Lise öğrencilerinin sözlü tarih deneyimleri: Geçmişten günümüze Afyonkarahisar'da yaşam üzerine bir araştırma
High school students' oral history experiences: A study on life in Afyonkarahisar from the past to the present
- Tez No: 1020735
- Danışmanlar: DOÇ. DR. CEREN UTKUGÜN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Afyon Kocatepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tarih Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Eğitim bilimlerindeki gelişmeler, öğrenme süreçlerini öğrenci merkezli, esnek ve beceri odaklı hale getirmiştir. Yapılandırmacı yaklaşımla öğrencilerin bilgiyi aktif olarak sorgulaması ve günlük yaşamla ilişkilendirmesi önem kazanmıştır. Bu doğrultuda sosyal bilimler ve tarih öğretiminde de yenilikler ortaya çıkmıştır. Sözlü tarih bu yeniliklerden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Sözlü tarih yöntemi öğrencilerin geçmişi yalnızca yazılı kaynaklardan değil, doğrudan tanıkların deneyimlerinden öğrenmesini sağlayarak tarih öğretimini daha somut ve anlamlı bir hale getirmektedir. Sözlü tarih yönteminin eğitimde kullanılması, öğrencilerin araştırma yapma, soru sorma, veri toplama ve değerlendirme gibi akademik becerilerini geliştirirken; aynı zamanda empati kurma, farklı görüşlere saygı duyma ve kültürel farkındalık kazanma gibi sosyal becerileri de desteklemektedir. Öğrenciler farklı kuşaklarla iletişim kurarak geçmişle bugün arasında bağ kurmakta ve tarihsel olayları daha derinlemesine anlamaktadır. Sözlü tarih öğretim yönteminin uygulamaya konulduğu bu araştırma, Afyonkarahisar ilinde öğrenim gören lise öğrencilerinin sözlü tarih çalışmaları kapsamında elde ettikleri deneyimlerinin incelenmesine odaklanmaktadır. Araştırma, nitel araştırma modeli çerçevesinde desenlenmiştir. Bireysel deneyimlerin tarihsel anlatılar aracılığıyla derinlemesine incelenmesi amaçlandığından, araştırma durum çalışması deseniyle yapılandırılmıştır. Durum çalışması desenlerinden iç içe geçmiş (gömülü) tek durum deseni tercih edilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Afyonkarahisar il merkezinde Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı bir devlet okulunda öğrenim görmekte olan 9, 10 ve 11. sınıf düzeyindeki gönüllü 16 kadın öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, öğrencilerin sözlü tarih projesine yönelik deneyimlerini ortaya koymak amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen, açık uçlu sorulardan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Elde edilen nitel veriler, içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiş ve öğrencilerin deneyimlerine ilişkin temalar belirlenmiştir. Bu bağlamda araştırma, sözlü tarih yönteminin eğitim sürecindeki yansımalarını ve öğrencilerin tarihsel öğrenme deneyimlerine katkılarını ortaya koymayı hedeflemektedir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular, sözlü tarih yönteminin öğrencilerin tarih algılarında olumlu yönde değişiklikler oluşturduğunu göstermektedir. Öğrencilerin, tarihsel kanıtlara ulaşmanın farklı yollarını bizzat deneyimleyerek öğrenmeleri sayesinde; anlama, dinleme, soru sorma, etkili iletişim kurma ve empati geliştirme gibi becerilerinde ilerleme kaydettikleri belirlenmiştir. Sözlü tarih proje süreci boyunca öğrenciler zaman zaman çeşitli zorluklarla karşılaşmalarına rağmen, genel olarak süreci eğlenceli, keyifli ve anlamlı bir öğrenme deneyimi olarak değerlendirmişlerdir. Öğrencilerin, geçmiş ve günümüz arasında bağ kurarak tarihsel değişim ve sürekliliği daha iyi kavradıkları ve bu süreçte tarih bilinci kazandıkları tespit edilmiştir. Ayrıca sözlü tarih projesinin, öğrencilerin, geçmişe yönelik merak ve ilgi düzeylerini yükselttiği belirlenmiştir. Sonuç olarak elde edilen bu bulgular, sözlü tarih yönteminin yalnızca akademik öğrenme süreçlerine değil, aynı zamanda öğrencilerin bireysel gelişimlerine, sosyal becerilerinin güçlenmesine ve tarihsel öğrenme süreçlerine de önemli katkılar sunduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Developments in educational sciences have transformed learning processes into increasingly student-centred, adaptive, and skills-oriented structures. Within the constructivist approach, students are increasingly expected to question knowledge actively and relate it to the contexts of everyday life. In this regard, various innovations have also emerged in the teaching of social sciences and history, one of which is oral history. The oral history method makes history teaching more concrete and meaningful by enabling students to learn about the past not only through written sources but also directly through the lived experiences of eyewitnesses. The use of oral history in education supports students' academic competencies, such as conducting research, asking questions, collecting data, and evaluating evidence, whilst also nurturing affective and social dispositions such as empathy, respect for diverse perspectives, and cultural awareness. Through communication with different generations, students establish connections between the past and the present and develop a deeper understanding of historical events. This study, in which the oral history teaching method was implemented, focuses on examining the experiences of high school students in Afyonkarahisar within the scope of oral history projects. The research was designed within a qualitative research framework. Since the aim was to examine individual experiences in depth through historical narratives, the study was structured as a case study. More specifically, an embedded single-case study design was employed. The participants consisted of 16 female students in Grades 9, 10, and 11 who voluntarily participated in the study and were enrolled at a state school affiliated with the Ministry of National Education in the city centre of Afyonkarahisar during the 2024–2025 academic year. Data were collected using a semi-structured interview guide consisting of open-ended questions developed by the researcher to elicit students' experiences regarding the oral history project. The qualitative data were analysed through content analysis, and themes related to students' experiences were identified. In this respect, the study sought to examine the ways in which the oral history method was experienced within the educational process and its contributions to students' historical learning. The findings indicate that the oral history method was associated with positive shifts in students' perceptions of history. By directly experiencing different ways of accessing historical evidence, students appeared to develop competencies and dispositions including comprehension, active listening, critical questioning, effective communication, and empathy. Although students encountered various challenges during the oral history project, they generally described the process as an engaging and meaningful learning experience. The findings also suggest that students articulated a more nuanced understanding of historical change and continuity by establishing connections between the past and the present, and that historical consciousness appeared to emerge through engagement with this process. Furthermore, students reported increased curiosity and interest in the past. Overall, the findings suggest that the oral history method appears to contribute not only to academic learning but also to students' personal development, social development, and broader historical understanding.
Benzer Tezler
- Yerel ve sözlü tarihin ortaöğretim öğrencilerindeki yansımaları: Tunceli Merkez örneği
Secondary school students and their repercussions on the local and oral history: Tunceli Central instance
YUSUF ARSLAN
Doktora
Türkçe
2012
TarihMarmara ÜniversitesiOrtaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA AKSOY
- Tommaso Campanella ve Thomas More`un ütopyalarının karşılaştırılması
Comparing Thomas More and Tommaso Campanella`s utopias
MAHMUT AVCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
FelsefeAtatürk ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. OSMAN ELMALI
- Lise II tarih dersinin öğretiminde kavram haritası kullanımının öğrenmeye etkisi
The effect of concept maps on learning history lesson fon 10th grades
KENAN KURADA
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiOrtaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. ALİ YILMAZ
- Öğretmen ve öğrencilerin“Kanıt temelli tarih öğretimi”ne ilişkin görüşleri: Bir durum saptaması
Başlık çevirisi yok
AYŞE YETİŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiOrtaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. YÜCEL KABAPINAR