Emekli bireylerin algılanan stres ve yaşamda anlam düzeyleri arasındaki ilişkide belirsizliğe tahammülsüzlük ve bilişsel esnekliğin aracı rolü
The mediating roles of intolerance of uncertainty and cognitive flexibility in the relationship between perceived stress and meaning in life among retired individuals
- Tez No: 1021010
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ NAZİFE ÜZBE ATALAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Geriatri, Psikoloji, Geriatrics, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Milli Savunma Üniversitesi
- Enstitü: Alparslan Savunma Bilimleri ve Milli Güvenlik Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Askeri Eğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ruh sağlığının psikososyal modeli ileri yaşlardaki refahın sosyal kaynaklar, gelir, yaşam geçişleri gibi dışsal faktörlerden önemli ölçüde etkilendiğini öne sürmektedir. Gerontoloji literatürü yaşamda anlamın emekli ve yaşlı bireylerin iyi oluşundaki önemini vurgulamaktadır. Zamanın yıpratıcı etkisiyle yaşlanmakta olan bireyler için iyi planlanmamış bir emeklilik dönemi belirsizlik ve strese neden olabilmektedir. Bu araştırmanın amacı emekli bireylerin algılanan stres ve yaşamda anlam düzeyleri arasındaki ilişkide belirsizliğe tahammülsüzlük ve bilişsel esnekliğin aracı rolünün incelenmesidir. Sosyal Güvenlik Kurumu'nun 2025 yılı verilerine göre Türkiye'de 16.936.679 emekli vatandaş bulunmaktadır. Araştırma kapsamında 326 emekli bireyden elde edilen veriler üzerinde gerçekleştirilen korelasyon, regresyon ve aracılık analizleri sonucunda; algılanan stresin yaşamda anlamın varlığını negatif, anlam arayışını ise pozitif yönde yordadığı belirlenmiştir. Bilişsel esnekliğin algılanan stres ile anlamın varlığı arasındaki ilişkide; bilişsel esneklik ve belirsizliğe tahammülsüzlüğün ise algılanan stres ile anlam arayışı arasındaki ilişkide kısmi aracı rol oynadığı bulunmuştur. Medeni durum, yaş grupları, birlikte yaşayan çocuk durumu, torun sahibi olma durumu, hobi/aktiviteye sahip olma durumu ve kişisel bir eser/ürüne sahip olma durumunun anlamın varlığı ile ilişkili olduğu belirlenmiştir. Hobi/aktiviteye sahip olma durumu, kişisel bir eser/ürüne sahip olma durumu, eğitim düzeyi ve emekli olmadan önceki mesleğin anlam arayışı ile ilişkili olduğu belirlenmiştir. Bulgular alan yazın çerçevesinde tartışılmıştır. Emeklilikte ve yaşlılıkta sürdürülebilir bir yaşamda anlamın geliştirilmesi doğrultusunda araştırmacılara, etkili müdahaleler konusunda ruh sağlığı alanında çalışanlara, uygulamalar konusunda kurum ve kuruluşlara ve politika yapıcılara önerilerde bulunulmuştur.
Özet (Çeviri)
The psychosocial model of mental health suggests that well-being in later life is significantly influenced by external factors such as social resources, income, and life transitions. The gerontology literature emphasizes the importance of meaning in life for the well-being of retired and older adults. For individuals aging under the deteriorating effects of time, an inadequately planned retirement period may lead to uncertainty and stress. The aim of this study is to examine the mediating roles of intolerance of uncertainty and cognitive flexibility in the relationship between perceived stress and levels of meaning in life among retired individuals. According to the 2025 data of the Social Security Institution, there are 16.936.679 retired citizens in Türkiye. Within the scope of the study, correlation, regression, and mediation analyses were conducted using data obtained from 326 retired individuals. The findings revealed that perceived stress negatively predicted the presence of meaning in life, whereas it positively predicted the search for meaning. Cognitive flexibility was found to play a partial mediating role in the relationship between perceived stress and the presence of meaning, while cognitive flexibility and intolerance of uncertainty partially mediated the relationship between perceived stress and the search for meaning. Marital status, age groups, the presence of co-residing children, having grandchildren, engagement in hobbies/activities, and ownership of a personal work/product were found to be associated with the presence of meaning in life. Engagement in hobbies/activities, ownership of a personal work/product, educational level, and occupation prior to retirement were found to be associated with the search for meaning in life. The findings were discussed within the framework of the relevant literature. Recommendations were presented to researchers regarding sustainable meaning in life during retirement and old age, to mental health professionals regarding effective interventions, to institutions, organizations, and policymakers regarding practices.
Benzer Tezler
- Online mağazaların web sitelerine yönelik kalite faktörlerinin algılanan eğlenebilirlik ve online satın alma niyeti ile ilişkisi ve bir araştırma
The relationship between online stores' website quality factors and perceived playfulness and online purchase intention and a research
HATİCE MELİS AKA
- Kanserli hastalara bakım veren aile üyelerinin bakım yükü ve algıladıkları sosyal destek düzeyi
The level of perceived social support and caregiving burden of the family members caring for patients with cancer
AKİLE KARAASLAN
- Açık kalp ameliyatı geçirmiş bireylerin fonksiyonel sağlık örüntülerine göre evde bakım gereksinimlerinin belirlenmesi
Determine the home care needs of person who had open heart operation according to functional health pattern
EMİNE SELDA ÇİFÇİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
HemşirelikCumhuriyet ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. MERYEM YILMAZ
- Kurumda ve evde yaşayan yaşlı bireylerin algılanan sosyal destek faktörleri ile depresyon arasındaki ilişki
The relationship between perceived social support factors and depression by elderly persons living in the community and the nursing home
NİHAYET AKSÜLLÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
HemşirelikCumhuriyet ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. SELMA DOĞAN
- Emekli bireylerde yaşam kalitesi
Quality of life of retired individuals
DERYA ŞENGÜL ÖNER
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriDokuz Eylül ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA YAŞAR TINAR