Türkiye'de popüler olan şarkı sözlerinde kadının temsili ve cinsiyetçi söylemler: Spotify örneği
The representation of women and sexist discourse in popular turkish song lyrics: A Spotify case study
- Tez No: 1021035
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MUSTAFA ÖZTUNÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İletişim Bilimleri, Communication Sciences
- Anahtar Kelimeler: Popüler müzik, Toplumsal cinsiyet, Populer music, Gender
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, 2024 yılında Spotify Türkiye platformunda en çok dinlenen 50 şarkının sözlerini toplumsal cinsiyet perspektifiyle inceleyerek kadının dijital popüler kültürdeki sunum biçimlerini çözümlemeyi hedeflemektedir. Araştırmanın yöntemsel zeminini, nitel yöntem tasarımı oluşturmaktadır. Bu kapsamda, tematik içerik analizi ile atıfla dayalı çözümleme teknikleri bütünleştirilerek hibrit bir yaklaşım sergilenmiştir. Amaçlı örneklem yöntemiyle belirlenen korpus içinden, metinsel düzeyde belirgin bir kadın figürü barındıran 39 şarkı analiz birimi olarak seçilmiştir. Elde edilen bulgular, popüler müzik dilinde kadının bağımsız bir özne olmaktan ziyade, eril anlatının ihtiyaçlarına göre şekillenen nesneleştirilmiş bir figür olarak inşa edildiğini kanıtlamaktadır. Analiz sonuçlarına göre kadın temsilleri; ayrılık anlatılarındaki mağduriyet, bedensel metalaştırma ve lüks tüketim kültürünün bir prestij nesnesi olma eksenlerinde yoğunlaşmaktadır. Şarkı sözlerinde ortaya çıkan söylemsel yapı; kadını“idealize edilen kutsal partner”ile“vefasız öteki”uçları arasında konumlandırırken, güç asimetrisine dayalı tahakküm ilişkilerini ve toksik romantizm kalıplarını normalleştirmektedir. Araştırma, güncel müzik endüstrisinin modern tüketim dinamikleri ile geleneksel ataerkil kodları harmanlayarak cinsiyetçi rolleri sistematik olarak yeniden ürettiği sonucuna varmaktadır. Bu bağlamda çalışma, müzik üretim süreçlerinde etik bir farkındalık geliştirilmesini ve dinleyiciler nezdinde eleştirel medya okuryazarlığı becerilerinin desteklenmesini önermektedir
Özet (Çeviri)
This study aims to analyze the discursive representations of women in digital popular culture by examining the lyrics of the“Top 50 Most Streamed Songs”on Spotify Turkey in 2024 through a gender-oriented perspective. The methodological framework of the research is based on a qualitative research design. In this context, a hybrid approach was adopted by synthesizing thematic content analysis and attribution-based analytical techniques. From the corpus determined through purposive sampling, 39 songs containing an explicit female figure at the textual level were selected as units of analysis. The findings demonstrate that in popular music discourse, women are constructed as objectified figures shaped by the needs of masculine narratives rather than as independent subjects. According to the analysis results, female representations are heavily concentrated on themes of victimization in breakup narratives, bodily commodification, and functioning as prestige objects within the luxury consumer culture. The discursive structure emerging in the lyrics positions women between the extremes of an“idealized sacred partner”and an“unfaithful other,”while normalizing domination relationships based on power asymmetry and patterns of toxic romance. The research concludes that the contemporary music industry systematically reproduces sexist roles by blending modern consumption dynamics with traditional patriarchal codes. In this regard, the study suggests developing ethical awareness in music production processes and supporting critical media literacy skills among audiences.
Benzer Tezler
- Edebiyat ve toplumsal kültür ilişkileri çerçevesinde Barış Manço'nun şarkı sözleri
Lyrics of Barış Manço within the framework of literature and social culture relations
MERYEM BETÜL KOÇAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Türk Dili ve EdebiyatıFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP KEVSER ŞEREFOĞLU DANIŞ
- Dünden bugüne rebab ve yeniden ele alınması
Başlık çevirisi yok
M. REFİK KAYA
Sanatta Yeterlik
Türkçe
1998
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiTürk Sanat Müziği Ana Sanat Dalı
DOÇ. M. CAHİT ATASOY
- Siyasal iletişimde şarkı kullanımı: 2019 yerel seçimlerinde AK Parti örneği
The use of songs in political communication: The case of AK Parti in 2019 local elections
HAKAN SİPAHİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
İletişim BilimleriGalatasaray ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLSÜN GÜVENLİ
- Anadolu rock'ta melodik, armonik ve ritmik yapı: 1965-1975
Melodic, harmonic and rhythmic structure in Anatolian rock: 1965-1975
BURÇİN BAHADIR GÜNER
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzikoloji ve Müzik Teorisi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
YRD. DOÇ. DR. OZAN BAYSAL
- Bir iletişim aracı olarak rap müzik ve müziğin kitleselleşmesi: Müzik sosyolojisi ekseninde Türkçe rap müzik
Rap music as a communication tool and the massification of music: Turkish rap music on the axis of music sociology
TANER TAŞMURAT
Doktora
Türkçe
2025
İletişim BilimleriAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM HAKAN DÖNMEZ