Mağrib'de siyer kültürü (fethinden muvahhidler'in sonuna kadar)
Si̇rah culture in the Maghrib (from the conquest to the end of the almohad dynastty)
- Tez No: 1020461
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖMER SABUNCU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Tarih, Religion, History
- Anahtar Kelimeler: Mağrib, Megazi, Siyer, İslam tarihi, Magrib, Megazi, Siyer, Islamic history
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Harran Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Hz. Peygamber hayattayken onun sözleri, fiilleri ve takrirleri etrafında oluşan biyografik malzeme, henüz yazılı bir disiplin halini almamıştı. Bu malzeme daha çok sahâbe arasında şifâhi olarak dolaşan, dağınık ve rivayet ağırlıklı bilgilerden ibaretti. Ancak Hz. Peygamber'in vefatını takip eden yıllarda, özellikle sahâbe neslinin yavaş yavaş kaybolmaya başlamasıyla birlikte, elde edilen bu birikimin sistematik bir şekilde toplanması zaruret haline geldi. Böylece zamanla megâzî çatısı altında başlayan çalışmalar daha sonra müstakil bir siyer ilmine dönüştü. Bu dönüşümün ardında güçlü bir dinî saik de vardı. Ahzâb Suresi 21. âyetinde Hz. Peygamber'in üsve-i hasene (en güzel örnek) olarak tanımlanması, Müslümanların onun hayatını eksiksiz ve doğru bir şekilde öğrenmesini neredeyse zorunlu hâle getirdi. Çünkü onun tebliğ mücadelesini, karşılaştığı zorlukları ve gösterdiği ahlâkî duruşu kavramadan, İslâm'ın özünü anlamak mümkün değildi. İşte bu farkındalık erken dönemlerden itibaren siyer yazıcılığının filizlenmesini sağladı. Ancak siyer yazıcılığı geleneği, sadece kronolojik biyografi ile sınırlı kalmadı. Zaman içerisinde müellifler, Hz. Peygamber'in farklı yönlerini öne çıkaran şemâil, hasâis, delâil ve mevlid gibi tematik alt türler geliştirdiler. İlk olarak Doğu İslâm dünyasında meydana gelen siyer ilmindeki bu gelişme, fethedilen yerlere intikal eden âlim, tüccar ve seyyah gibi Müslümanlar aracılığıyla bütün İslâm coğrafyasına yayılmış ve farklı kültür havzalarında yeniden yorumlanmıştır. Bu minvalde Mağrib bölgesinde siyer yazıcılığı faaliyetleri başlamış ve bölgede bir siyer kültürü oluşmuştur. Mağrib coğrafyasını merkeze alan ve Muvahhidler Devleti'nin yıkılış tarihi olan 667/1269 yılını sınır kabul eden bu çalışma, alana yeni bir perspektif sunmayı amaçlamaktadır. Ayrıca siyer kültürünün Mağrib bölgesinde nasıl bir gelişim seyrettiğini, bu coğrafyada yaşayan Müslümanların Hz. Peygamber'i nasıl algıladıklarını ve hangi sosyokültürel, politik ve dinî faktörlerin bu algıyı şekillendirdiğini ortaya koymayı hedeflemektedir. Araştırmanın temel amaçlarından bir diğeri, söz konusu âlimlerin telif faaliyetlerinin, siyer kültürünün seyrini nasıl şekillendirdiğini ve bu ilmin bir disiplin olarak kurumsallaşmasına ne tür bir ivme kazandırdığını ortaya koymaktır.
Özet (Çeviri)
During the lifetime of the Prophet Muhammad, the biographical material concerninghis sayings, actions, and tacit approvals did not yet constitute a distinct written discipline. This material largely consisted of scattered, tradition-based information circulated orally among the Companions. However, in the years following the Prophet's death, particularly as the generation of the Companions gradually began to diminish, the need arose to systematically compile this accumulated body of knowledge. Thus, over time, the studies that initially emerged under the rubric of maghazi (military expeditions) eventually evolved into the independent science of sirah (Prophetic biography). This transformation was underpinned by a strong religious impetus. The Qur'anic verse (al-Ahzab, 33:21), which describes the Prophet as an uswah hasanah (an excellent model of conduct), rendered it almost obligatory for Muslims to learn about his life in a comprehensiveandaccuratemanner.Withoutunderstandinghisstruggleinconveyingthe message, the challenges he encountered, and his moral stance, grasping the very essence of Islam remains impossible. This profound awareness facilitated the emergence of sirah writing from the early Islamic periods onward. Furthermore, the tradition of sirah writing was not confined merely to chronological biography. In due course, authors developed thematic sub-genres such as shama'il (physical and moral characteristics), khasa'is (distinctive qualities), dala'il (proofs of prophethood), and mawlid (birth narratives), which highlighted various aspects of the Prophet's persona. This development in the science of sirah, which first occurred in the Eastern Islamic world, spread throughout the broader Islamic geography through scholars, merchants, and travellers who carried it to conquered territories, where it was subsequently reinterpreted in different cultural milieus. In this vein, sirah writing activities commenced in the Maghrib, giving rise to a distinct regional sirah culture. Focusing on the Maghribi geography and taking the year 667/1269—which marks the fall of the Almohad Caliphate—as its chronological endpoint, this study aims to offer a new perspective to the field. Furthermore, it seeks to demonstrate how sirah culture developed in the Maghrib, how Muslims living in this region perceived the Prophet Muhammad, and which socio-cultural, political, and religious factors shaped this perception. Another principal objective of this research is to reveal how the scholarly activities of Maghribi authors shaped the trajectory of sirah culture and what kind of momentum they lent to the institutionalisation of this discipline as a field of learning.
Benzer Tezler
- Venşerîsî'nin el-Mi'yârü'l-Mu'rib adlı eserinden hareketle (H.3. / m.9. yüzyıldan h. 897 / m. 1492'ye) Endülüs'teki sosyal, ekonomik ve kültürel yaşam
Başlık çevirisi yok
ANOWR KHALD SADEK YOUSEF
- Kâdî İyâz'ın Kitâbü'ş-Şifâ adlı eseri ve Osmanlı'da şifâhânlık geleneği
Kitab Ash-Shifa of Qadi Iyad and Shifahânizm tradition at Ottoman
AHMET YILMAZ
Doktora
Türkçe
2015
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHMET EFENDİOĞLU
- Hüseyin El-Cisr ve kelami görüşleri
Başlık çevirisi yok
ADEM GEDİKBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
DinDicle ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. YENER ÖZTÜRK
- Mali Arap edebiyatında didaktik şiir
Didactic poetry in Malian Arabic literature
MAHAMADOU KEITA
Doktora
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET ALİ KILAY ARAZ
- Serological investigation of peste des petits ruminants in lambs in Iraq-Kirkuk region
Irak–Kerkük bölgesinde kuzularda küçük ruminant vebası (pestedes petits ruminants ppr)'ın seroprevalansı
SARWAT KHORSHED RAHEEM
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Sağlık YönetimiVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiSağlık Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SÜLEYMAN KOZAT