UNCUOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AZİME TEZER
- Re-thinking the cities in the digital era: An urban living lab concept
Dijital çağda kentleri yeniden düşünmek: Kentsel yaşam laboratuvarı konsepti
ÖZGE ÇELİK YILMAZ
Doktora
İngilizce
2023
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZHAN ERTEKİN
- Mekan biçimlenmesinde morfogenetik denemeler
Morphogenetic approaches to architectural form
TEVFİK SAYGIN ÖZCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİZAM ONUR SÖNMEZ