Okul öncesi ve İlkokul Öğretmenlerine Yönelik Ses Handikap İndeksi (ÖSHİ) geliştirilmesi, geçerlik ve güvenirliğinin araştırılması
Development, validity, and reliability of the voice handicap index for preschool and primary school teachers
- Tez No: 1020278
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYŞEN KÖSE
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Kulak Burun ve Boğaz, Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Öğretmenler, mesleklerini icra ederken seslerini yoğun bir şekilde kullandıkları için, profesyonel ses kullanıcıları içinde yüksek risk grubundaki bireylerdendir. Ses bozukluklarının öğretmenler arasındaki yaygınlığı genel popülasyona kıyasla belirgin biçimde yüksektir. Özellikle okul öncesi ve ilkokul öğretmenlerinin, sınıf içi etkileşimin yoğunluğu nedeniyle vokal talepleri fazladır. Ses bozukluklarının değerlendirilmesinde hastanın kendi algısını yansıtan 'öz değerlendirme araçları' kritik bir bileşendir. Ancak literatür incelendiğinde, öğretmenlik mesleğini yapan bireylerin yaşadığı mesleğe özgü vokal problemleri ve ses bozukluğunun fiziksel, işlevsel ve duygusal alanlardaki etkilerini kapsamlı bir şekilde değerlendiren, popülasyona özgü geçerli ve güvenilir bir aracın eksikliği dikkat çekmiştir. Bu nedenle, bu tez çalışmasının temel amacı, okul öncesi ve ilkokul öğretmenlerinde ses bozukluğunun fiziksel, işlevsel ve duygusal boyutlardaki etkisini değerlendirebilecek geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmektir. Çalışma, keşfedici sıralı karma yöntem kullanılarak iki aşamada gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada (nitel boyut), ses şikâyeti bulunan 13 öğretmen ile yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen verilerin transkripsiyonu ile kodlar, kategoriler ve temalar belirlenmiş ve ölçek maddeleri oluşturulmuştur. İkinci aşamada (nicel boyut) ise ölçeğin psikometrik özellikleri test edilmiştir. Kapsam, yapı ve ölçüt geçerliği değerlendirilmiş; test-tekrar test güvenirliği ile iç tutarlılık analiz edilmiştir. Kapsam geçerliği için altı uzmanın görüşüne başvurularak taslak ölçek formu oluşturulduktan sonra, ölçek ses bozukluğu olan 44 öğretmen (çalışma grubu) ve 100 sağlıklı sese sahip öğretmen (kontrol grubu) olmak üzere toplam 144 katılımcıya uygulanmıştır. Yapılan analizler sonucunda ölçeğin yapı, ölçüt ve bilinen grup geçerliği doğrulanmıştır. Yapı geçerliğini belirlemek amacıyla açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi yapılmış; ölçek, fiziksel, işlevsel ve duygusal olmak üzere üç boyutlu yapısıyla 24 maddelik nihai formuna ulaşmıştır. Bilinen grup geçerliği analizi sonucunda çalışma ve kontrol grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır. Ölçüt geçerliği kapsamında Ses Handikap İndeksi (SHİ) ile yapılan korelasyon analizleri, her iki ölçek arasında yüksek düzeyde pozitif ve anlamlı ilişkiler olduğunu ortaya koymuştur (rp=0,866; p=0,000). Güvenirlik analizi kapsamında hesaplanan Cronbach's Alpha katsayısı 0,966 olarak belirlenmiş olup; elde edilen bulgular, geliştirilen Okul Öncesi ve İlkokul Öğretmenlerine Yönelik Ses Handikap İndeksi'nin (ÖSHİ) ses bozukluğunun öğretmenler üzerindeki etkisini değerlendiren, geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu ortaya koymaktadır. Geliştirilen aracın, okul öncesi ve ilkokul öğretmenlerinde ses bozukluğunun günlük yaşama ve mesleki işlevselliğe etkisinin değerlendirilmesi ve ses terapisi etkililiğinin izlenmesi amacıyla klinik ve araştırma süreçlerinde kullanılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Teachers are one of the highest-risk individuals among professional voice users, as they rely heavily on their voices in the course of their work. The prevalence of voice disorders among teachers is markedly higher than in the general population. Preschool and primary school teachers in particular face greater vocal demands due to the intensity of classroom interaction. Self-assessment tools — which reflect the patient's own perception — are a critical component in evaluating voice disorders. However, a review of the literature reveals a notable gap: there is no population-specific, valid, and reliable instrument that comprehensively assesses the occupation-related vocal challenges experienced by this teacher group, nor the physical, functional, and emotional impacts of voice disorders. Therefore, the primary aim of this dissertation is to develop a valid and reliable scale capable of evaluating the physical, functional, and emotional dimensions of voice disorders in preschool and primary school teachers. The study was conducted in two phases using an exploratory sequential mixed-method design. In the first phase (qualitative), semi-structured in-depth interviews were conducted with 13 teachers presenting with voice complaints. Through transcription and analysis, codes, categories, and themes were identified, and scale items were generated. In the second phase (quantitative), the psychometric properties of the scale were tested. Content, construct, and criterion validity were assessed, alongside test-retest reliability and internal consistency. Following content validity evaluation by six experts and the construction of a scale, the instrument was administered to a total of 144 participants — 44 teachers with voice disorders (study group) and 100 teachers with healthy voices (control group). Analyses confirmed the scale's construct, criterion, and known-groups validity. Exploratory and confirmatory factor analyses established a three-dimensional structure (physical, functional, and emotional), yielding a final 24-item scale. Known-groups validity analysis revealed a statistically significant difference between the study and control groups. Criterion validity correlations with the Voice Handicap Index (VHI) demonstrated a high positive and significant relationship between the two instruments (r=0.866; p=0.000). The Cronbach's Alpha coefficient was calculated as 0.966. Collectively, the findings demonstrate that the developed Voice Handicap Index for Preschool and Primary School Teachers is a valid and reliable measurement tool for assessing the impact of voice disorders on teachers. Its use is recommended in both clinical and research contexts for evaluating the effects of voice disorders on daily life and professional functioning, as well as for monitoring the effectiveness of voice therapy.
Benzer Tezler
- Okul öncesi ve ilkokul öğretmenlerinin hareket ve oyun eğitimine bakış açılarının incelenmesi
Examination of preschool and elemantary school teachers perspectives on movement and play education
MÜJDE TİMURTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
SporAkdeniz ÜniversitesiHareket ve Antrenman Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA ALTINKÖK
- İşyeri ses sağlığını geliştirme programının ilkokul öğretmenlerinin ses parametreleri üzerine etkisi
The effect of the workplace voice health improvement program on thevoice parameters of primary school teachers
EZGİ DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Kulak Burun ve Boğazİstanbul Atlas ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERKAN BENGİSU
- Okulöncesi öğretmenlerin uzaktan öğretim yöntemi ile yetiştirilmesine yönelik program modeli
Başlık çevirisi yok
ÜLKÜ ÜSTÜNOĞLU
- İlkokul birinci sınıf öğrencilerine yönelik bir kelime tanıma envanteri tasarım ve geliştirme çalışması
A design and development study of an inventory for first grade primary school students' word recognition
AYŞEGÜL AVŞAR TUNCAY
Doktora
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimHacettepe Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAKAN DEDEOĞLU
- İlkokul 3.ve 4. sınıflarda okulda gürültü kirliliği uygulamalarının değerlendirilmesi
Evalati̇on of the noi̇se pulluti̇on educati̇on practi̇ces at thi̇rd and fourth grades i̇n pri̇mary school
MEHMET YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MIZRAP BULUNUZ