Toplumsal cinsiyet eşitliği programının 5-6 yaş çocuklarının kalıp yargıları üzerindeki rolü
The role of gender equality program on stereotypes of 5-6 years old children
- Tez No: 1020546
- Danışmanlar: PROF. DR. BERRİN AKMAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Cinsiyet temelli önyargılar, Gender based stereotypes
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Erken çocukluk dönemi, bireyin kişilik gelişiminin temellerinin atıldığı; bakış açısı, tutum ve davranışların büyük ölçüde çevresel etkileşimler yoluyla şekillendiği önemli bir gelişim evresidir. Bu süreçte çocukların etkilendiği temel unsurlardan biri de toplumsal cinsiyete ilişkin kalıp yargılardır. Çocukların oyun ve oyuncak tercihleri, arkadaş seçimleri, ilgi alanları ile kadınlık ve erkekliğe dair algıları, günlük yaşamda sıkça karşılaştıkları toplumsal cinsiyet kalıplarından etkilenmekte; bu durum ilerleyen yıllarda meslek seçimleri, sosyal ilişkileri ve kişilik gelişimleri üzerinde belirleyici olabilmektedir. Bu araştırmanın amacı, erken çocukluk döneminde toplumsal cinsiyet eşitliği farkındalığını desteklemeye yönelik bir eğitim programının uygulanabilirliğini ve etkilerini incelemektir. Çalışmada, 5–6 yaş grubu çocukların günlük yaşamda hangi alanlarda ve ne düzeyde toplumsal cinsiyet kalıplarına maruz kaldıkları ele alınmış; elde edilen bulgular doğrultusunda nitel bir eğitim programı hazırlanarak öğretmenlere rehberlik edecek bir uygulama süreci geliştirilmiştir. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden eylem araştırması deseniyle yürütülmüş olup, araştırmacının aynı zamanda uygulayıcı olduğu bir kurumda 15 çocukla gerçekleştirilmiştir. Araştırma sürecinde uygulanan eğitim etkinliklerinin, çocukların cinsiyete dayalı kalıp yargıları fark etmelerine ve daha eşitlikçi bakış açıları geliştirmelerine katkı sağladığı görülmüştür. Türkiye'de erken çocukluk eğitimi alanında toplumsal cinsiyet konusuna yönelik çalışmalar artmakla birlikte, uygulanan programların çocukların kalıp yargıları üzerindeki etkisini ele alan araştırmaların sınırlı olduğu dikkat çekmektedir. Bu bağlamda çalışma, 5–6 yaş grubu çocuklara yönelik toplumsal cinsiyet eşitliği temelli bir eğitim programının uygulanmasıyla alandaki önemli bir boşluğa katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
Early childhood is a critical developmental period in which the foundations of personality are formed, and perspectives, attitudes, and behaviors are largely shaped through environmental interactions. One of the key influences during this period is gender-related stereotypes. Children's play and toy preferences, peer relationships, areas of interest, and perceptions of femininity and masculinity are shaped by gender norms encountered in everyday life. These early influences may have long-term effects on future career choices, social relationships, and personality development. The purpose of this study is to examine the feasibility and effects of an educational program designed to promote gender equality awareness in early childhood. The study explores the areas and extent to which children aged 5–6 are exposed to gender stereotypes in their daily lives. Based on the findings, a qualitative educational program was developed, and an implementation process was designed to guide teachers. The research was conducted using an action research design within a qualitative research approach and involved 15 children in an institution where the researcher served as both researcher and practitioner. The findings indicate that the educational activities implemented during the research process increased children's awareness of gender-based stereotypes and supported the development of more egalitarian perspectives. Although research on gender issues in early childhood education in Türkiye has increased, studies examining the effects of educational programs on children's gender stereotypes remain limited. In this context, the present study aims to contribute to the literature by implementing a gender equality–based educational program for children aged 5–6.
Benzer Tezler
- Sağlık çalışanlarının toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumlarının belirlenmesi
Determination of the behaviours of healthcare workers related to the gender roles
SERPİL ÖZDEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Kadın Hastalıkları ve DoğumCumhuriyet ÜniversitesiDoğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEHRA GÖLBAŞI
- MEB aile eğitimi programının eğitim materyallerinde toplumsal cinsiyet
Gender in educational materials of the MEB (Ministry of Education) family education program
GİZEM SIRMABIYIKLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiYaşam Boyu Öğrenme ve Yetişkin Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FEVZİYE SAYILAN
- Çocuk hakları eğitimi programının hazırlanması ve değerlendirilmesi
Preparation and evaluation of children's rights education program
ŞÜKRAN UCUS
Doktora
Türkçe
2013
Eğitim ve ÖğretimHacettepe Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. HAKAN DEDEOĞLU
- Çocuk hakları eğitimi programının hazırlanması ve değerlendirilmesi
Preparation and evaluation of children's rights education program
ŞÜKRAN UÇUŞ GÜLDALI
Doktora
Türkçe
2013
Eğitim ve ÖğretimHacettepe Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAKAN DEDEOĞLU